Η ΙΕΡΗ ΑΝΤΗΧΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΩΜΕΝΗΣ ΓΗΣ: ΣΑΜΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗ ΣΙΒΗΡΙΑ
Η μουσική στη Σιβηρία δεν υπήρξε ποτέ μια απλή μορφή ψυχαγωγίας. Στις αχανείς εκτάσεις της τούνδρας και της τάιγκα, ο ήχος είναι το εργαλείο επιβίωσης, επικοινωνίας και, πάνω από όλα, η γλώσσα των ΣΑΜΑΝΩΝ. Η σιβηρική μουσική παράδοση είναι ένας ζωντανός οργανισμός που συνδέει το αρχέγονο παρελθόν με τις σύγχρονες επιρροές της παγκόσμιας σκηνής.
Ο ΣΑΜΑΝΟΣ ΩΣ "ΑΓΩΓΟΣ" ΗΧΟΥ
Στο επίκεντρο της σιβηρικής κοσμοθεωρίας βρίσκεται ο Σαμάνος, ο διάμεσος ανάμεσα στον κόσμο των ανθρώπων και τον κόσμο των πνευμάτων. Η μουσική γι’ αυτόν δεν είναι τέχνη, αλλά ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΣΤΑΣΗΣ.
ΤΟ ΤΥΜΠΑΝΟ (DUNGUER): Το σημαντικότερο "εργαλείο" του Σαμάνου. Ο ρυθμικός, επαναλαμβανόμενος χτύπος του τυμπάνου λειτουργεί ως ακουστική πύλη. Οι συχνότητες που παράγει επηρεάζουν τα εγκεφαλικά κύματα, οδηγώντας τον Σαμάνο σε κατάσταση τρανς. Συμβολίζει το "άλογο" ή τη "βάρκα" που μεταφέρει την ψυχή του στα ουράνια ή στα υποχθόνια βασίλεια.
ΟΙ ΗΧΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ: Ο Σαμάνος δεν τραγουδά "για" τη φύση, αλλά "γίνεται" η φύση. Μέσω της μουσικής μιμείται το φύσημα του ανέμου, το κρώξιμο του κόρακα ή το βογγητό της αρκούδας. Αυτή η μίμηση θεωρείται ότι καλεί το πνεύμα του ζώου να τον βοηθήσει στη θεραπεία ή στην πρόβλεψη του μέλλοντος.
ΤΟ ΛΑΙΜΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ (KHOOMEI): Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ
Μια από τις πιο συγκλονιστικές επιρροές της Σιβηρίας στην παγκόσμια μουσική είναι το KHOOMEI (Throat Singing), ιδιαίτερα από την περιοχή της TUVA.
Πρόκειται για μια τεχνική όπου ο τραγουδιστής παράγει μια χαμηλή θεμέλιο νότα και, ταυτόχρονα, ενισχύει τους αρμονικούς της, δημιουργώντας μια δεύτερη ή και τρίτη μελωδία με την ίδια του τη φωνή. Ο ήχος αυτός θυμίζει μεταλλικό σφύριγμα ή απόκοσμο βουητό και θεωρείται ότι αντηχεί την ενέργεια του τοπίου των βουνών Αλτάι.
ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΙΣ
Η μουσική της Σιβηρίας δεν έμεινε στάσιμη. Στο πέρασμα των αιώνων δέχτηκε και άσκησε ισχυρές επιρροές:
ΒΟΥΔΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ: Στις περιοχές της BURYATIA και της TUVA, ο Σαμανισμός συνυπάρχει με τον Θιβετιανό Βουδισμό. Αυτό οδήγησε σε μια μίξη τελετουργικών ήχων, όπου τα σαμανικά τύμπανα συναντούν τις μακριές χάλκινες σάλπιγγες και τις ψαλμωδίες των μοναχών.
ΡΩΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ: Η έλευση των Ρώσων εποίκων εισήγαγε όργανα όπως το ακορντεόν και η μπαλαλάικα, τα οποία ενσωματώθηκαν στις τοπικές γιορτές, δημιουργώντας ένα υβριδικό φολκλόρ.
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ETHNO-ROCK ΚΑΙ AVANT-GARDE: Από τη δεκαετία του '90, συγκροτήματα όπως οι HUUN-HUUR-TU και οι YAT-KHA έφεραν τη σιβηρική μουσική στη Δύση. Συνδύασαν το παραδοσιακό Igil (βιολί από τρίχες αλόγου) με ηλεκτρικές κιθάρες και punk αισθητική, αποδεικνύοντας ότι ο αρχέγονος ήχος μπορεί να είναι απίστευτα σύγχρονος.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΗΜΕΡΑ
Σήμερα, η σαμανική μουσική βιώνει μια αναγέννηση. Σε μια εποχή τεχνολογικής αποξένωσης, οι ήχοι της Σιβηρίας προσφέρουν μια αίσθηση ΓΕΙΩΣΗΣ και επανασύνδεσης με το φυσικό περιβάλλον.
Οι σύγχρονοι Σαμάνοι στη Γιακουτία (Sakha) και την Τούβα χρησιμοποιούν τη μουσική όχι μόνο για θρησκευτικούς λόγους, αλλά και ως μέσο διατήρησης της εθνικής τους ταυτότητας απέναντι στην παγκοσμιοποίηση.
Η μουσική της Σιβηρίας παραμένει μια ωδή στην αντοχή του ανθρώπινου πνεύματος μέσα στο ψύχος, μια υπενθύμιση ότι κάθε δόνηση της χορδής ή του τυμπάνου είναι ένας διάλογος με το άπειρο.Στη Σιβηρία, τα μουσικά όργανα δεν είναι απλώς αντικείμενα παραγωγής ήχου, αλλά ιερά εργαλεία κατασκευασμένα από τα υλικά της ίδιας της γης: ξύλο σημύδας, δέρμα ελαφιού και τρίχες αλόγου. Κάθε όργανο έχει τη δική του προσωπικότητα και τον δικό του ρόλο στην κοινότητα.
Ακολουθούν τα σημαντικότερα παραδοσιακά όργανα που θα συναντήσετε στις περιοχές της Γιακουτίας, της Τούβα και των Αλταΐων:
1. KHOMUS (Η ΑΡΠΑ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΤΟΣ)
Είναι το εθνικό σύμβολο της Γιακουτίας (SAKHA). Πρόκειται για ένα μικρό μεταλλικό όργανο που τοποθετείται στα δόντια.
Ο Μηχανισμός: Ο μουσικός δονεί μια μεταλλική γλώσσα με το δάχτυλο, ενώ χρησιμοποιεί τη στοματική του κοιλότητα ως αντηχείο.
Ο Ήχος: Είναι "κοσμικός" και ηλεκτρονικός στην υφή του. Οι δεξιοτέχνες μπορούν να αναπαράγουν με ακρίβεια τον ήχο των οπλών του αλόγου που τρέχει στο χιόνι ή το κελάηδμα των πουλιών της άνοιξης.
2. MORIN KHUUR (ΤΟ ΒΙΟΛΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗ ΑΛΟΓΟΥ)
Αν και μογγολικής προέλευσης, είναι κυρίαρχο στη νότια Σιβηρία.
Χαρακτηριστικά: Έχει δύο χορδές και δοξάρι, φτιαγμένα και τα δύο από τρίχες ουράς αλόγου.
Συμβολισμός: Στην κορυφή του λαιμού υπάρχει πάντα σκαλισμένη μια κεφαλή αλόγου. Θεωρείται ότι ο ήχος του ηρεμεί τα ζώα και φέρνει ευλογία στην οικογένεια.
3. DUNGUER (ΤΟ ΣΑΜΑΝΙΚΟ ΤΥΜΠΑΝΟ)
Το πιο σημαντικό τελετουργικό όργανο. Για έναν Σαμάνο, το τύμπανο είναι το "ζωντανό ον" που τον βοηθά να ταξιδέψει σε άλλους κόσμους.
Κατασκευή: Ο σκελετός είναι ξύλινος και η επιφάνεια από δέρμα ταράνδου ή αλόγου.
Χρήση: Ο ρυθμός του είναι σταθερός και βαθύς, σχεδιασμένος να προκαλεί κατάσταση έκστασης (trance) τόσο στον εκτελεστή όσο και στους παρευρισκόμενους.
4. IGIL
Παραδοσιακό όργανο της περιοχής TUVA. Μοιάζει με το Morin Khuur αλλά έχει πιο "άγριο" και φυσικό ήχο.
Σύνδεση: Είναι το βασικό όργανο που συνοδεύει το KHOOMEI (λαιμικό τραγούδισμα). Οι χαμηλές του συχνότητες εναρμονίζονται τέλεια με τις υπόκωφες δονήσεις της ανθρώπινης φωνής.
5. TOPSHUUR
Ένα δίχορδο λαούτο με σκαφτό ξύλινο σώμα, δημοφιλές στους λαούς των Αλταΐων.
Ρόλος: Χρησιμοποιείται κυρίως από τους KAI-CHI (τους επικούς αφηγητές). Καθώς ο αφηγητής εξιστορεί θρύλους για ήρωες και αρχαίες μάχες που κρατούν ώρες, το Topshuur δίνει τον ρυθμό της αφήγησης.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ ΟΡΓΑΝΩΝ
| ΟΡΓΑΝΟ | ΠΕΡΙΟΧΗ | ΥΛΙΚΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ | ΚΥΡΙΑ ΧΡΗΣΗ |
| KHOMUS | Γιακουτία | Μέταλλο / Σίδηρος | Μίμηση φύσης / Διαλογισμός |
| DUNGUER | Όλη η Σιβηρία | Ξύλο & Δέρμα ζώου | Σαμανικές τελετουργίες |
| IGIL | Τούβα | Ξύλο & Τρίχες αλόγου | Συνοδεία λαιμικού τραγουδιού |
| TOPSHUUR | Αλτάι | Ξύλο κέδρου | Επική ποίηση & Αφήγηση |
Σημαντική Λεπτομέρεια: Στη σιβηρική παράδοση, τα όργανα αυτά συχνά θεωρούνται "ζωντανά". Πριν παίξει ο μουσικός, μπορεί να "ταΐσει" το όργανο (προσφέροντας συμβολικά λίγο γάλα ή τσάι) για να εξασφαλίσει ότι ο ήχος θα είναι καθαρός και τα πνεύματα ευνοϊκά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου