ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ

 

1. ΤΑ ΕΓΧΟΡΔΑ (ΧΟΡΔΟΦΩΝΑ)

Τα έγχορδα ήταν τα «αριστοκρατικά» όργανα. Η κατασκευή τους απαιτούσε εξειδικευμένους τεχνίτες και ακριβά υλικά.

Η Λύρα (Sumerian Lyre)

Ήταν το πιο διαδεδομένο όργανο. Αποτελούνταν από ένα ηχείο (συνήθως ξύλινο), δύο βραχίονες και μια εγκάρσια ράβδο από όπου κρέμονταν οι χορδές.

• Κατασκευή: Το ηχείο είχε συχνά σχήμα σώματος ταύρου. Οι χορδές ήταν φτιαγμένες από έντερα ζώων (catgut).

• Ήχος: Ζεστός, βαθύς και αντηχητικός.

• Χρήση: Συνοδεία επικών αφηγήσεων και θρησκευτικών ύμνων.

Η Άρπα (Harp)

Σε αντίθεση με τη λύρα, οι χορδές της άρπας έμπαιναν απευθείας στο ηχείο υπό γωνία.

• Τύποι: Η τοξωτή άρπα (κάθετη) και η γωνιακή άρπα (οριζόντια).

• Ήχος: Πιο αιθέριος και λεπτός από της λύρας, ιδανικός για σόλο εκτελέσεις μέσα στα ανάκτορα.

---

2. ΤΑ ΠΝΕΥΣΤΑ (ΑΕΡΟΦΩΝΑ)

Τα πνευστά ήταν τα όργανα του πάθους. Χρησιμοποιούνταν για να εκφράσουν έντονα συναισθήματα, από τον θρίαμβο μέχρι τον απόλυτο θρήνο.

Ο Διπλός Αυλός (Double Reed Pipe)

Αποτελούνταν από δύο ξεχωριστούς σωλήνες καλαμιού που κατέληγαν στο ίδιο επιστόμιο.

• Τεχνική: Ο μουσικός έπαιζε ταυτόχρονα και τους δύο σωλήνες. Ο ένας κρατούσε συνήθως μια σταθερή νότα (ισοκράτημα) και ο άλλος έπαιζε τη μελωδία.

• Ήχος: Έντονος, ρινικός και διαπεραστικός, παρόμοιος με τον σημερινό ζουρνά.

Το Κέρας και η Σάλπιγγα

Φτιαγμένα από κέρατα ζώων ή μέταλλο (ασήμι/χαλκό).

• Χρήση: Δεν χρησιμοποιούνταν για μελωδίες, αλλά για σήματα. Ανακοίνωναν την ανατολή του ηλίου, την έναρξη μιας θυσίας ή την επίθεση στη μάχη.

---

3. ΤΑ ΚΡΟΥΣΤΑ (ΜΕΜΒΡΑΝΟΦΩΝΑ & ΙΔΙΟΦΩΝΑ)

Τα κρουστά όριζαν τον «παλμό» της πόλης. Η Μεσοποταμία είχε μια εκπληκτική ποικιλία τυμπάνων.

Το Τύμπανο Lilissu (Sacred Kettle Drum)

Ένα τεράστιο χάλκινο τύμπανο που μοιάζει με λέβητα.

• Ιερότητα: Η κατασκευή του ήταν μια ιερή τελετουργία. Πριν τοποθετηθεί η δερμάτινη μεμβράνη (συνήθως από δέρμα μαύρου ταύρου), οι ιερείς έκαναν θυσίες και προσφορές.

• Ήχος: Χαμηλές συχνότητες που δονούσαν το έδαφος, δίνοντας την αίσθηση της παρουσίας του θεού Ενλίλ.

Το Ντέφι (Hand Drum)

Μικρά τύμπανα που κρατούσαν κυρίως γυναίκες.

• Χρήση: Σε χορούς, γιορτές γονιμότητας και συμπόσια. Συνοδεύονταν συχνά από σείστρα (μεταλλικά αντικείμενα που κουνούσαν για να παράγουν ήχο «τζιτζικιού»).

---

4. ΤΑ ΙΔΙΟΦΩΝΑ (ΣΕΙΣΤΡΑ ΚΑΙ ΚΥΜΒΑΛΑ)

Αυτά τα όργανα παρήγαγαν ήχο από το ίδιο το υλικό τους όταν τα χτυπούσαν ή τα κουνούσαν.

• Σείστρα: Μεταλλικά πλαίσια με κινητές ράβδους. Χρησιμοποιούνταν κυρίως από ιέρειες για να «διώχνουν τα κακά πνεύματα».

• Κύμβαλα: Μικρά χάλκινα πιατίνια που φορούσαν στα δάχτυλα ή κρατούσαν στα χέρια για να τονίζουν τον ρυθμό του χορού.

Σύνοψη Λειτουργίας

Όργανο	Κοινωνικός Ρόλος	Συμβολισμός
Λύρα	Επική Ποίηση / Παλάτι	Βασιλική Ισχύς
Αυλός	Θρήνος / Ποιμενική ζωή	Ανθρώπινο Συναίσθημα
Μεγάλο Τύμπανο	Ναός / Τελετουργία	Θεϊκή Φωνή
Λαούτο	Λαϊκές Γιορτές	Διασκέδαση