KEMPUL (ΚΕΜΠΟΥΛ)

 KEMPUL (ΚΕΜΠΟΥΛ)

Ελληνική Μουσικολογική Κατηγορία: Ιδιόφωνο Κρουστό, Σύνολο Κρεμαστών Γκονγκ

Το Kempul αποτελείται από μια σειρά κρεμαστών γκονγκ, μικρότερης διαμέτρου από το Gong Ageng, τα οποία κρέμονται κατακόρυφα από το ίδιο ξύλινο πλαίσιο (Gayor). Η λειτουργία του είναι να υποδιαιρεί τον κύκλο του μεγάλου γκονγκ, δίνοντας έναν ρυθμικό παλμό που "αναπνέει".

Η Αρχιτεκτονική του Μετάλλου: Σφυρηλάτηση και Καμπυλότητα

Η κατασκευή του Kempul ακολουθεί τις αρχές της μεταλλουργίας του χαλκού, αλλά με ιδιαίτερη έμφαση στο "χείλος" (flange) και τον ομφαλό.

• Η Αναλογία του Κράματος: Χρησιμοποιείται το κλασικό μείγμα Gangsa ($10:3$), αλλά οι πλάκες που προορίζονται για Kempul σφυρηλατούνται έτσι ώστε το μέταλλο να είναι ελαφρώς πιο παχύ στην περιφέρεια από ό,τι στο κέντρο. Αυτό επιτρέπει στο γκονγκ να έχει γρήγορη απόκριση αλλά και ικανοποιητικό βάθος.

• Η Διαμόρφωση του "Χείλους": Το Kempul έχει μια βαθιά στεφάνη που διπλώνει προς τα πίσω. Κατά τη διάρκεια της θερμής σφυρηλάτησης, οι τεχνίτες λυγίζουν το μέταλλο με ακρίβεια μοιρών. Αν το χείλος είναι πολύ ανοιχτό, ο ήχος θα διασκορπίζεται και θα είναι "φωνακλάδικος". Αν είναι πολύ κλειστό, ο ήχος θα πνίγεται. Το Kempul πρέπει να έχει έναν ήχο που "εστιάζει" και σβήνει ελεγχόμενα.

• Ο Ομφαλός (Penchu): Ο ομφαλός του Kempul είναι αναλογικά μεγαλύτερος από του Gong Ageng σε σχέση με τη συνολική διάμετρο. Αυτό γίνεται για να τονιστεί η κρουστική φύση του οργάνου, καθώς το Kempul πρέπει να "ακούγεται" μέσα από την πυκνή μελωδία των Saron.

Το Πλαίσιο Ανάρτησης (Gayor)

Το Kempul δεν στέκεται μόνο του· κρέμεται. Η ανάρτηση είναι κρίσιμη για την καθαρότητα του τόνου.

• Το Ξύλινο Gayor: Κατασκευάζεται από βαρύ ξύλο τικ για να αντέχει το βάρος πολλών γκονγκ (συνήθως 5 έως 10). Είναι συχνά το πιο εντυπωσιακό οπτικά μέρος του Gamelan, σκαλισμένο με δράκους (Naga) που προστατεύουν την ορχήστρα.

• Τα Σχοινιά Ανάρτησης: Χρησιμοποιούνται χοντρά σχοινιά από πλεγμένο μετάξι ή δέρμα βουβαλιού. Το γκονγκ πρέπει να κρέμεται απόλυτα κατακόρυφα. Αν γέρνει έστω και λίγο, η βαρύτητα θα αναγκάσει τον παίκτη να χτυπά τον ομφαλό υπό γωνία, κάτι που θα προκαλέσει "φάλτσο" ήχο και πρόωρη φθορά του μετάλλου.

Το Κούρδισμα και το Φαινόμενο "Ombak"

Το Kempul κουρδίζεται για να ταιριάζει με τις κύριες νότες της κλίμακας (Pelog ή Slendro).

• Λιμάρισμα για Συντονισμό: Ο κατασκευαστής λιμάρει το εσωτερικό του ομφαλού για να βρει την ακριβή συχνότητα. Στο Kempul, αναζητούμε έναν ήχο που έχει μια ελαφριά "κυμάτωση" (beat frequency).

• Η Σύζευξη: Συχνά τα Kempul κουρδίζονται σε ζευγάρια, όπου το ένα είναι ελάχιστα "παραφωνισμένο" σε σχέση με το άλλο. Όταν χτυπιούνται, οι δύο συχνότητες αλληλεπιδρούν δημιουργώντας το Ombak (το κύμα), το οποίο στην ινδονησιακή κουλτούρα συμβολίζει την πνοή της ζωής.

Οι Κόπανοι (Tabuh Kempul)

Ο κόπανος του Kempul είναι μια σφαιρική κεφαλή πάνω σε μια ξύλινη λαβή.

• Η Επένδυση: Η κεφαλή είναι τυλιγμένη με παχύ στρώμα τσόχας, αλλά λιγότερο μαλακό από αυτό του μεγάλου Gong. Αυτό συμβαίνει γιατί το Kempul απαιτεί μια πιο "καθαρή" αρχή στην κρούση (attack).

• Η Τεχνική: Ο παίκτης χτυπά τον ομφαλό και συχνά χρησιμοποιεί το ελεύθερο χέρι του για να σταματήσει τη δόνηση αμέσως μετά την κρούση, ώστε να μην "λερώσει" τον επόμενο ρυθμικό κύκλο.

Κοινωνική και Κατασκευαστική Σημασία

Το Kempul θεωρείται το όργανο που "κρατά την υπόσχεση". Στην κατασκευή του, η αντοχή των σχοινιών και η σταθερότητα του πλαισίου συμβολίζουν τη συνοχή της κοινότητας. Μια δημοσίευση για το Kempul πρέπει να τονίζει ότι, παρά το μεσαίο μέγεθός του, η κατασκευή του απαιτεί την ίδια πνευματική προσήλωση με το μεγάλο Gong, καθώς ένα "ραγισμένο" Kempul μπορεί να αποσυντονίσει ολόκληρη την ορχήστρα