Τον Σεπτέμβριο του 2000, η αρχαιολογική σκαπάνη στην καρδιά της Αθήνας έφερε στο φως ένα εύρημα που έμελλε να αλλάξει τα δεδομένα της μουσικής αρχαιολογίας. Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στο
παρόδιο νεκροταφείο της ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΔΟΥ ΚΟΙΛΗΣ, ενός δρόμου με τεράστια εμπορική και στρατηγική σημασία που ένωνε την πόλη με τον Πειραιά, εντοπίστηκε ο περίφημος ΠΛΑΓΙΑΥΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΛΗΣ.
Το εύρημα αυτό δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο· είναι μια σιωπηλή μαρτυρία για την καλλιτεχνική ζωή του 4ου αιώνα π.Χ. και τη θέση της μουσικής στην καθημερινότητα και τον θάνατο των αρχαίων Αθηναίων.
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ
Ο πλαγίαυλος εντοπίστηκε στον ΤΑΦΟ 22 (ή 108), έναν απλό αλλά συγκλονιστικό τάφο που φιλοξενούσε τη σορό μιας νεαρής γυναίκας. Η ιδιαιτερότητα του τάφου έγκειται στο γεγονός ότι το μουσικό όργανο ήταν το ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΚΤΕΡΙΣΜΑ που συνόδευε τη νεκρή στο τελευταίο της ταξίδι. Αυτή η λεπτομέρεια οδηγεί τους αρχαιολόγους στο βάσιμο συμπέρασμα ότι η γυναίκα ήταν ΑΥΛΗΤΡΙΑ, μια επαγγελματίας μουσικός που πιθανότατα είχε συνδέσει τη ζωή της με τον ήχο αυτού του οργάνου.
ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
Χρονολογούμενος μεταξύ 350-320 π.Χ., ο πλαγίαυλος αποτελεί ένα αριστούργημα της αρχαίας οργανοποιίας.
ΥΛΙΚΟ: Είναι κατασκευασμένος από ΟΣΤΟ (πιθανότατα από οστό ζώου), ένα υλικό που προσέφερε την απαραίτητη σκληρότητα και ηχητική καθαρότητα.
ΔΟΜΗ: Φέρει ΧΑΛΚΙΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (δακτυλίους ή ενισχύσεις), τα οποία χρησίμευαν τόσο στη σταθερότητα του οργάνου όσο και στη ρύθμιση των οπών για την παραγωγή διαφορετικών τονικοτήτων.
ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ: Σε αντίθεση με τον κοινό αυλό (που παιζόταν όπως το σημερινό όμποε ή το κλαρινέτο), ο πλαγίαυλος παιζόταν στο πλάι, ακριβώς όπως το σύγχρονο φλάουτο.
Η κατάσταση διατήρησής του χαρακτηρίζεται ως ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ, γεγονός εξαιρετικά σπάνιο για οργανικά υλικά που παραμένουν στο έδαφος για πάνω από δύο χιλιετίες.
Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
Η σημασία του πλαγίαυλου της Κοίλης εκτείνεται πέρα από την αρχαιολογική του αξία.
ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ: Για χρόνια, οι αναφορές σε "πλαγίαυλους" στις γραπτές πηγές προκαλούσαν σύγχυση στους μελετητές, οι οποίοι συχνά τους συγχέαν με τον δίαυλο. Το εύρημα αυτό αποτελεί την αδιάψευστη απόδειξη για την ύπαρξη και τη χρήση αυτού του συγκεκριμένου τύπου πνευστού στην κλασική Αθήνα.
ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ: Η αρχαιολόγος ΟΛΓΑ ΒΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥ, σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες, ανέλαβε το δύσκολο έργο της συντήρησης και μελέτης του. Μέσα από τη δουλειά τους, αναδείχθηκαν οι λεπτομέρειες της ακουστικής του.
ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ: Η εξαιρετική διατήρηση του οργάνου επέτρεψε την κατασκευή πιστών αντιγράφων. Έτσι, ο ήχος που άκουγε η νεαρή αυλήτρια πριν από 2.300 χρόνια μπορεί σήμερα να αναπαραχθεί, προσφέροντάς μας μια μοναδική ακουστική γέφυρα με το παρελθόν.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Ο πλαγίαυλος της Κοίλης δεν είναι απλώς ένα έκθεμα σε μια προθήκη. Είναι η ηχώ μιας γυναίκας που έζησε στην Αθήνα του 4ου αιώνα π.Χ. και επέλεξε να πάρει μαζί της στην αιωνιότητα την τέχνη της. Μας υπενθυμίζει ότι η μουσική ήταν πάντα η παγκόσμια γλώσσα, ικανή να επιβιώσει μέσα από το οστό, τον χαλκό και τον χρόνο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου