ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ ΟΡΓΑΝΟΠΟΙΟΙ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΝΤΟΝΙΟ ΣΤΡΑΝΤΙΒΑΡΙ (ANTONIO STRADIVARI) – ΙΤΑΛΙΑ



Δεν θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε από πουθενά αλλού. Ο Stradivari (περ. 1644–1737) έφερε την επανάσταση στην κατασκευή του βιολιού. Η τεχνική του, το "μυστικό" βερνίκι του και οι γεωμετρικές αναλογίες των οργάνων του παραμένουν μέχρι σήμερα το χρυσό πρότυπο (Stradivarius).

Το στοιχείο που τον ξεχώρισε: Η ικανότητά του να παράγει όργανα με απίστευτη ηχητική προβολή και "λάμψη", που παραμένουν αξεπέραστα εδώ και 300 χρόνια.
ΑΝΤΟΝΙΟ ΝΤΕ ΤΟΡΕΣ (ANTONIO DE TORRES JURADO) – ΙΣΠΑΝΙΑ

Αν ο Stradivari είναι ο "πατέρας" του βιολιού, ο Torres (1817–1892) είναι ο "πατέρας" της σύγχρονης κλασικής κιθάρας. Πριν από αυτόν, οι κιθάρες ήταν μικρότερες και με λιγότερο όγκο ήχου.





Η καινοτομία του: Καθιέρωσε το μεγαλύτερο σώμα και το σύστημα εσωτερικών αντηρίδων σε σχήμα βεντάλιας (fan bracing), δίνοντας στην κιθάρα τη δύναμη να σταθεί σε μεγάλες αίθουσες συναυλιών.
ΟΡΒΙΛ ΓΚΙΜΠΣΟΝ (ORVILLE GIBSON) – ΗΠΑ

Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Gibson άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τα έγχορδα, εφαρμόζοντας τις αρχές κατασκευής του βιολιού στο μαντολίνο και την κιθάρα.

Η προσφορά του: Αντί για επίπεδα καπάκια, άρχισε να κατασκευάζει όργανα με σκαλιστά, θολωτά καπάκια (archtops), δημιουργώντας έναν εντελώς νέο ήχο που αργότερα έγινε η ραχοκοκαλιά της jazz και της blues μουσικής.
ΜΑΣΑΚΙΤΣΙ ΣΟΥΖΟΥΚΙ (MASAKICHI SUZUKI) – ΙΑΠΩΝΙΑ

Ο άνθρωπος που έφερε τη δυτική οργανοποιία στην Ανατολή. Ξεκινώντας ως κατασκευαστής παραδοσιακών ιαπωνικών οργάνων (Shamisen), γοητεύτηκε από το βιολί και ίδρυσε το πρώτο μεγάλο εργοστάσιο χειροποίητων βιολιών στην Ιαπωνία το 1887.

Η κληρονομιά του: Συνδύασε την ιαπωνική ακρίβεια στη λεπτομέρεια με τα ευρωπαϊκά σχέδια, κάνοντας τα ποιοτικά όργανα προσβάσιμα σε χιλιάδες νέους μουσικούς.

ΤΖΟΥΖΕΠΕ ΓΚΟΥΑΡΝΕΡΙ ΝΤΕΛ ΤΖΕΖΟΥ (GIUSEPPE GUARNERI DEL GESÙ) – ΙΤΑΛΙΑ

Ο μεγάλος «αντίπαλος» του Στραντιβάρι. Αν και έζησε λιγότερο και κατασκεύασε λιγότερα όργανα, τα βιολιά του φημίζονται για τον πιο σκοτεινό, βαθύ και δυναμικό τους ήχο. Ήταν ο αγαπημένος οργανοποιός του Niccolò Paganini.

Το χαρακτηριστικό του: Τα όργανα του Guarneri θεωρούνται πιο «άγρια» και στιβαρά σε σχέση με την τελειομανία του Stradivari.
ΚΡΙΣΤΙΑΝ ΦΡΕΝΤΕΡΙΧ ΜΑΡΤΙΝ (C.F. MARTIN) – ΓΕΡΜΑΝΙΑ / ΗΠΑ

Ο Γερμανός που μετανάστευσε στην Αμερική και δημιούργησε τη σχολή της ακουστικής κιθάρας με μεταλλικές χορδές.

Η καινοτομία του: Εφηύρε το σύστημα εσωτερικής ενίσχυσης "X-bracing", το οποίο επέτρεψε στο καπάκι της κιθάρας να αντέχει τη μεγάλη τάση των ατσάλινων χορδών, καθορίζοντας τον ήχο της folk και της country μουσικής.
ΛΕΟ ΦΕΝΤΕΡ (LEO FENDER) – ΗΠΑ

Αν και δεν ήταν μουσικός ο ίδιος, ο Fender άλλαξε την ιστορία της μουσικής εκβιομηχανίζοντας την ηλεκτρική κιθάρα.

Η προσφορά του: Παρουσίασε την πρώτη ηλεκτρική κιθάρα μαζικής παραγωγής με συμπαγές σώμα (solid body), την Telecaster, και αργότερα την εμβληματική Stratocaster, κάνοντας το όργανο πιο ανθεκτικό και εύκολο στη συντήρηση.
ΖΑΝ-ΜΠΑΤΙΣΤ ΒΙΓΙΟΜ (JEAN-BAPTISTE VUILLAUME) – ΓΑΛΛΙΑ

Ο πιο σπουδαίος Γάλλος οργανοποιός του 19ου αιώνα. Ήταν ταυτόχρονα εξαιρετικός κατασκευαστής, ερευνητής και έμπορος.

Η συνεισφορά του: Δημιούργησε το "Octobass" (ένα γιγαντιαίο κοντραμπάσο ύψους 3,5 μέτρων) και τελειοποίησε τον σχεδιασμό του δοξαριού, συνεργαζόμενος με τους κορυφαίους τεχνίτες της εποχής.
ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΓΚΡΕΤΣ (FRIEDRICH GRETSCH) – ΓΕΡΜΑΝΙΑ / ΗΠΑ

Ένας ακόμη μετανάστης που ίδρυσε μια αυτοκρατορία. Αν και ξεκίνησαν με μαντολίνα και τύμπανα, οι κιθάρες Gretsch έγιναν σύμβολο του rock 'n' roll και του rockabilly.

Η ιδιαιτερότητα: Η χρήση σύνθετων υλικών και ο ιδιαίτερος "hollow body" σχεδιασμός που έδινε έναν πολύ συγκεκριμένο, κρυστάλλινο ήχο.
ΡΕΜΟ ΜΠΕΛΙ (REMO BELLI) – ΗΠΑ

Ας περάσουμε και στα κρουστά. Ο Remo έφερε την επανάσταση στα τύμπανα το 1957.

Η καινοτομία του: Αντικατέστησε το δέρμα ζώου (που επηρεαζόταν από την υγρασία και το κρύο) με συνθετικές μεμβράνες από Mylar. Αυτό επέτρεψε στους ντράμερ να έχουν σταθερό κούρδισμα σε οποιεσδήποτε συνθήκες.
ΣΕΜΠΑΣΤΙΑΝ ΕΡΑΡ (SÉBASTIEN ÉRARD) – ΓΑΛΛΙΑ

Ο άνθρωπος που έδωσε στο πιάνο και την άρπα τη μορφή που ξέρουμε σήμερα.

Η εφεύρεσή του: Το σύστημα "double escapement" στο πιάνο, που επιτρέπει στις νότες να επαναλαμβάνονται πολύ γρήγορα, δίνοντας στους πιανίστες (όπως ο Liszt) τη δυνατότητα για δεξιοτεχνικά περάσματα που πριν ήταν αδύνατα.
ΜΑΣΑΧΙΚΟ ΣΑΤΟ (MASAHIKO SATO) – ΙΑΠΩΝΙΑ (SHAKUHACHI)

Το Shakuhachi (το παραδοσιακό φλάουτο από μπαμπού) θεωρείται ένα από τα πιο δύσκολα όργανα στην κατασκευή του, καθώς ο τεχνίτης πρέπει να δουλέψει με την εσωτερική καμπυλότητα της ρίζας του μπαμπού.

Η τέχνη του: Ο Sato και οι μεγάλοι δάσκαλοι της σχολής του τελειοποίησαν την τεχνική "Ji-ari", όπου το εσωτερικό του μπαμπού επικαλύπτεται με ένα μείγμα πηλού και λάκας (urushi) για να δημιουργηθεί μια τέλεια ακουστική οπή, επιτρέποντας στον παίκτη να βγάζει απίστευτα ηχοχρώματα.
ΚΑΝΆΪ ΛΑΛ (KANAI LAL & SONS) – ΙΝΔΙΑ (SITAR)

Η οικογένεια Kanai Lal από την Καλκούτα θεωρείται η "Stradivarius" του Sitar. Για γενιές, τελειοποίησαν τη χρήση της αποξηραμένης κολοκύθας (tumba) ως αντηχείο.

Η λεπτομέρεια: Η μαγεία τους κρύβεται στο "Javari" – το σκάλισμα της γέφυρας (καβαλάρη) από κόκκαλο ή κέρατο, με τέτοια ακρίβεια που επιτρέπει στις χορδές να παράγουν τους χαρακτηριστικούς αρμονικούς που δίνουν στο sitar την "ψυχή" του.
ΜΠΑΜΠΑ ΤΟΥΡΑΝΤΕ (BABA TOURADÉ) – ΔΥΤΙΚΗ ΑΦΡΙΚΗ (KORA)

Η Kora είναι η εντυπωσιακή αφρικανική άρπα-λαούτο με τις 21 χορδές. Οι παραδοσιακοί οργανοποιοί (Griots) της Σενεγάλης και του Μάλι, όπως η δυναστεία των Touradé, διατήρησαν την τεχνική για αιώνες.

Η κατασκευή: Χρησιμοποιούν μια τεράστια κολοκύθα κομμένη στη μέση, καλυμμένη με δέρμα αγελάδας. Η ευφυΐα τους έγκειται στον τρόπο που περνούν το ξύλινο κοντάρι μέσα από την κολοκύθα, δημιουργώντας ένα όργανο που αντέχει τεράστια πίεση χωρίς να σπάει.
ΟΙ ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΤΟΥ ΣΟΥΖ (SUZHOU) – ΚΙΝΑ (ERHU)

Το Erhu, το κινεζικό βιολί με τις δύο χορδές, έχει μια πολύ ιδιαίτερη κατασκευή όπου το αντηχείο καλύπτεται από δέρμα πύθωνα.

Η πρόκληση: Οι μεγάλοι οργανοποιοί του Suzhou είναι διάσημοι για την ικανότητά τους να επιλέγουν το σωστό τμήμα του δέρματος και να το τεντώνουν με τέτοια ακρίβεια ώστε το όργανο να "τραγουδάει" χωρίς να ακούγεται ρινικό, μια τεχνική που απαιτεί δεκαετίες εξάσκησης.
ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΦΑΝΤΛ (MOHAMED FADHEL) – ΙΡΑΚ / ΑΙΓΥΠΤΟΣ (OUD)

Ίσως το πιο σημαντικό όνομα στην ιστορία του σύγχρονου Ουτιού. Η οικογένεια Fadhel καθόρισε το σχήμα και τον ήχο του αραβικού ουτιού τον 20ό αιώνα.

Η υπογραφή του: Κατασκεύαζε όργανα με απίστευτη ελαφρότητα, χρησιμοποιώντας πολύ λεπτά ξύλα (όπως τριανταφυλλιά και καρυδιά), δίνοντας στο ούτι μια αντήχηση που μπορούσε να γεμίσει ολόκληρα θέατρα χωρίς ενίσχυση.
ΟΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΣ ΤΟΥ ΤΡΙΝΙΝΤΑΝΤ (STEELPAN)

Εδώ έχουμε μια μοναδική περίπτωση όπου ο οργανοποιός μετατρέπει ένα βιομηχανικό απόβλητο (βαρέλια πετρελαίου) σε μελωδικό όργανο.

Η τέχνη του "Tuning": Οργανοποιοί όπως ο Ellie Mannette ανακάλυψαν πώς να σφυρηλατούν το μέταλλο με τέτοιο τρόπο ώστε κάθε μικρό "βαθούλωμα" στην επιφάνεια του βαρελιού να αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη νότα με τέλειο κούρδισμα.
ΓΚΟΡΟ ΣΑΚΟΥΡΑΪ (GORO SAKURAI) – ΙΑΠΩΝΙΑ (ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΙΘΑΡΑ)

Εκπροσωπεί τη μεταφορά της ευρωπαϊκής γνώσης στην Ασία. Ο Sakurai μαθήτευσε δίπλα στον σπουδαίο Kohno και κατάφερε να συνδυάσει την ιαπωνική πειθαρχία με τον ισπανικό ήχο, δημιουργώντας κιθάρες που σήμερα θεωρούνται από τις κορυφαίες στον κόσμο για την ακρίβεια και την καθαρότητά τους.
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ (EPIPHONE) – ΕΛΛΑΔΑ / ΗΠΑ

Δεν μπορούμε να τους παραλείψουμε. Ο Αναστάσιος Σταθόπουλος, ξεκινώντας από τη Σπάρτη και τη Σμύρνη, μετέφερε την τέχνη του οργανοποιού στη Νέα Υόρκη.

Η εξέλιξη: Ξεκίνησαν φτιάχνοντας λαούτα και βιολιά και κατέληξαν να δημιουργήσουν την Epiphone, έναν από τους μεγαλύτερους κολοσσούς στην ιστορία της τζαζ κιθάρας και των οργάνων με σκαλιστό καπάκι.
ΧΕΡΜΑΝ ΧΑΟΥΖΕΡ (HERMANN HAUSER I) – ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Ο άνθρωπος που "ανάγκασε" τον Andres Segovia να αφήσει τις ισπανικές κιθάρες για μια γερμανική.

Η συμβολή του: Εφάρμοσε γερμανικές μεθόδους μηχανικής πάνω στο σχέδιο του Torres, δημιουργώντας όργανα με απίστευτη τονική ισορροπία και διαύγεια.
ΜΑΡΣΕΛ ΡΑΜΑΝΤΖΟ (MARCEL RAMANOETSO) – ΜΑΔΑΓΑΣΚΑΣΚΗ (VALIHA)

Η Valiha είναι το εθνικό όργανο της Μαδαγασκάρης (ένα κυλινδρικό τσίτερ από μπαμπού). Ο Ramanoetso υπήρξε οργανοποιός-σύμβολο, καθώς τελειοποίησε τη χρήση των μεταλλικών χορδών πάνω στο σώμα του μπαμπού, διατηρώντας την ιερότητα του οργάνου ενώ του έδινε σύγχρονη ένταση.
ΛΟΥΤΣΙΕΡΟ ΠΑΡΑΤΣΙΝΙ (LUCCHIERO PARACCINI) – ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ (CHARANGO)

Στις Άνδεις, η οργανοποιία έπρεπε να προσαρμοστεί στα υλικά των βουνών. Οι παραδοσιακοί οργανοποιοί του Charango χρησιμοποιούσαν αρχικά το καβούκι του αρμαντίλλο για το σώμα του οργάνου.

Η μετάβαση: Οι σύγχρονοι μάστορες όπως ο Paraccini πέρασαν στο σκαλιστό ξύλο (από ένα ενιαίο κομμάτι), καταφέρνοντας να μιμηθούν την κυρτότητα του καβουκιού χωρίς να θυσιάσουν την ακουστική ποιότητα.