 |
| Το Σχήμα Αχλαδιού: Στην πρώτη εικόνα φαίνεται η κομψή καμπυλότητα του σώματος. Πρόκειται για το ενιαίο κομμάτι ξύλου (συνήθως Rosewood) που σκάβεται με το χέρι για να δημιουργηθεί ο θάλαμος αντήχησης. |
ΚΕΦΑΛΑΙΟ: PIPA (ΠΙΠΑ) – ΤΟ ΚΙΝΕΖΙΚΟ ΛΑΟΥΤΟ ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΑΧΛΑΔΙΟΥ
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΕΓΧΟΡΔΟ / ΝΥΚΤΟ (CHORDOPHONE / LUTE)
Το Pipa είναι ένα όργανο που απαιτεί από τον οργανοποιό γνώσεις ανώτερης ξυλουργικής, ακουστικής μηχανικής και καλλιτεχνικής διακόσμησης. Σε αντίθεση με το Erhu που βασίζεται στη μεμβράνη (δέρμα), το Pipa βασίζεται αποκλειστικά στην αντήχηση του ξύλου.
ΣΤΑΔΙΟ 1: Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ
Η επιλογή του ξύλου για το Pipa χωρίζεται σε δύο μέρη: το σώμα (πίσω μέρος) και το καπάκι (μπροστινό μέρος).
1.1 Το Σώμα (Back Plate)
Το πίσω μέρος του Pipa σκάβεται από ένα ενιαίο κομμάτι ξύλου. Δεν υπάρχουν κολλημένα πλαϊνά.
Zitan (Red Sandalwood): Το απόλυτο υλικό για επαγγελματικά όργανα. Είναι τόσο σκληρό που αντανακλά τον ήχο με ελάχιστη απορρόφηση, δίνοντας στο Pipa την χαρακτηριστική του
"κρυστάλλινη" ένταση.Lao Hongmu (Old Rosewood): Προσφέρει μια πιο βαθιά, αντίκα χροιά.
Κατεργασία: Το ξύλο πρέπει να είναι "νεκρό", δηλαδή να έχει αποξηρανθεί φυσικά για τουλάχιστον 15-20 χρόνια. Οποιαδήποτε τάση στο εσωτερικό του ξύλου θα προκαλέσει ρωγμές λόγω του μεγάλου βάθους του σκαψίματος.
1.2 Το Καπάκι (Soundboard)
Wutong (Paulownia Fortunei): Είναι το μόνο ξύλο που χρησιμοποιείται. Είναι εξαιρετικά ελαφρύ και πορώδες.
Η "Καρδιά" του Ήχου: Το καπάκι δεν βερνικώνεται ποτέ με παχύ στρώμα, για να μην "πνιγούν" οι πόροι του ξύλου. Η επιλογή του Wutong καθορίζει αν το όργανο θα έχει "ψυχή" ή αν θα ακούγεται σαν απλό ξύλο.
.jpeg) |
Τα Δύο Είδη Τάστων: Παρατηρήστε τη διαφορά ανάμεσα στα Xiang (τα μεγάλα, τριγωνικά τάστα από κόκαλο ή ελεφαντόδοντο στον λαιμό) και τα Pin (τα λεπτά τάστα από μπαμπού πάνω στο καπάκι). Αυτή η διάταξη επιτρέπει στο Pipa να καλύπτει μια τεράστια μουσική έκταση. Η Κεφαλή: Στη δεύτερη εικόνα φαίνεται η διακοσμητική κεφαλή, ένα δείγμα υψηλής ξυλογλυπτικής που προσδίδει στο όργανο την τελική του ταυτότητα. |
ΣΤΑΔΙΟ 2: Η ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΚΑΨΙΜΑΤΟΣ (HOLLOWING OUT)
Το σώμα του Pipa έχει σχήμα αχλαδιού, αλλά το εσωτερικό του σκάψιμο είναι μια πολύπλοκη διαδικασία.
Το Πάχος των Τοιχωμάτων: Ο οργανοποιός πρέπει να σκάψει το εσωτερικό έτσι ώστε τα τοιχώματα να είναι παχύτερα στη βάση και λεπτότερα προς τον λαιμό. Αυτό επιτρέπει στις χαμηλές συχνότητες να αντηχούν στο κάτω μέρος.
Η Καμπυλότητα: Το εσωτερικό δεν είναι λείο. Συχνά αφήνονται ελαφρές ραβδώσεις (παρόμοιες με αυτές του Taiko) για να διαχέεται ο ήχος ομοιόμορφα.
Ο Θάλαμος Αντήχησης: Η ένωση του σώματος με το καπάκι γίνεται με απόλυτη ακρίβεια. Χρησιμοποιείται παραδοσιακή κόλλα από κόκαλο, η οποία κρυσταλλώνει και γίνεται ένα με το ξύλο, διευκολύνοντας τη μεταφορά των κυμάτων.
ΣΤΑΔΙΟ 3: ΤΑ ΤΑΣΤΑ – "XIANG" ΚΑΙ "PIN"
Εδώ το Pipa διαφέρει από οποιοδήποτε άλλο λαούτο. Έχει δύο είδη τάστων που καλύπτουν συνολικά πάνω από 4 οκτάβες.
3.1 Τα Xiang (Upper Frets)
Πρόκειται για 6 μεγάλα, τριγωνικά τάστα στο πάνω μέρος του λαιμού.
Υλικό: Κατασκευάζονται από ξύλο εβένου, κόκαλο βουβαλιού ή ελεφαντόδοντο (σε παλαιότερα όργανα).
Λειτουργία: Είναι πολύ ψηλά και απαιτούν από τον οργανοποιό να τα τοποθετήσει με τέτοια γωνία ώστε οι χορδές να μην "ταστάρουν" (να μην βρίσκουν στο επόμενο τάστο).
3.2 Τα Pin (Lower Frets)
Είναι 24 έως 26 λεπτά τάστα που τοποθετούνται πάνω στο καπάκι (soundboard).
Υλικό: Συνήθως από μπαμπού υψηλής πυκνότητας, ενισχυμένο με λεπτές στρώσεις βερνικιού.
Τοποθέτηση: Η ακρίβεια εδώ είναι χιλιοστού. Αν ένα "Pin" τοποθετηθεί λάθος, το όργανο θα είναι παράφωνο. Ο οργανοποιός χρησιμοποιεί μαθηματικούς τύπους για να υπολογίσει την απόσταση, λαμβάνοντας υπόψη την καμπυλότητα του καπακιού.
ΣΤΑΔΙΟ 4: Η ΚΕΦΑΛΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ
Η Κεφαλή: Συχνά σκαλίζεται σε σχήμα δράκου, φοίνικα ή ουράς νυχτερίδας. Είναι το διακοσμητικό σήμα κατατεθέν της ΕΛΕΝΗΣ ΦΩΚΑ ως κατασκευάστριας.
Τα Κλειδιά (Pegs): Το Pipa έχει 4 χορδές. Τα κλειδιά είναι μακριά και ξύλινα. Το μυστικό είναι η κωνική τους τρύπα· πρέπει να εφαρμόζουν τόσο σφιχτά ώστε να μην ξεκουρδίζονται από την τάση των ατσάλινων χορδών, αλλά να γυρίζουν ομαλά.
ΣΤΑΔΙΟ 5: ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΚΑΙ Η ΓΕΦΥΡΑ (BINDU)
Οι Χορδές: Παλαιότερα ήταν από μετάξι. Σήμερα χρησιμοποιούνται χορδές από ατσάλι με περιέλιξη νάιλον. Η τάση τους είναι πολύ υψηλή, γι' αυτό και το σώμα του Pipa πρέπει να είναι εξαιρετικά στιβαρό.
Η Γέφυρα (Bindu): Βρίσκεται στη βάση του οργάνου. Σε αντίθεση με το βιολί, η γέφυρα του Pipa είναι κολλημένη σταθερά στο καπάκι. Λειτουργεί ως ο τελικός σταθμός μεταφοράς της ενέργειας από τις χορδές στο ηχείο.
ΣΤΑΔΙΟ 6: ΤΟ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑ (LACQUERING)
Το Pipa απαιτεί Urushi (φυσικό βερνίκι).
Προετοιμασία: Το ξύλο τρίβεται μέχρι να γίνει σαν καθρέφτης.
Στρώσεις: Εφαρμόζονται δεκάδες λεπτές στρώσεις βερνικιού. Κάθε στρώση πρέπει να στεγνώσει σε συνθήκες υψηλής υγρασίας και σκότους.
Αποτέλεσμα: Το βερνίκι προστατεύει το όργανο από τις αλλαγές του καιρού, αλλά ταυτόχρονα το αφήνει να "αναπνέει" ακουστικά.
ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ
ΠΡΟΣΟΧΗ: Στο Pipa, ο μουσικός παίζει με πέντε τεχνητά νύχια (picks) στερεωμένα στα δάχτυλά του. Αυτό σημαίνει ότι το καπάκι δέχεται συνεχή χτυπήματα. Ως οργανοποιός, πρέπει να τοποθετήσετε μια λεπτή προστατευτική μεμβράνη (pickguard) από διάφανο υλικό ή σκληρό ξύλο στα σημεία κρούσης, αλλιώς το μαλακό ξύλο Wutong θα καταστραφεί μέσα σε λίγου
ΟΡΓΑΝΟ: PIPA (ΠΙΠΑ)
ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ: ΕΛΕΝΗ ΦΩΚΑ
ΥΛΙΚΑ: ΣΑΝΔΑΛΟΞΥΛΟ, WUTONG, ΜΠΑΜΠΟΥ, ΚΟΚΑΛΟ ΒΟΥΒΑΛΙΟΥ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου