Ο Ήχος που Έγινε Εικόνα
Η Αναγέννηση ήταν μια εποχή όπου η γνώση, η φιλοσοφία και η τέχνη συγχωνεύτηκαν, αναζητώντας την απόλυτη αρμονία. Ανάμεσα στα τόσα
αριστουργήματα, μια σειρά χαρακτικών ξεχωρίζει για την ικανότητά της να μετατρέπει τις αφηρημένες έννοιες των «7 Ελευθέρων Τεχνών» σε ζωντανές, λεπτομερείς εικόνες. Στο επίκεντρο αυτής της σειράς, το χαρακτικό MVSICA (Μουσική) λειτουργεί ως ένας καθρέφτης του πνεύματος του 16ου αιώνα, προσφέροντας μια συγκλονιστική «απεικόνιση του ήχου».
Η Αμβέρσα και ο Οίκος του COCK
Για να κατανοήσουμε τη σημασία αυτού του έργου, πρέπει να μεταφερθούμε στην Αμβέρσα του 1565. Ήταν η πόλη που τότε λειτουργούσε ως το παγκόσμιο κέντρο του εμπορίου και των εκδόσεων τέχνης. Εκεί, ο HIERONYMUS COCK (1518-1570), ένας οραματιστής εκδότης και χαράκτης, ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο AUX QUATRE VENTS (Στους Τέσσερις Ανέμους). Ο COCK δεν ήταν απλώς ένας τεχνίτης· ήταν ένας καλλιτεχνικός διευθυντής που συγκέντρωσε γύρω του τα κορυφαία ταλέντα της εποχής, όπως ο FRANS FLORIS (που σχεδίασε τη σειρά), για να δημιουργήσει έργα που θα διαδίδονταν σε όλη την Ευρώπη. Η σειρά των 7 ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ήταν ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματά του, και το χαρακτικό της «Μουσικής» είναι η κορωνίδα της.
ΤΟ ΧΑΡΑΚΤΙΚΟ: ΜΙΑ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ
Το χαρακτικό MVSICA δεν είναι μια απλή σκηνή με μουσικούς. Είναι μια βαθιά αλληγορία, μια «εγκυκλοπαίδεια» της αναγεννησιακής μουσικής πρακτικής.
Η Lady Musica και το Quadrivium
Στο κέντρο, η προσωποποίηση της Μουσικής (MVSICA), μια σεβαστή γυναικεία μορφή, κάθεται μπροστά σε ένα virginal (ένα πρώιμο πληκτροφόρο). Αυτή η θέση δεν είναι τυχαία. Η μουσική στην Αναγέννηση δεν ήταν απλώς τέχνη, αλλά μαθηματική επιστήμη, μέρος του Quadrivium (των τεσσάρων «τεχνών των αριθμών»: Αριθμητική, Γεωμετρία, Μουσική, Αστρονομία). Το Virginal, με τις χορδές του, συμβολίζει ακριβώς αυτή την τέλεια, μαθηματική αναλογία.
Ο Πλούτος των Οργάνων: Λαούτο, Cittern, Hurdy Gurdy
Η σκηνή είναι συγκλονιστική για τις λεπτομέρειες των οργάνων. Ο COCK και ο FLORIS κατάφεραν να συγκεντρώσουν σε μία εικόνα όλο το οπλοστάσιο της αναγεννησιακής οργανοποιίας. Διακρίνουμε:
ΤΟ ΛΑΟΥΤΟ ΚΑΙ ΤΟ CITTERN: Παρατηρήστε την αντίθεση ανάμεσα στο ευγενές λαούτο και το Cittern (με το χαρακτηριστικό επίπεδο πίσω μέρος). Αυτά τα έγχορδα αντιπροσωπεύουν τη «λόγια», ευγενή μουσική παράδοση.
ΤΟ HURDY GURDY (ΟΡΓΑΝΟ): Ένα πολύπλοκο, μηχανικό έγχορδο που απαιτεί δεξιοτεχνία, ένα όργανο που βρισκόταν στο μεταίχμιο μεταξύ λαϊκής και λόγιας μουσικής.
ΟΙ ΓΚΑΪΝΤΕΣ (BAGPIPES): Μια υπενθύμιση της παρουσίας του λαϊκού στοιχείου μέσα στη λόγια μουσική παράδοση.
Η Επιγραφή: Το Εκπαιδευμένο Αυτί
Η λατινική επιγραφή στο κάτω μέρος, CONCENTUM INTER SE, ET DISCRIMINA GRATA SONORUM AVRE ERVDITA DEPREHENDIT MVSICA, συνοψίζει τη φιλοσοφία του έργου: «Με ένα εκπαιδευμένο αυτί (aure erudita), η Μουσική αντιλαμβάνεται την αρμονία και τις ευχάριστες διαφορές των ήχων μεταξύ τους». Αυτό είναι το κλειδί: η μουσική δεν είναι απλώς για να την ακούμε, αλλά για να την «καταλαβαίνουμε» μέσα από τη γνώση της αρμονίας.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το χαρακτικό MVSICA του HIERONYMUS COCK είναι ένα σπάνιο έργο που καταφέρνει να «χαράξει» τη φιλοσοφία, την ιστορία και την τεχνική μιας ολόκληρης εποχής. Παραμένει μια από τις πιο σημαντικές οπτικές πηγές για την οργανολογία του 16ου αιώνα και μια υπενθύμιση ότι στην Αναγέννηση, η γνώση και η ομορφιά ήταν αλληλένδετες, αναζητώντας την απόλυτη αρμονία του σύμπαντος
Σημ.
Η ορθογραφία MVSICA φαίνεται ξένη στα σημερινά μάτια, αλλά στην πραγματικότητα είναι η ορθή ιστορική γραφή για την εποχή που δημιουργήθηκε το χαρακτικό (16ος αιώνας).
Ακολουθούν οι λόγοι για τους οποίους χρησιμοποιείται το "V" αντί για "U":
1. Η Λατινική Παράδοση
Στο λατινικό αλφάβητο, το γράμμα V χρησιμοποιούνταν τόσο για τον ήχο "v" όσο και για τον ήχο "u". Το γράμμα U ως ξεχωριστό σχήμα άρχισε να καθιερώνεται πολύ αργότερα. Οι χαράκτες της Αναγέννησης, όπως ο HIERONYMUS COCK, ακολουθούσαν πιστά την κλασική ρωμαϊκή γραφή (Capitalis Monumentalis), όπου το "V" ήταν το μόνο διαθέσιμο σχήμα για κεφαλαίο.
2. Η Χαρακτική Τέχνη
Για έναν χαράκτη της εποχής, οι ευθείες γραμμές του V ήταν πολύ πιο εύκολο να σκαλιστούν στο μέταλλο (χαλκογραφία) σε σχέση με τις καμπύλες του U. Αυτό ενίσχυσε τη διατήρηση της χρήσης του "V" στους τίτλους των έργων τέχνης για αιώνες.
3. Η Αισθητική της Εποχής
Η χρήση του "V" έδινε στο έργο ένα κύρος αρχαιότητας. Επειδή οι 7 ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΤΕΧΝΕΣ είχαν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα, οι δημιουργοί ήθελαν το κείμενο να μοιάζει με αρχαία ρωμαϊκή επιγραφή σε μάρμαρο.
Σύνοψη:
MVSICA: Η σωστή γραφή για τον τίτλο του χαρακτικού του 1565.
MUSICA: Η σύγχρονη γραφή που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Επομένως, δεν πρόκειται για λάθος του χαράκτη, αλλά για μια συνειδητή επιλογή που ακολουθούσε τους κανόνες της εποχής του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου