Το Κοντραμπάσο (Double Bass) είναι ο "γίγαντας" της οικογένειας των εγχόρδων και το όργανο με το χαμηλότερο τονικό ύψος. Λόγω του τεράστιου μεγέθους του και των ιδιαίτερων ακουστικών του αναγκών, η κατασκευή του αποτελεί το πιο επίπονο και σύνθετο έργο για έναν οργανοποιό.
ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ: ΜΙΑ ΔΙΠΛΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ
Το κοντραμπάσο έχει μια ιδιαιτερότητα που το ξεχωρίζει από το βιολί, τη βιόλα και το τσέλο: είναι το μοναδικό σύγχρονο όργανο που διατηρεί χαρακτηριστικά από την παλαιότερη οικογένεια της Βιόλας ντα Γκάμπα (Viola da Gamba).
Μορφολογικά Στοιχεία: Οι "πεσμένοι" ώμοι του (sloping shoulders) και η επίπεδη πλάτη που συναντάμε σε πολλά κοντραμπάσα είναι κατάλοιπα της βιόλας.
Το Κούρδισμα: Αντίθετα με τα υπόλοιπα έγχορδα που κουρδίζονται σε διαστήματα πέμπτης, το κοντραμπάσο κουρδίζεται σε τέταρτες (Μι, Λα, Ρε, Σολ). Αυτό έγινε για να διευκολυνθεί ο μουσικός, καθώς οι
αποστάσεις στην ταστιέρα είναι τόσο μεγάλες που το κούρδισμα σε πέμπτες θα καθιστούσε το παίξιμο σχεδόν αδύνατο.
Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΚΟΝΤΡΑΜΠΑΣΟΥ
Ένα κοντραμπάσο μπορεί να φτάσει σε ύψος τα 1,80 έως 2 μέτρα. Η διαχείριση τόσο μεγάλων επιφανειών ξύλου απαιτεί ειδικά εργαλεία και τεράστια σωματική προσπάθεια.
1. Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ
Καπάκι: Χρησιμοποιούνται μεγάλα κομμάτια ελάτης. Λόγω του μεγέθους, συχνά το καπάκι αποτελείται από περισσότερα από δύο κομμάτια ξύλου ενωμένα, προκειμένου να διασφαλιστεί η στατική σταθερότητα.
Πλάτη: Μπορεί να είναι καμπυλωτή (όπως στο βιολί) ή επίπεδη (flat back). Η επίπεδη πλάτη ενισχύεται εσωτερικά με οριζόντια ξύλινα δοκάρια (braces) για να μην σκεβρώσει από τις αλλαγές της υγρασίας.
2. ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ
Η συνολική τάση των χορδών στο κοντραμπάσο είναι τρομακτική, φτάνοντας τα 150-200 κιλά.
Ο Ψυχικός Στύλος (Soundpost): Είναι ένας χοντρός ξύλινος κύλινδρος (περίπου 2 εκατοστά διάμετρος) που πρέπει να αντέχει το βάρος της γέφυρας χωρίς να τραυματίζει το καπάκι.
Η Γέφυρα: Κατασκευάζεται από πολύ σκληρό σφένδαμο. Πολλά σύγχρονα κοντραμπάσα διαθέτουν "ρυθμιστές" (adjusters) στα πόδια της γέφυρας, επιτρέποντας στον μουσικό να αλλάζει το ύψος των χορδών ανάλογα με την εποχή και το είδος της μουσικής (π.χ. χαμηλότερο action για Jazz, υψηλότερο για κλασική).
ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
1. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΚΟΥΡΔΙΣΜΑΤΟΣ (MACHINE HEADS)
Λόγω της τεράστιας τάσης, το κοντραμπάσο δεν μπορεί να κουρδιστεί με απλούς ξύλινους πείρους τριβής. Χρησιμοποιούνται μεταλλικοί μηχανισμοί με γρανάζια (worm gears), παρόμοιοι με αυτούς της κιθάρας, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.
2. Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΔΗΣ ΜΙ (C-EXTENSION)
Στις συμφωνικές ορχήστρες, συχνά απαιτούνται νότες χαμηλότερες από το χαμηλό Μι. Για να μην κατασκευάζονται τεράστια πεντάχορδα όργανα, τοποθετείται ένας μηχανισμός στην κεφαλή που επιμηκύνει τη χαμηλότερη χορδή, επιτρέποντάς της να φτάσει μέχρι το Ντο.
3. ΤΑ ΔΟΞΑΡΙΑ: ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ VS ΓΑΛΛΙΚΟ
Υπάρχουν δύο διαφορετικοί τύποι δοξαριού και κρατήματος:
Γαλλικό (French Grip): Κρατιέται από πάνω, όπως το δοξάρι του βιολιού. Προσφέρει μεγαλύτερη ακρίβεια και έλεγχο.
Γερμανικό (German Grip): Κρατιέται "από κάτω" με την παλάμη να κοιτάζει προς τα πάνω. Είναι ιστορική εξέλιξη του κρατήματος της βιόλας ντα γκάμπα και προσφέρει μεγαλύτερη δύναμη στα δυνατά περάσματα.
Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ
Λόγω του όγκου του, το κοντραμπάσο είναι εξαιρετικά ευάλωτο σε σπασίματα. Οι οργανοποιοί συχνά καλούνται να επισκευάσουν "ρωγμές πίεσης" (table cracks) ή να κολλήσουν ξανά την πλάτη που έχει αποκολληθεί λόγω συστολής του ξύλου τον χειμώνα.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ: Ένα χειροποίητο κοντραμπάσο απαιτεί πάνω από 800 ώρες εργασίας. Στη σύγχρονη εποχή, η χρήση ανθρακονημάτων (carbon fiber) για την κατασκευή οργάνων που αντέχουν σε ταξίδια και σκληρές συνθήκες έχει γίνει πολύ δημοφιλής, αν και το ξύλο παραμένει ο "βασιλιάς" για τον αυθεντικό, βαθύ ορχηστρικό ήχο.
Το κοντραμπάσο είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται ο ήχος της ορχήστρας και ο ρυθμός της Jazz. Είναι ένα όργανο που απαιτεί όχι μόνο μουσικότητα, αλλά και σωματική αντοχή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου