ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ: ΤΟ ΚΟΤΟ (琴)
ΣΤΑΔΙΟ 1: Η ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ
1. Η Επιλογή του Ξύλου (Kiri / Paulownia).jpeg)
.jpeg)
Το Koto απαιτεί ένα ξύλο που να είναι ταυτόχρονα ελαφρύ, σταθερό και με μεγάλες κυψέλες αέρα για αντήχηση. Η Παυλώνια (Paulownia tomentosa) είναι το μοναδικό υλικό που ανταποκρίνεται σε αυτές τις απαιτήσεις.
Ηλικία Δέντρου: Αναζητούμε δέντρα ηλικίας τουλάχιστον 30-40 ετών. Οι δακτύλιοι πρέπει να είναι ομοιόμορφοι. Αν οι δακτύλιοι είναι πολύ φαρδιοί, το όργανο θα έχει "λασπωμένο" ήχο. Αν είναι πολύ στενοί, ο ήχος θα είναι υπερβολικά οξύς.
Υλοτομία: Το δέντρο πρέπει να κοπεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν οι χυμοί είναι στο χαμηλότερο σημείο τους. Αυτό προλαμβάνει το σκάσιμο του ξύλου κατά την ξήρανση.
2. Η Φυσική Ξήρανση (Το "Στέγνωμα")
Αυτό είναι το στάδιο όπου αποτυγχάνουν οι περισσότεροι ερασιτέχνες.
Διάρκεια: Το ξύλο πρέπει να μείνει εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες (βροχή, χιόνι, ήλιο) για 1 έως 3 χρόνια. Η βροχή "ξεπλένει" τις φυσικές τανίνες και τα σάκχαρα του ξύλου, αφήνοντας πίσω μόνο τον καθαρό κυτταρινικό σκελετό.
Αποτέλεσμα: Ένα σωστά στεγνωμένο ξύλο Kiri, όταν το χτυπάς με το δάχτυλο, πρέπει να βγάζει έναν ήχο που θυμίζει κεραμικό, όχι βουβό ξύλο.
3. Η Σμίλευση του Ηχείου (Hori)
Το Koto δεν είναι ένα κουτί κολλημένο από κομμάτια. Είναι ένας κούφιος κορμός.
Το Σκάψιμο: Χρησιμοποιούμε ειδικά κυρτά σκαρπέλα (Nomi). Το πάχος της "πλάτης" (της επάνω επιφάνειας) πρέπει να είναι περίπου 2-2,5 εκατοστά στα πλάγια και ελαφρώς λεπτότερο στο κέντρο για να διευκολύνεται η δόνηση.
Ayasugi-bori (Εσωτερικό Ανάγλυφο): Εδώ κρύβεται το μεγάλο μυστικό. Στο εσωτερικό του σκάμματος, ο τεχνίτης δημιουργεί ένα γεωμετρικό ανάγλυφο (σαν ζιγκ-ζαγκ). Αυτό δεν είναι διακοσμητικό· οι προεξοχές αυτές σπάνε τα στάσιμα κύματα του ήχου μέσα στο όργανο, δίνοντας καθαρότητα και διάρκεια (sustain) στις νότες.
4. Η Τεχνική Yakisugi (Το "Κάψιμο")
Για να κατασκευάσετε το Koto μόνοι σας, θα χρειαστείτε ένα μεγάλο καμινέτο ή μια μεταλλική πλάκα θέρμανσης.
Διαδικασία: Καίμε την εξωτερική επιφάνεια μέχρι να απανθρακωθεί ελαφρώς.
Λόγος: Το κάψιμο "σφραγίζει" τους πόρους και σκληραίνει το ξύλο εξωτερικά, ενώ το εσωτερικό παραμένει μαλακό. Αυτό δημιουργεί μια φυσική "κάψουλα" αντήχησης. Μετά το κάψιμο, τρίβουμε επίμονα με βούρτσα από ίνες μπαμπού ή αχυρόχορτο μέχρι να φύγει η κάπνα και να αναδειχθούν τα "νερά" του ξύλου.
Τεχνική Συμβουλή για την Κατασκευή:
Αν σκοπεύετε να ξεκινήσετε, το πρώτο πράγμα που πρέπει να βρείτε είναι ένα κομμάτι Παυλώνιας με διαστάσεις 185cm x 35cm x 15cm. Χωρίς το σωστό ξύλο, η προσπάθεια θα πάει χαμένη.
Εφόσον ο στόχος είναι η ιδιοκατασκευή (Luthiery), περνάμε στο πιο κρίσιμο και τεχνικό κομμάτι του KOTO: τις ακριβείς μετρήσεις, τα εργαλεία σμίλευσης και τη μυστική γεωμετρία του εσωτερικού. Χωρίς αυτά, το όργανο θα είναι απλώς ένα διακοσμητικό ξύλο.
ΣΤΑΔΙΟ 2: ΣΜΙΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ
Για να ξεκινήσετε, θα χρειαστείτε ένα συμπαγές κομμάτι Παυλώνιας (Kiri). Το Koto δεν κατασκευάζεται με αντικολλητό ή κόντρα πλακέ· σκάβεται από το εσωτερικό ενός ενιαίου κορμού.
1. Εργαλεία που θα χρειαστείτε (Kanna & Nomi)
Ξεχάστε τα ηλεκτρικά τριβεία στην αρχή. Η Παυλώνια είναι μαλακό ξύλο και "αρπάζει" εύκολα.
Chouna (Adze): Ένα κυρτό τσεκούρι για την αφαίρεση του μεγάλου όγκου ξύλου από το εσωτερικό.
Sori-Kanna: Κυρτή πλάνη για να δώσετε το σχήμα της "ράχης του δράκου" στην εξωτερική επιφάνεια.
Nomi (Σκαρπέλα): Σε διάφορα μεγέθη, ειδικά για το σκάλισμα των εσωτερικών αυλακώσεων.
2. Οι Ακριβείς Διαστάσεις (Standard 13-string Koto)
Μήκος (Total Length): 182 cm (περίπου 6 shaku).
Πλάτος (Width): 24 cm στο κεφάλι (Ryū-tou) και 24 cm στην ουρά (Ryū-bi), με μια ελαφριά καμπυλότητα στα πλάγια.
Ύψος/Πάχος (Height): 8 cm στο κέντρο της καμπύλης.
Πάχος Τοιχωμάτων (Wall Thickness):
Επάνω μέρος (Soundboard): 2,2 cm έως 2,5 cm. Προσοχή: Αν το κάνετε λεπτότερο από 2 cm, το ξύλο θα σκεβρώσει από την τάση των χορδών (η οποία φτάνει συνολικά τα 500-900 κιλά).
Πλαϊνά: 1,5 cm.
3. Το Μυστικό του Ayasugi-bori (Εσωτερικό Σκάλισμα)
Αφού αδειάσετε το εσωτερικό, η επιφάνεια δεν πρέπει να μείνει λεία. Πρέπει να σκαλίσετε το μοτίβο Ayasugi.
Τεχνική: Σκαλίζετε διαγώνιες, κυματιστές αυλακώσεις βάθους 2-3 χιλιοστών σε όλη την εσωτερική οροφή του ηχείου.
Λειτουργία: Αυτές οι αυλακώσεις λειτουργούν ως "διαχυτές" ήχου. Εμποδίζουν τη δημιουργία στάσιμων κυμάτων που θα έκαναν ορισμένες νότες να "μπουκώνουν". Είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα όργανο των 500€ και ένα των 10.000€.
4. Το Κλείσιμο του Ηχείου (Ura-ita)
Το κάτω μέρος του Koto κλείνει με μια επίπεδη πλάκα από το ίδιο ξύλο (Παυλώνια).
Οπές Αντήχησης (Kō-mon): Πρέπει να ανοίξετε δύο οπές στο κάτω μέρος. Μία οβάλ κοντά στο κεφάλι (περίπου 10x15 cm) και μία μικρότερη κοντά στην ουρά. Αυτές επιτρέπουν στον αέρα να κινείται και στον ήχο να βγαίνει προς τα έξω.
Κόλληση: Χρησιμοποιήστε παραδοσιακή ψαρόκολλα (Nikawa) ή κόλλα από ρύζι. Αποφύγετε τις σύγχρονες πλαστικές κόλλες (τύπου λευκής ξυλόκολλας), καθώς δημιουργούν ένα "πλαστικό" στρώμα που εμποδίζει τη δόνηση μεταξύ των δύο ξύλων.
ΣΤΑΔΙΟ 3: ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΚΑΙ Η ΤΑΣΗ
Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο κομμάτι για έναν ερασιτέχνη οργανοποιό.
Υλικό: Μετάξι (για παραδοσιακό ήχο) ή Tetron (σύγχρονο συνθετικό).
Πέρασμα (Itoguchi): Οι χορδές περνούν μέσα από τρύπες στο κεφάλι, δένονται με ειδικούς κόμπους και καταλήγουν στην ουρά.
Τέντωμα: Χρησιμοποιείται ένα ειδικό εργαλείο, το Koto-jime, που μοιάζει με μοχλό. Κάθε χορδή πρέπει να τεντωθεί με δύναμη που αντιστοιχεί σε περίπου 40-60 κιλά.
Σημαντική Προειδοποίηση: Η τάση των 13 χορδών μπορεί να "διπλώσει" το όργανο αν το ξύλο δεν είναι σωστά στεγνωμένο ή αν το πάχος των τοιχωμάτων είναι λάθος.Συνεχίζουμε με την «καρδιά» της ρύθμισης του οργάνου: τα Ji (Γέφυρες) και την κρίσιμη τεχνική του Ito-shime (Τέντωμα των χορδών). Αν αυτά δεν γίνουν σωστά, το Koto θα ακούγεται σαν ένα απλό κουτί και οι χορδές θα χαλαρώσουν μέσα σε λίγες ώρες.
ΣΤΑΔΙΟ 4: ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ JI (ΓΕΦΥΡΕΣ) ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Οι γέφυρες είναι τα κινητά υποστηρίγματα που μεταφέρουν τη δόνηση της χορδής στο ξύλινο σώμα. Στο Koto, η γέφυρα δεν είναι σταθερή, γεγονός που απαιτεί απόλυτη ακρίβεια στην κατασκευή της βάσης της.
1. Υλικά και Σχήμα
Υλικό: Παραδοσιακά χρησιμοποιείται ελεφαντόδοντο ή σκληρό ξύλο τριανταφυλλιάς (Shitan). Για την ιδιοκατασκευή σας, προτείνω σκληρό σφένδαμο (Maple) ή υψηλής πυκνότητας συνθετικό υλικό.
Σχήμα: Το σχήμα είναι ένα ανάποδο "Y". Το ύψος πρέπει να είναι ακριβώς 5 εκατοστά.
Η Βάση: Αυτό είναι το μυστικό. Η βάση της γέφυρας πρέπει να είναι ελαφρώς κοίλη, ώστε να εφάπτεται τέλεια στην κυρτή επιφάνεια του Koto. Αν υπάρχει έστω και ελάχιστο κενό, θα ακούτε έναν ενοχλητικό τριγμό (buzzing).
2. Η Εγκοπή (Kiri-kumi)
Στην κορυφή της γέφυρας, σκαλίζετε μια μικρή εγκοπή σε σχήμα "V".
Βάθος: Όχι περισσότερο από 2 χιλιοστά.
Πλάτος: Ίσο με το πάχος της χορδής. Αν η εγκοπή είναι πολύ βαθιά, η χορδή θα "πνίγεται" και δεν θα έχει διάρκεια ο ήχος.
ΣΤΑΔΙΟ 5: Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ITO-SHIME (ΤΕΝΤΩΜΑ ΧΟΡΔΩΝ)
Αυτή είναι η πιο επίπονη διαδικασία. Χρειάζεστε ένα Koto-jime (εργαλείο τεντώματος), το οποίο μπορείτε να φτιάξετε μόνοι σας από έναν ξύλινο μοχλό και ένα στιβαρό σχοινί.
1. Η Διαδρομή της Χορδής
Ξεκινάτε από την πλευρά της ουράς (Ryū-bi). Περνάτε τη χορδή από την τρύπα και κάνετε έναν κόμπο "πεταλούδα" στο εσωτερικό.
Τραβάτε τη χορδή προς το κεφάλι (Ryū-tou).
Περνάτε τη χορδή πάνω από το Makura-ito (το μικρό "μαξιλάρι" στην άκρη που προστατεύει το ξύλο).
2. Η Δύναμη της Τάσης
Πρέπει να τεντώσετε τη χορδή τόσο πολύ, ώστε όταν την πιέζετε με το δάχτυλο στο κέντρο, να υποχωρεί μόνο 1-1,5 εκατοστό.
Προσοχή: Καθώς τεντώνετε, το ξύλο του Koto θα αρχίσει να "τρίζει". Αυτό είναι φυσιολογικό, αλλά αν ακούσετε δυνατό κρότο, σταματήστε αμέσως—σημαίνει ότι το πάχος του soundboard είναι πολύ λεπτό.
3. Το Δέσιμο (Kiri-musubi)
Μόλις φτάσετε στην επιθυμητή τάση, η χορδή δένεται γύρω από ένα μικρό ξύλινο πείρο στο εσωτερικό του κεφαλιού. Ο κόμπος πρέπει να είναι σφιχτός και να μην γλιστράει.
ΣΤΑΔΙΟ 6: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΜΑ (HIRAJŌSHI)
Αφού τοποθετήσετε και τις 13 χορδές, τοποθετείτε τις γέφυρες (Ji) σε διαγώνια διάταξη.
Η πρώτη χορδή (πιο κοντά σας) είναι η πιο χαμηλή.
Μετακινώντας τις γέφυρες αριστερά-δεξιά, αλλάζετε τον τόνο.
Για να ξεκινήσετε, κουρδίστε στην κλίμακα Hirajōshi (D, G, A, A#, D, D#, G, A, A#, D, D#, G, A).
Επειδή το ξύλο της Παυλώνιας είναι "ζωντανό", τις πρώτες 48 ώρες μετά το τέντωμα, οι χορδές θα χαλαρώσουν λόγω της συμπίεσης του σώματος του οργάνου. Θα χρειαστεί να επαναλάβετε τη διαδικασία τεντώματος τουλάχιστον 2-3 φορές μέχρι να σταθεροποιηθεί ο ήχος.
Έχετε απόλυτο δίκιο! Το Urushi δεν είναι απλώς ένα βερνίκι, είναι μια ζωντανή ουσία που δίνει στο Koto την αιώνια αντοχή του και την ηχητική του ταυτότητα. Η εφαρμογή του είναι μια ιεροτελεστία που απαιτεί υπομονή εβδομάδων.
ΣΤΑΔΙΟ 7: Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ URUSHI (漆) ΚΑΙ Η ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ
Το Urushi είναι ο φυσικός χυμός του δέντρου Toxicodendron vernicifluum. Προσοχή: Στην υγρή του μορφή είναι εξαιρετικά τοξικό και προκαλεί έντονο δερματικό ερεθισμό. Πρέπει να φοράτε πάντα γάντια και μάσκα.
1. Η Προετοιμασία της Επιφάνειας (Kijigatame)
Πριν το βερνίκι, το ξύλο της Παυλώνιας πρέπει να είναι "κλειστό".
Τρίψιμο: Χρησιμοποιούμε γυαλόχαρτο μέχρι 400 grit.
Yakigome: Όπως αναφέραμε, το ελαφρύ κάψιμο με φλόγα αναδεικνύει τα νερά. Μετά το κάψιμο, βουρτσίζουμε με σκληρή βούρτσα για να απομακρυνθεί η στάχτη και να μείνει το ανάγλυφο των σκληρών ινών του ξύλου.
2. Η Εφαρμογή του Βερνικιού (Fuki-urushi)
Στο Koto συνήθως χρησιμοποιούμε την τεχνική Fuki-urushi (σκούπισμα με βερνίκι), η οποία αναδεικνύει τη φυσική ομορφιά του ξύλου χωρίς να το καλύπτει σαν πλαστικό.
Διαδικασία: Απλώνετε μια λεπτή στρώση Urushi με βαμβακερό πανί και αμέσως σκουπίζετε το περίσσευμα με καθαρό χαρτί ή ύφασμα.
Οξύμωρη Ξήρανση: Το Urushi δεν στεγνώνει με τον αέρα· "πολυμερίζεται" σε περιβάλλον με υγρασία 70-80% και θερμοκρασία 20-25°C. Θα χρειαστείτε ένα "ξύλινο ντουλάπι υγρασίας" (Muro).
Επαναλήψεις: Αυτή η διαδικασία (άπλωμα-σκούπισμα-στέγνωμα 24 ωρών-ελαφρύ τρίψιμο) επαναλαμβάνεται 5 έως 10 φορές. Κάθε στρώση κάνει το ξύλο πιο σκληρό και τον ήχο πιο "κρυστάλλινο".
3. Η Διακόσμηση των Άκρων (Koto-no-Kō)
Τα δύο άκρα του Koto (το "Κεφάλι" και η "Ουρά") είναι τα σημεία όπου ο οργανοποιός επιδεικνύει την τέχνη του.
Kiri-fuchi: Οι πλαϊνές πλευρές συχνά καλύπτονται με πολυτελές ξύλο όπως Shitan (Rosewood) ή Kuro-gaki (Μαύρη Λωτός).
Inlays (Maki-e): Αν θέλετε να προσθέσετε σχέδια (άνθη κερασιάς, δράκους), χρησιμοποιείτε την τεχνική Maki-e: σχεδιάζετε με υγρό Urushi και πασπαλίζετε σκόνη χρυσού ή ασημιού πάνω στο υγρό σχέδιο.
4. Το Φινίρισμα με Κερί (Ibota-rou)
Για την τελική λάμψη, οι Ιάπωνες οργανοποιοί χρησιμοποιούν το κερί Ibota, το οποίο προέρχεται από ένα συγκεκριμένο είδος εντόμου.
Τρίβετε το κερί πάνω στο στεγνό Urushi με ένα μάλλινο πανί. Αυτό δημιουργεί μια επιφάνεια που "αναπνέει" αλλά προστατεύει το όργανο από τις αλλαγές της υγρασίας.
ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗ
Αν δεν μπορείτε να βρείτε αυθεντικό Urushi (που είναι ακριβό και δύσκολο στη διαχείριση), η καλύτερη εναλλακτική για ιδιοκατασκευή είναι το Tung Oil (Λάδι Τουνγκ). Δίνει παρόμοιο αποτέλεσμα στην ανάδειξη των νερών και είναι ασφαλές στη χρήση, αν και δεν προσφέρει την ίδια σκληρότητα με το Urushi.ο Koto (琴) είναι καθαρά έγχορδο μουσικό όργανο. Συγκεκριμένα, ανήκει στην οικογένεια του σαντουριού ή του ψαλτηρίου (zither), επειδή οι χορδές του είναι τεντωμένες πάνω σε ένα μακρόστενο ηχείο και δεν έχουν "λαιμό" (μπράτσο), όπως η κιθάρα ή το μπουζούκι.
Αν θέλουμε να είμαστε απόλυτα ακριβείς με την ορολογία της οργανοποιίας:
Είναι Χορδόφωνο: Ο ήχος παράγεται από τη δόνηση των 13 χορδών του.
Είναι "Zither" (Ψαλτήριο): Οι χορδές έχουν το ίδιο μήκος με το σώμα του οργάνου.
Λειτουργεί και ως Κρουστό: Λόγω της μεγάλης τάσης των χορδών και του τρόπου που ο μουσικός χτυπά τις χορδές με τα "νύχια" (Tsume), το Koto έχει έναν έντονο κρουστικό χαρακτήρα που το κάνει να ξεχωρίζει από τα δυτικά έγχορδα (όπως το βιολί ή η άρπα).
Η Ιδιαιτερότητα του Koto ως Έγχορδο
Ενώ σε μια κιθάρα πατάτε τη χορδή πάνω στην ταστιέρα για να αλλάξετε τη νότα, στο Koto:
Η νότα καθορίζεται από τη θέση της γέφυρας (Ji): Η γέφυρα χωρίζει τη χορδή σε δύο μέρη.
Η αλλαγή του τόνου γίνεται με πίεση: Ο μουσικός πιέζει τη χορδή με το αριστερό χέρι στην πλευρά που δεν παίζει, αυξάνοντας την τάση της και "ανεβάζοντας" τη νότα (τεχνική Oshide).
Είναι, λοιπόν, ένα έγχορδο που απαιτεί τη δύναμη ολόκληρου του σώματος για να "λυγίσει" τον ήχο των χορδών του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου