1. ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Πριν από το 1914, η Ευρώπη χρησιμοποιούσε ένα απλοϊκό σύστημα ταξινόμησης (Έγχορδα, Πνευστά, Κρουστά), το οποίο βασιζόταν στην ορχήστρα της Δύσης. Όμως, καθώς οι εξερευνητές έφερναν όργανα από την Αφρική, την Ασία και την Αμερική, το σύστημα αυτό κατέρρευσε. Πώς ταξινομείς ένα όργανο που μοιάζει με τύμπανο αλλά βγάζει ήχο σαν πνευστό;
Ο Erich von Hornbostel και ο Curt Sachs, εργαζόμενοι στο Βερολίνο, αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα σύστημα που θα μπορούσε να περιγράψει κάθε όργανο που κατασκευάστηκε ποτέ από άνθρωπο, βασισμένο στη φυσική του ήχου.
2. ERICH MORITZ VON HORNBOSTEL (1877–1935): Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ
Ο Χορνμπόστελ δεν ήταν απλώς μουσικολόγος· ήταν ψυχολόγος και ειδικός στην ακουστική.
Το Υπόβαθρο: Γεννημένος στη Βιέννη, σπούδασε χημεία και φιλοσοφία. Η προσέγγισή του ήταν αυστηρά μαθηματική και εργαστηριακή.
Η Συνεισφορά: Ήταν ο διευθυντής του Φωνογραφικού Αρχείου του Βερολίνου. Εκεί, άκουσε χιλιάδες ηχογραφήσεις από «εξωτικούς» πολιτισμούς. Κατάλαβε ότι ο ήχος δεν είναι μόνο τέχνη, αλλά δονητική ενέργεια.
Η Φιλοσοφία του: Πίστευε ότι η μουσική είναι μια παγκόσμια ανθρώπινη συμπεριφορά. Η δουλειά του στο σύστημα επικεντρώθηκε στην ακρίβεια της ορολογίας.
3. CURT SACHS (1881–1959): Ο ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΣ
Αν ο Χορνμπόστελ ήταν η λογική, ο Σαξ ήταν η ιστορική μνήμη. Θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης Οργανολογίας.
Το Υπόβαθρο: Γεννήθηκε στο Βερολίνο και σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Μουσικολογία. Ήταν ο επιμελητής της Κρατικής Συλλογής Μουσικών Οργάνων.
Το Έργο του: Ο Σαξ είχε την ικανότητα να βλέπει τη σύνδεση μεταξύ ενός αρχαίου αιγυπτιακού οργάνου και μιας σύγχρονης άρπας.
Η Δίωξη: Ως Εβραίος, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γερμανία το 1933. Πήγε στο Παρίσι και μετά στις ΗΠΑ, όπου δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU), κάνοντας το σύστημά τους το παγκόσμιο πρότυπο.
4. ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΩΔΕΣ ΕΡΓΟ: "SYSTEMATIK DER MUSΙΚINSTRUMENTE" (1914)
Το 1914 δημοσίευσαν στο περιοδικό Zeitschrift für Ethnologie τη μελέτη τους. Δανείστηκαν την ιδέα από το σύστημα ταξινόμησης των βιβλιοθηκών (Dewey Decimal Classification).
Η Δομή του Έργου:
Κάθε όργανο παίρνει έναν αριθμό. Για παράδειγμα, αν ένα όργανο ξεκινά με τον αριθμό 3, είναι χορδόφωνο. Αν ακολουθεί το 1, είναι απλό χορδόφωνο. Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να συνεννοούνται χωρίς να μπερδεύονται από τις τοπικές ονομασίες.
5. ΟΙ 4 ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥΣ (ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ)
Η ιδιοφυΐα τους ήταν ότι χώρισαν τα όργανα με βάση το τι δονείται:
Ιδιόφωνα (1): Το σώμα του οργάνου είναι ο ήχος (π.χ. ξυλόφωνο).
Μεμβρανόφωνα (2): Μια τεντωμένη πέτσα (π.χ. τύμπανο).
Χορδόφωνα (3): Μια τεντωμένη χορδή (π.χ. βιολί).
Αερόφωνα (4): Ο αέρας που κινείται (π.χ. φλάουτο).
Το 1940, ο Σαξ πρόσθεσε τα Ηλεκτρόφωνα (5), προβλέποντας την άνοδο της τεχνολογίας.
6. Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥΣ
Γιατί το έργο τους θεωρείται τόσο σημαντικό ώστε να γράφονται χιλιάδες σελίδες γι' αυτό;
Κατάργηση του Ευρωκεντρισμού: Για πρώτη φορά, ένα αφρικανικό όργανο από κολοκύθα αντιμετωπίστηκε με τον ίδιο σεβασμό και την ίδια επιστημονική ανάλυση όπως ένα βιολί Stradivarius.
Εργαλείο για την Ανθρωπολογία: Μέσω του συστήματος, οι επιστήμονες μπόρεσαν να ιχνηλατήσουν τις μετακινήσεις των πληθυσμών (π.χ. αν δύο λαοί χρησιμοποιούν το ίδιο περίπλοκο αερόφωνο, μάλλον είχαν συγγένεια).
Βάση για τα Μουσεία: Όλα τα μεγάλα μουσεία του κόσμου (Metropolitan Museum, Musee de l'Homme) ταξινομούν τις συλλογές τους με βάση τους αριθμούς Hornbostel-Sachs.
7. ΕΠΙΛΟΓΟΣ: ΜΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΠΟΥ ΠΑΛΛΕΤΑΙ
Ο Erich von Hornbostel και ο Curt Sachs δεν κατέγραψαν απλώς όργανα. Κατέγραψαν την εφευρετικότητα του ανθρώπου να παράγει ομορφιά από τα υλικά της φύσης. Το έργο τους παραμένει ζωντανό γιατί είναι ανοιχτό: μπορεί να δεχθεί οποιοδήποτε νέο όργανο εφευρεθεί στο μέλλον, τοποθετώντας το στη σωστή του θέση στο παγκόσμιο μουσικό δέντρο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου