Στην Παπούα Νέα Γουινέα, η κατασκευή ενός μουσικού οργάνου δεν είναι μια απλή ξυλουργική εργασία, αλλά μια ιερή ιεροτελεστία. Τα όργανα θεωρούνται έμψυχα αντικείμενα που γεφυρώνουν τον υλικό
κόσμο με τον κόσμο των πνευμάτων. Η επιλογή των υλικών, ο τρόπος σμίλευσης και το τελικό κούρδισμα απαιτούν δεκαετίες εμπειρίας.
1. Kundu: Το Τύμπανο της Κλεψύδρας
Το Kundu είναι το πιο αναγνωρίσιμο όργανο της χώρας. Η κατασκευή του είναι μια άσκηση ακρίβειας και ισορροπίας.
Το Σώμα: Κατασκευάζεται από σκληρό ξύλο (συχνά από το δέντρο Rosewood ή Vitex). Ο τεχνίτης σκαλίζει τον κορμό δίνοντάς του το χαρακτηριστικό σχήμα κλεψύδρας. Το εσωτερικό αδειάζεται με τη χρήση φωτιάς και ειδικών εργαλείων σμίλευσης, μέχρι τα τοιχώματα να αποκτήσουν το ιδανικό πάχος για την αντήχηση.Η Μεμβράνη: Το πάνω μέρος καλύπτεται παραδοσιακά από δέρμα σαύρας (monitor lizard) ή φιδιού. Το δέρμα στερεώνεται με ισχυρή φυσική κόλλα ή δέσιμο από φυτικές ίνες.
Το Μυστικό του Κουρδίσματος: Η λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά είναι τα σφαιρίδια κεριού. Ο μουσικός τοποθετεί μικρές μπάλες από κερί άγριας μέλισσας στο κέντρο του δέρματος. Προσθέτοντας ή αφαιρώντας κερί, αλλάζει τη μάζα της μεμβράνης και ρυθμίζει τον τόνο του τυμπάνου.
2. Garamut: Ο Γίγαντας του Δάσους
Το Garamut είναι ένα «τύμπανο-σχισμή» (slit drum) και η κατασκευή του μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες.
Η Επιλογή του Κορμού: Χρησιμοποιείται ένας ολόκληρος κορμός από εξαιρετικά σκληρό και ανθεκτικό ξύλο. Το δέντρο πρέπει να είναι «ώριμο» ώστε ο ήχος του να ταξιδεύει χιλιόμετρα.
Η Σχισμή: Αντί για μεμβράνη, το Garamut έχει μια στενή σχισμή στο πάνω μέρος. Ο τεχνίτης αδειάζει το εσωτερικό του κορμού μέσα από αυτή τη στενή τρύπα, μια διαδικασία επίπονη και αργή.
Η Ακουστική Λεπτομέρεια: Τα τοιχώματα του Garamut δεν έχουν το ίδιο πάχος παντού. Η μία πλευρά της σχισμής είναι συνήθως πιο λεπτή από την άλλη, επιτρέποντας στο όργανο να παράγει δύο διαφορετικές νότες ανάλογα με το πού το χτυπά ο μουσικός με τα ξύλινα ραβδιά.
3. Φλάουτα από Μπαμπού (Sacred Flutes)
Στις περιοχές του ποταμού Sepik, τα φλάουτα κατασκευάζονται από ειδικά είδη μπαμπού που βρίσκονται βαθιά στη ζούγκλα.
Η Κατασκευή: Το μπαμπού κόβεται σε συγκεκριμένες φάσεις της σελήνης για να διασφαλιστεί η αντοχή του. Οι τρύπες ανοίγονται με πυρακτωμένα ξύλα για να μην σχιστεί το μπαμπού.
Διακόσμηση: Συχνά η άκρη του φλάουτου κοσμείται με σκαλιστές κεφαλές πουλιών ή προγόνων, οι οποίες λειτουργούν και ως βάρη για τη σταθερότητα του οργάνου.
Μήκος: Ορισμένα ιερά φλάουτα μπορεί να φτάσουν τα 2 μέτρα σε μήκος και παίζονται πάντα σε ζευγάρια, αντιπροσωπεύοντας το αρσενικό και το θηλυκό πνεύμα.
4. Bullroarer (Ο Βρυχηθμός των Πνευμάτων)
Ένα από τα πιο απλά αλλά τρομακτικά όργανα στην κατασκευή του.
Υλικό: Μια λεπτή, επίπεδη πλάκα από ξύλο ή κόκκαλο, δεμένη σε ένα μακρύ σχοινί από φυτικές ίνες.Λεπτομέρεια: Οι άκρες της πλάκας είναι ακονισμένες με τέτοιο τρόπο ώστε, όταν περιστρέφεται γρήγορα στον αέρα, να δημιουργεί έναν υπόκωφο ήχο που μοιάζει με βρυχηθμό. Χρησιμοποιείται κυρίως σε τελετές μύησης για να αναπαραστήσει τη φωνή των πνευμάτων.
Γνωρίζατε ότι; Τα όργανα στην Παπούα Νέα Γουινέα συχνά «βαφτίζονται» με ονόματα προγόνων. Η κατασκευή τους ολοκληρώνεται μόνο όταν ο τεχνίτης νιώσει ότι το όργανο απέκτησε τη δική του «φωνή», μια στιγμή που γιορτάζεται από ολόκληρη την κοινότητα.
Αυτή η εικόνα είναι το τέλειο παράδειγμα της σύνδεσης ανάμεσα στη φύση, την τέχνη και τη μουσική στην Παπούα Νέα Γουινέα. Αυτό που βλέπουμε είναι ένα τύμπανο Apa (ένας τύπος Kundu) από την κουλτούρα Elema, που κατοικεί στον Κόλπο της Παπούα (Papuan Gulf).
Ακολουθούν οι λεπτομέρειες για την κατασκευή και τον συμβολισμό του, με βάση το συγκεκριμένο εύρημα:
1. Ο Συμβολισμός του Κροκόδειλου
Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό αυτού του τυμπάνου είναι το ανοιχτό «στόμα» στην αριστερή πλευρά. Στην κουλτούρα των Elema, ο κροκόδειλος είναι ένα ιερό ζώο, σύμβολο δύναμης και πνευματικός οδηγός.
Η Σχισμή: Το άνοιγμα δεν είναι τυχαίο. Έχει σκαλιστεί έτσι ώστε να θυμίζει τα σαγόνια κροκόδειλου που ετοιμάζεται να επιτεθεί.
Τα «Δόντια»: Παρατήρησε τις μικρές οδοντωτές εγκοπές κατά μήκος του ανοίγματος. Αυτές οι λεπτομέρειες ενισχύουν την οπτική μεταφορά του ζώου και πιστεύεται ότι δίνουν στο τύμπανο μια «άγρια» φωνή.
2. Η Τεχνική της Κατασκευής
Μονοκόμματο Ξύλο: Το όργανο είναι σκαλισμένο από έναν μόνο κορμό δέντρου. Η δημιουργία της εσωτερικής κοιλότητας, που πρέπει να είναι κενή από τη μία άκρη έως την άλλη για να ταξιδεύει ο ήχος, απαιτεί απίστευτη υπομονή.
Η Λαβή: Στο κάτω μέρος βλέπουμε την ενσωματωμένη λαβή, η οποία επιτρέπει στον μουσικό να κρατά το τύμπανο με το ένα χέρι ενώ χτυπά τη μεμβράνη με το άλλο, συχνά κατά τη διάρκεια του χορού.
Διακόσμηση με Pigments: Οι λευκές γραμμές που βλέπεις (το ζικ-ζακ μοτίβο) έχουν δημιουργηθεί με φυσικές χρωστικές ουσίες, όπως ασβέστης από τριμμένα κοχύλια, που τρίβονται μέσα στα σκαλίσματα για να δημιουργήσουν αντίθεση με το σκουρόχρωμο ξύλο.
3. Η Ακουστική Λειτουργία
Παρόλο που το ένα άκρο μοιάζει με στόμα κροκόδειλου, το άλλο άκρο (δεξιά) ήταν καλυμμένο με δέρμα σαύρας ή φιδιού.
Όταν ο μουσικός χτυπά τη μεμβράνη, ο ήχος ενισχύεται μέσα στον ξύλινο σωλήνα και εξέρχεται από τα «σαγόνια» του κροκόδειλου.
Η διακόσμηση στη μέση του οργάνου (οι δύο δακτύλιοι) δεν είναι μόνο αισθητική· συχνά σηματοδοτεί το σημείο όπου ο τεχνίτης εξισορρόπησε το βάρος του οργάνου.
Γιατί είναι σημαντικό;
Για τους Elema, όταν το τύμπανο Apa παίζει, δεν είναι ο άνθρωπος που παράγει τον ήχο, αλλά το ίδιο το πνεύμα του κροκόδειλου που βρυχάται. Χρησιμοποιούνταν σε μεγάλες τελετές (Hevehe), οι οποίες μπορούσαν να διαρκέσουν χρόνια για να προετοιμαστούν, και το τύμπανο ήταν το μέσο για να προσκληθούν τα πνεύματα της θάλασσας και του δάσους στην κοινότητα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου