1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ: ΑΠΟ ΤΟ ORGANISTRUM ΣΤΗ VIELLE
Η ιστορία του οργανοπίθανου είναι μια ιστορία κοινωνικής μετάλλαξης. Ξεκίνησε ως ένα ιερό, ογκώδες όργανο για να καταλήξει σύμβολο της λαϊκής παράδοσης και, στις μέρες μας, ένα απαραίτητο εργαλείο για τη σύγχρονη folk και κινηματογραφική μουσική.
1.1 Οι Απαρχές: Το Organistrum (10ος - 12ος Αιώνας)
Η πρώτη μορφή του οργάνου ονομαζόταν Organistrum. Ήταν ένα τεράστιο όργανο, μήκους σχεδόν δύο μέτρων, που απαιτούσε δύο άτομα για να παιχτεί: ο ένας γύριζε τη μανιβέλα και ο άλλος σήκωνε τα βαριά πλήκτρα για να αλλάξει τις νότες. Χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά σε μοναστήρια και καθεδρικούς ναούς για τη διδασκαλία του εκκλησιαστικού μέλους (Chant) και τη συνοδεία της χορωδίας. Η παρουσία του είναι καταγεγραμμένη σε περίφημα γλυπτά, όπως στο Portico de la Gloria στον καθεδρικό ναό του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα στην
Ισπανία.
1.2 Η Σμίκρυνση και η Μεσαιωνική Vielle (13ος - 16ος Αιώνας)
Καθώς η μουσική γινόταν πιο σύνθετη, το Organistrum έπρεπε να γίνει πιο ευέλικτο. Κατασκευάστηκε το Symphonia, μια μικρότερη έκδοση που μπορούσε να παιχτεί από ένα άτομο. Τότε ήταν που το όργανο βγήκε από την εκκλησία και πέρασε στα χέρια των περιπλανώμενων τροβαδούρων. Λόγω του συνεχούς ήχου του, έγινε το ιδανικό όργανο για να συνοδεύει μακροσκελείς μπαλάντες και χορευτικά τραγούδια στις γιορτές των χωριών.
1.3 Η Χρυσή Εποχή και η Πτώση (17ος - 19ος Αιώνας)
Στη Γαλλία του 18ου αιώνα, το οργανοπίθανο (γνωστό ως Vielle à roue) γνώρισε μια παράδοξη αναγέννηση. Η αριστοκρατία της εποχής, γοητευμένη από μια εξιδανικευμένη εικόνα της αγροτικής ζωής, υιοθέτησε το όργανο. Κατασκευάστηκαν πανέμορφα όργανα με επενδύσεις από ελεφαντόδοντο και περίτεχνα σκαλίσματα. Μετά τη Γαλλική Επανάσταση, όμως, το όργανο ταυτίστηκε με την επαιτεία. Οι «τυφλοί λυράρηδες» των δρόμων έγιναν η πιο κοινή εικόνα που συνόδευε το οργανοπίθανο για τον επόμενο αιώνα.
2. Η ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ: ΕΝΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΗΧΟΥ
Το οργανοπίθανο είναι ένα τοξοφόρο χορδόφωνο, αλλά ο τρόπος που παράγει τον ήχο το κατατάσσει στα πιο πολύπλοκα μηχανικά αντικείμενα της προ-βιομηχανικής εποχής.
2.1 Ο Τροχός (Το «Ατέρμονο Δοξάρι»)
Στην καρδιά του οργάνου βρίσκεται ένας ξύλινος τροχός, συνήθως από σφένδαμο, ο οποίος είναι τέλεια ζυγοσταθμισμένος. Ο τροχός είναι περασμένος με ρετσίνι (κολοφώνιο). Καθώς ο μουσικός γυρίζει τη μανιβέλα, ο τροχός περιστρέφεται και έρχεται σε επαφή με τις χορδές. Σε αντίθεση με το βιολί, όπου το δοξάρι έχει περιορισμένο μήκος, εδώ ο ήχος μπορεί να διαρκέσει για πάντα, όσο ο τροχός γυρίζει.
2.2 Το Σύστημα των Πλήκτρων (Tangents)
Ο μουσικός δεν ακουμπά τις χορδές με τα δάχτυλα. Πατά πλήκτρα που βρίσκονται μέσα σε ένα ειδικό κουτί (keybox). Κάθε πλήκτρο έχει μια μικρή ξύλινη προεξοχή, την εφαπτομένη (tangent). Όταν πατηθεί το πλήκτρο, η εφαπτομένη πιέζει τη χορδή σε ένα συγκεκριμένο σημείο, «κονταίνοντάς» την και αλλάζοντας το ύψος του ήχου (τη νότα). Οι εφαπτομένες είναι ρυθμιζόμενες, επιτρέποντας το ακριβές κούρδισμα του οργάνου.
2.3 Οι Τρεις Τύποι Χορδών
Ένα τυπικό οργανοπίθανο διαθέτει τρεις διαφορετικές ομάδες χορδών που ηχούν ταυτόχρονα:
Μελωδικές Χορδές (Chanterelles): Συνήθως δύο, που περνούν μέσα από το κουτί των πλήκτρων και παίζουν την κύρια μελωδία.
Ισοκράτες (Bourdon/Drones): Χορδές που βρίσκονται έξω από το κουτί και παράγουν έναν συνεχή, βαθύ ήχο σε μια σταθερή νότα (όπως η γκάιντα).
Η Χορδή «Σκύλος» (Trompette): Η πιο εφυής πατέντα. Αυτή η χορδή ακουμπά σε έναν χαλαρό, ασύμμετρο καβαλάρη (dog). Όταν ο μουσικός δώσει μια απότομη ώθηση στη μανιβέλα («χτύπημα»), ο καβαλάρης δονείται πάνω στο ηχείο παράγοντας έναν ήχο σαν κρουστό (buzzing). Αυτό επιτρέπει στον μουσικό να δημιουργεί ρυθμικά σχήματα ενώ παίζει μελωδία.
3. ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ
Αν και θεωρείται λαϊκό όργανο, το οργανοπίθανο έχει προσελκύσει σπουδαία ονόματα της μουσικής ιστορίας.
Joseph Bodin de Boismortier: Έγραψε πολλές σουίτες για το όργανο κατά τη γαλλική περίοδο, αναδεικνύοντας τη δεξιοτεχνική του πλευρά.
Wolfgang Amadeus Mozart: Χρησιμοποίησε το οργανοπίθανο στους Γερμανικούς Χορούς του (K. 602), θέλοντας να δώσει έναν αυθεντικό, λαϊκό τόνο.
Franz Schubert: Το τελευταίο τραγούδι του περίφημου κύκλου Winterreise ονομάζεται "Der Leiermann" (Ο Λυράρης). Περιγράφει έναν γέρο μουσικό που παίζει οργανοπίθανο στο κρύο, συμβολίζοντας την απομόνωση και την επιμονή.
Στη Σύγχρονη Εποχή: Μουσικοί όπως ο Guilhem Desq έχουν εκτοξεύσει το όργανο στο μέλλον, χρησιμοποιώντας ηλεκτρικούς ενισχυτές και εφέ, μετατρέποντάς το σε ένα «ηλεκτρικό» θηρίο που παίζει από folk μέχρι heavy metal.
4. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ
Η κατασκευή ενός οργανοπίθανου απαιτεί γνώσεις λεπτουργικής και μηχανικής.
Υλικά: Χρησιμοποιείται έλατο για το καπάκι (για καλύτερη αντήχηση) και σκληρότερα ξύλα όπως η κερασιά ή ο σφένδαμος για το σώμα και τον τροχό.
Το Βαμβάκι: Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι το τύλιγμα των χορδών με μια ελάχιστη ποσότητα βαμβακιού στο σημείο που ακουμπούν τον τροχό. Αυτό προστατεύει τη χορδή και γλυκαίνει τον ήχο.
Κούρδισμα: Είναι μια επίπονη διαδικασία, καθώς ο μουσικός πρέπει να συντονίσει τις μελωδικές χορδές με τους ισοκράτες και να ρυθμίσει την ευαισθησία της χορδής "σκύλος".
ΕΠΙΛΟΓΟΣ: ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΓΟΗΤΕΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ;
Το οργανοπίθανο παραμένει επίκαιρο γιατί είναι αναλογικό και ψηφιακό ταυτόχρονα (με την έννοια των πλήκτρων). Ο ήχος του είναι γεμάτος αρμονικές, γήινος αλλά και απόκοσμος. Στον κόσμο των Hornbostel-Sachs, το οργανοπίθανο (321.322) είναι η απόδειξη ότι η μουσική δεν χρειάζεται ηλεκτρισμό για να είναι δυναμική και πολυδιάστατη.Ακολουθεί η αναλυτική παρουσίαση των σταδίων και των υλικών κατασκευής αυτού του «μουσικού εργοστασίου».
1. ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ
Η επιλογή των ξύλων είναι καθοριστική για την αντοχή και την ποιότητα του ήχου:
Το Καπάκι (Soundboard): Συνήθως κατασκευάζεται από έλατο (spruce), το οποίο έχει την ιδανική ελαστικότητα για να μεταφέρει τις δονήσεις.
Το Σώμα (Hulls/Ribs): Χρησιμοποιούνται σκληρά ξύλα όπως ο σφένδαμος, η κερασιά ή η καρυδιά, που προσφέρουν σταθερότητα στον περίπλοκο σκελετό.
Ο Τροχός (Wheel): Πρέπει να είναι από εξαιρετικά σταθερό και πυκνό ξύλο (όπως ο σφένδαμος) για να μην σκεβρώσει ποτέ, καθώς η παραμικρή απόκλιση θα κατέστρεφε τον ήχο.
2. Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΡΟΧΟΥ (Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ)
Ο τροχός είναι το υποκατάστατο του δοξαριού. Η τοποθέτησή του απαιτεί χειρουργική ακρίβεια:
Ο Άξονας: Ένας μεταλλικός άξονας διαπερνά το σώμα του οργάνου. Στη μία άκρη συνδέεται με τη μανιβέλα και στην άλλη στηρίζει τον τροχό.
Η Ζυγοστάθμιση: Ο τροχός πρέπει να περιστρέφεται απόλυτα ευθυγραμμισμένος. Αν «παίζει» έστω και ένα χιλιοστό, ο ήχος θα είναι διακοπτόμενος.
Η Επιφάνεια: Η περίμετρος του τροχού τρίβεται με γυαλόχαρτο μέχρι να γίνει τελείως λεία και στη συνέχεια επαλείφεται με ρετσίνι (κολοφώνιο) για να δημιουργηθεί η απαραίτητη τριβή με τις χορδές.
3. ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΩΝ ΠΛΗΚΤΡΩΝ (KEYBOX)
Αυτό είναι το «ψηφιακό» τμήμα του αναλογικού αυτού οργάνου.
Οι Εφαπτομένες (Tangents): Πρόκειται για μικρά ξύλινα «σφυράκια» τοποθετημένα πάνω στα πλήκτρα.
Η Ρύθμιση: Κάθε εφαπτομένη μπορεί να περιστραφεί ελάχιστα μοίρες αριστερά ή δεξιά. Αυτό επιτρέπει στον οργανοποιό (ή τον παίκτη) να κουρδίσει κάθε νότα ξεχωριστά, ορίζοντας το ακριβές σημείο που η εφαπτομένη αγγίζει τη χορδή.
4. ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ ΚΑΙ Ο «ΣΚΥΛΟΣ» (THE BRIDGES)
Το οργανοπίθανο έχει πολλές γέφυρες (καβαλάρηδες), αλλά η πιο περίεργη είναι η "Chien" (Σκύλος):
Είναι ένας μικρός, ασύμμετρος καβαλάρης που στηρίζει τη ρυθμική χορδή (trompette).
Δεν είναι κολλημένος στο καπάκι, αλλά συγκρατείται από την τάση της χορδής.
Όταν ο μουσικός αυξάνει την ταχύτητα περιστροφής, ο καβαλάρης αυτός αρχίζει να «χοροπηδά» πάνω στο ξύλινο καπάκι, δημιουργώντας έναν ήχο που μοιάζει με κρουστό.
5. ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ "SET-UP"
Ακόμα και μετά την κατασκευή, το όργανο απαιτεί συνεχή φροντίδα:
Το Βαμβάκι: Ο μουσικός τυλίγει ένα ελάχιστο στρώμα βαμβακιού γύρω από κάθε χορδή στο σημείο που ακουμπά τον τροχό. Το βαμβάκι λειτουργεί ως «μαξιλάρι» για να μην ακούγεται ο τραχύς ήχος του ξύλου πάνω στο έντερο.
Η Πίεση: Οι χορδές πρέπει να ασκούν την ακριβή πίεση στον τροχό. Αν είναι χαλαρές, ο ήχος είναι αδύναμος· αν είναι σφιχτές, ο τροχός «κολλάει».
ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ
| Τμήμα | Λειτουργία | Υλικό |
| Μανιβέλα | Κίνηση του άξονα | Μέταλλο / Ξύλο |
| Τροχός | Παραγωγή τριβής (Δοξάρι) | Σκληρό Ξύλο / Ρετσίνι |
| Keybox | Επιλογή τονικού ύψους | Ξύλο |
| Drones | Συνεχής βόμβος (Ισοκράτης) | Έντερο ή Μέταλλο |
| Tangents | Ρύθμιση ακρίβειας νότας | Ξύλο (Δρυς ή Πυξάρι) |
Η ονομασία Οργανοπίθανο είναι μια από τις πιο ιδιαίτερες και σπάνιες ελληνικές αποδόσεις για το Hurdy-Gurdy. Αν και οι περισσότεροι σήμερα χρησιμοποιούν τον διεθνή όρο ή τον γαλλικό Vielle à roue (Βιέλ με τροχό), η λέξη «Οργανοπίθανο» κρύβει μια πολύ ενδιαφέρουσα ετυμολογία και ιστορία.
1. Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ
Η λέξη είναι σύνθετη και προέρχεται από το Όργανο + Πίθος.
Όργανο: Αναφέρεται φυσικά στη μουσική ιδιότητα.
Πίθος (Πιθάρι): Αναφέρεται στο μεγάλο, κοίλο και βαθύ σώμα του οργάνου.
Στην ελληνική γραμματεία του 18ου και 19ου αιώνα, πολλοί λόγιοι προσπάθησαν να «ελληνοποιήσουν» ξένους όρους. Επειδή το σχήμα του οργάνου στις παλιές του μορφές ήταν αρκετά ογκώδες και η αντήχησή του βαθιά, παρομοιάστηκε με πιθάρι που βγάζει μουσική.
2. Η ΣΥΓΧΥΣΗ ΜΕ ΤΟ "ORGANISTRUM"
Όπως αναλύσαμε προηγουμένως, η πρώτη μορφή του οργάνου ήταν το Organistrum. Στα ελληνικά, η λέξη αυτή μεταφράστηκε παλαιότερα ως «Οργανίστρο» ή «Οργανοπίθανο».
Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει ένα όργανο που «κλείνει» μέσα του έναν ολόκληρο μηχανισμό, σαν να είναι μια μουσική αποθήκη (ένας πίθος ήχων).
Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας και της Κύπρου, η λέξη χρησιμοποιήθηκε μεταφορικά για οτιδήποτε έβγαζε έναν συνεχή, βαρύ και «μπουκωμένο» ήχο, όπως αυτόν που κάνει κάποιος αν μιλήσει μέσα σε ένα άδειο πιθάρι.
3. ΑΛΛΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ
Εκτός από το «Οργανοπίθανο», στην ελληνική γλώσσα θα το συναντήσεις και ως:
Χειροκίνητη Λύρα: Λόγω της μανιβέλας και του δοξαριού-τροχού.
Βιέλα με τροχό: Άμεση μετάφραση από τα γαλλικά.
Λύρα με πλήκτρα: Περιγραφή του τρόπου παιξίματος.
4. Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ (ΓΙΑΤΙ 3000 ΛΕΞΕΙΣ ΔΕΝ ΦΤΑΝΟΥΝ)
Για να καταλάβεις γιατί επικράτησε ο όρος «Πίθος», πρέπει να δεις το εσωτερικό του.
Η κατασκευή του ηχείου του είναι εξαιρετικά βαθιά. Οι οργανοποιοί δεν φτιάχνουν απλώς ένα επίπεδο σώμα, αλλά μια αντηχούσα κοιλότητα που πρέπει να αντέξει την πίεση του άξονα και του τροχού. Αυτή η «κοιλιά» του οργάνου είναι που του δίνει τον όγκο, κάνοντάς το να μοιάζει με ένα ξύλινο δοχείο ή πιθάρι που «γεννά» ήχο.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΣΗΜΕΡΑ
ΕΛΕΝΗ ΦΩΚΑ, σήμερα ο όρος «Οργανοπίθανο» θεωρείται κάπως αρχαϊκός. Αν πας σε έναν οργανοποιό και του ζητήσεις ένα «Οργανοπίθανο», θα καταλάβει ότι αναζητάς κάτι με ιστορικό βάθος. Είναι μια λέξη που τιμά την πολυπλοκότητα του οργάνου και την ελληνική προσπάθεια να περιγραφεί ένα τόσο ξένο, αλλά ταυτόχρονα τόσο οικείο (λόγω του ήχου της γκάιντας) όργανο.Στο παγκόσμιο σύστημα ταξινόμησης Hornbostel-Sachs, το Οργανοπίθανο (Hurdy-Gurdy) κατέχει μια πολύ συγκεκριμένη και σύνθετη θέση, καθώς συνδυάζει μηχανικά στοιχεία που σπάνια συναντώνται σε ένα μόνο όργανο.
Η ακριβής του κατάταξη είναι: 321.322.
Ας αναλύσουμε τι σημαίνει αυτός ο κωδικός βήμα-βήμα, καθώς αποκαλύπτει όλη την κατασκευαστική του φύση:
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ (321.322)
3 (Χορδόφωνο): Η πρώτη κατηγορία ορίζει ότι ο ήχος παράγεται από τη δόνηση χορδών.
32 (Σύνθετο Χορδόφωνο): Σημαίνει ότι το όργανο αποτελείται από ένα ηχείο (το σώμα) και έναν μηχανισμό χορδών που είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα (σε αντίθεση με ένα απλό τόξο ή μονόχορδο).
321 (Σαν Λαούτο): Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται επειδή οι χορδές εκτείνονται παράλληλα με το καπάκι του ηχείου.
321.3 (Νυκτό ή Τοξοφόρο με πλήκτρα): Εδώ το σύστημα εξειδικεύει τον τρόπο που παίζεται η χορδή.
321.322 (Με τροχό): Είναι η τελική υποκατηγορία που ορίζει ότι το «δοξάρι» δεν είναι ράβδος, αλλά ένας περιστρεφόμενος τροχός.
ΓΙΑΤΙ ΗΤΑΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ HORNBOSTEL-SACHS;
Οι δημιουργοί του συστήματος, Erich von Hornbostel και Curt Sachs, δυσκολεύτηκαν να περιορίσουν το οργανοπίθανο σε μία μόνο κατηγορία για τους εξής λόγους:
Το Υβριδικό Δοξάρι: Ενώ είναι τοξοφόρο (αφού υπάρχει τριβή), ο τροχός παράγει έναν συνεχή ήχο που θυμίζει περισσότερο αερόφωνο (γκάιντα).
Η Λειτουργία των Πλήκτρων: Η χρήση πλήκτρων (tangents) για την αλλαγή του τονικού ύψους το φέρνει κοντά στην οικογένεια των πληκτροφόρων, αλλά η παραγωγή του ήχου παραμένει καθαρά μηχανική τριβή.
Ο Ρυθμικός «Σκύλος» (Trompette): Αυτή η χορδή λειτουργεί σχεδόν σαν Ιδιόφωνο, αφού ο ήχος παράγεται από το κρούσμα του καβαλάρη πάνω στο ξύλο. Ωστόσο, επειδή η αρχική κίνηση ξεκινά από τη χορδή, επικρατεί η κατάταξη στα Χορδόφωνα.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΟΡΓΑΝΑ
| Όργανο | Κωδικός HS | Βασική Διαφορά |
| Βιολί | 321.321 | Χρησιμοποιεί ελεύθερο δοξάρι (ράβδο). |
| Πιάνο | 321.12 | Οι χορδές δέχονται πλήγμα από σφυράκια. |
| Οργανοπίθανο | 321.322 | Οι χορδές δέχονται συνεχή τριβή από τροχό. |
1. ΟΡΓΑΝΟΠΙΘΑΝΟ: Η ΛΟΓΙΑ ΟΝΟΜΑΣΙΑ
Η λέξη «Οργανοπίθανο» εμφανίζεται σε παλαιότερα κείμενα ως απόδοση του λατινικού Organistrum.
Ετυμολογία: Προέρχεται από το Όργανο + Πίθανος (πιθανώς από το ρήμα πείθω ή ως περιγραφή μιας κατασκευής που «πείθει» τον ήχο να βγει μέσα από έναν κλειστό χώρο).
Χρήση: Ήταν ο όρος που χρησιμοποιούσαν οι λόγιοι για να περιγράψουν το περίπλοκο αυτό μηχάνημα που παρήγαγε ήχους που έμοιαζαν «απίθανοι» για την εποχή τους.
2. ΟΡΓΑΝΟΠΙΘΑΡΟ: Η ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΑΦΘΟΡΑ
Το «Οργανοπίθαρο» είναι ένας όρος που προέκυψε από την οπτική επαφή του λαού με το όργανο.
Σχήμα: Τα παλιά οργανοπίθανα είχαν πολύ βαθύ, κυρτό σκάφος, φτιαγμένο από πολλές ξύλινες δούγες (όπως τα βαρέλια ή τα μεγάλα πιθάρια).
Ήχος: Ο ήχος που βγαίνει από ένα οργανοπίθανο είναι «μπουκωμένος» και βαθύς, σαν να παίζει κάποιος μουσική μέσα σε ένα άδειο πιθάρι.
Σύνδεση: Στη λαϊκή φαντασία, το όργανο αυτό ήταν ένα «μουσικό πιθάρι» (πίθος + όργανο).
Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙ ΤΟ "ΠΙΘΑΡΙ"
Για να καταλάβουμε γιατί ο κόσμος το είπε «πιθάρι», πρέπει να δούμε την αρχιτεκτονική του σκάφους του:
Το Βάθος του Ηχείου: Σε αντίθεση με το βιολί που είναι λεπτό, το οργανοπίθανο έχει τεράστιο εσωτερικό όγκο για να χωρέσει τον άξονα και τον τροχό.
Η Αντήχηση: Λόγω των συνεχών ισοκρατών (drones), το σώμα του οργάνου δονείται ολόκληρο. Αν ακουμπήσεις το αυτί σου στο ξύλο, νιώθεις τον ήχο να «στροβιλίζεται» μέσα στην κοιλότητα, όπως ο αέρας μέσα σε ένα μεγάλο δοχείο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου