MBIRA: ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ

 

MBIRA: ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ

Η Mbira ανήκει στην οικογένεια των λαμελλόφωνων (ιδιόφωνα με γλωσσίδια). Είναι ένα όργανο τσέπης με τεράστια πνευματική ισχύ, το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και πάνω από 1000 χρόνια από τον λαό Shona για την επικοινωνία με τους νεκρούς και την έκκληση για βροχή.

---

ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η ιστορία της Mbira είναι συνυφασμένη με την αυτοκρατορία της Μεγάλης Ζιμπάμπουε. Αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν φέρει στο φως μεταλλικά γλωσσίδια που χρονολογούνται από τον 10ο αιώνα μ.Χ.

Για τους Shona, η Mbira δεν είναι απλώς ένα όργανο, αλλά ένα "τηλέφωνο" προς τον κόσμο των

πνευμάτων (Bira ceremonies). Πιστεύεται ότι οι επαναλαμβανόμενες, υπνωτικές μελωδίες της Mbira φέρνουν τους συμμετέχοντες σε κατάσταση έκστασης, επιτρέποντας στα πνεύματα των προγόνων να μιλήσουν μέσω των ζωντανών. Κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας, το όργανο κυνηγήθηκε από τους ιεραποστόλους ως "διαβολικό", αλλά επιβίωσε ως σύμβολο πολιτιστικής αντίστασης.

---

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

Η κατασκευή μιας Mbira Dzavadzimu (η Mbira των προγόνων) συνδυάζει τη σιδηρουργία με την ξυλογλυπτική.

1. Η Ξύλινη Βάση (Gwariva)

Η βάση κατασκευάζεται από το ξύλο του δέντρου Mubvamaropa (Pterocarpus angolensis), το οποίο είναι ανθεκτικό και έχει εξαιρετικές ακουστικές ιδιότητες. Το ξύλο σκαλίζεται σε σχήμα ορθογώνιας πινακίδας με ελαφριά κοίλη επιφάνεια για να ενισχύει την αντήχηση.

2. Τα Μεταλλικά Γλωσσίδια (Keys)

Αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι. Παραδοσιακά, οι κατασκευαστές έπαιρναν σίδηρο από λιωμένα μεταλλεύματα της περιοχής.

• Σφυρηλάτηση: Κάθε γλωσσίδι σφυρηλατείται ξεχωριστά πάνω σε άκμονα μέχρι να αποκτήσει το σωστό πάχος και μήκος.

• Κούρδισμα: Ο ήχος εξαρτάται από το μήκος του γλωσσιδίου που προεξέχει από τη γέφυρα. Ο τεχνίτης λιμαίνει τις άκρες δημιουργώντας έναν συνεχή "βουιστό" ήχο, παρόμοιο με αυτόν του Balafon.

---

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• PAUL BERLINER, THE SOUL OF MBIRA: MUSIC AND TRADITIONS OF THE SHONA PEOPLE, UNIVERSITY OF CHICAGO PRESS, 1978.

• ANDREW TRACEY, HOW TO PLAY MBIRA: DZA VADZIMU, AFRICAN MUSIC SOCIETY, 1970.

• DUMISANI MARAIRE, THE MBIRA MUSIC OF RHODESIA, UNIVERSITY OF WASHINGTON, 1971.

• GERHARD KUBIK, KALIMBA, NSANSI, MBIRA: LAMELLOPHONES IN AFRICA, MUSEUM FÜR VÖLKERKUNDE, 1998.