Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ KYL-KYYAK

 

Το Kyl-kyyak αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα όργανα στην οργανολογία της Κεντρικής Ασίας, καθώς συνδυάζει την ξυλογλυπτική με τη χρήση οργανικών υλικών από το ζωικό βασίλειο. Η κατασκευή του

ακολουθεί μια αρχαία παράδοση που συνδέει τη μουσική με τον σαμανισμό και την πνευματική αναζήτηση των νομάδων.

Το σώμα του οργάνου σκαλίζεται παραδοσιακά από ένα ενιαίο κομμάτι ξύλου βερικοκιάς ή λεύκας, διατηρώντας μια ημιανοιχτή δομή που θυμίζει βαθιά λεκάνη. Η ιδιαιτερότητά του έγκειται στην ηχητική μεμβράνη: το κάτω τμήμα του ηχείου καλύπτεται από τεντωμένο δέρμα καμήλας ή αγελάδας, το οποίο προσφέρει έναν υπόκωφο, ζεστό ήχο με πλούσιες χαμηλές συχνότητες.

Οι δύο χορδές του και το δοξάρι κατασκευάζονται αποκλειστικά από δέσμες άπλυτης τρίχας αλόγου. Η τραχιά υφή της τρίχας είναι απαραίτητη για τη δημιουργία της χαρακτηριστικής τριβής, παράγοντας έναν ήχο που συχνά περιγράφεται ως «ανθρώπινος», καθώς μπορεί να μιμηθεί το κλάμα ή τον λυγμό. Στο πάνω μέρος του λαιμού, οι τεχνίτες συχνά σκαλίζουν μια κεφαλή αλόγου, τιμώντας τον ιερό δεσμό του λαού με το ζώο που τους στηρίζει στη στέπα.

1. ΤΟ ΣΩΜΑ (ΑΝΟΙΧΤΟ ΑΝΤΗΧΕΙΟ)

• Σχήμα: Μοιάζει με μια βαθιά «κουτάλα» ή λεκάνη.
• Ιδιαιτερότητα: Σε αντίθεση με το βιολί ή το Komuz, το Kyl-kyyak δεν έχει κλειστό καπάκι σε όλη του την επιφάνεια. Το πάνω μισό του αντηχείου παραμένει ανοιχτό, ενώ το κάτω μισό καλύπτεται παραδοσιακά από δέρμα καμήλας ή βοδιού.
• Υλικό: Σκαλίζεται επίσης από ένα ενιαίο κομμάτι ξύλου (συνήθως βερικοκιά ή καρυδιά).

2. ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ (Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΑΛΟΓΟΥ)
Εδώ η ονομασία "Kyl" (τρίχα αλόγου) εξηγεί τα πάντα:

• Δεν χρησιμοποιεί έντερο ούτε νάιλον. Και οι δύο χορδές του αποτελούνται από δέσμες άσπρων τριχών από ουρά αλόγου.
• Οι χορδές δεν πιέζονται πάνω στο ξύλο (λαιμό). Ο μουσικός ακουμπά τα δάχτυλά του πλάγια στις τρίχες, δημιουργώντας έναν ήχο που μοιάζει με ανθρώπινη κραυγή ή το χλιμίντρισμα του αλόγου.

3. ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ (SADAK)

• Έχει σχήμα τόξου και είναι φτιαγμένο από κλαδί δέντρου και τρίχες αλόγου.
  
  
  
• Ο τεχνίτης πρέπει να επιλέξει τρίχες που έχουν την ίδια τραχύτητα για να «πιάνουν» σωστά πάνω στις χορδές του οργάνου.