ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ TUMBA (ΤΟ ΑΝΤΗΧΕΙΟ)
Το Σιτάρ δεν διαθέτει ξύλινο ηχείο με την κλασική έννοια. Βασίζεται στην Lagenaria siceraria, μια ειδική νεροκολοκύθα.
1.1 Η Καλλιέργεια ως Στάδιο Οργανοποιίας
Ο οργανοποιός στην Ινδία ξεκινά από το χωράφι. Η κολοκύθα πρέπει να αναπτυχθεί με συγκεκριμένο τρόπο:
Η Ανάρτηση: Οι κολοκύθες δεν πρέπει να ακουμπούν στο έδαφος, διότι η επαφή με το χώμα δημιουργεί ασύμμετρη πυκνότητα στα τοιχώματα. Κρέμονται από ειδικές ξύλινες κατασκευές ώστε
η βαρύτητα να τις καταστήσει τέλεια σφαιρικές.Η Πυκνότητα του Φλοιού: Μια ιδανική κολοκύθα για Σιτάρ πρέπει να έχει πάχος φλοιού μεταξύ 12 και 18 χιλιοστών. Αν είναι λεπτότερος, θα καταρρεύσει από την πίεση· αν είναι παχύτερος, θα "πνίξει" τις χαμηλές συχνότητες.
1.2 Η Διαδικασία της "Πέτρωσης" (Curing)
Μόλις συλλεχθεί η κολοκύθα, ξεκινά μια διαδικασία που διαρκεί τουλάχιστον 3 χρόνια:
Καθαρισμός: Αφαιρούνται οι σπόροι και οι εσωτερικές ίνες με ειδικά καμπυλωτά εργαλεία.
Φυσική Αποξήρανση: Αφήνεται σε σκιερό μέρος με ελεγχόμενη ροή αέρα. Ο στόχος είναι η πλήρης εξάτμιση της υγρασίας και η μετατροπή των κυτταρικών τοιχωμάτων της κολοκύθας σε μια κρυσταλλική, σκληρή δομή που αντηχεί σαν γυαλί.
Δοκιμή Κρούσης: Ο οργανοποιός χτυπά την κολοκύθα με τα δάχτυλα. Αν ο ήχος είναι "ξερός" και μεταλλικός, η κολοκύθα είναι έτοιμη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: TABLI – ΤΟ ΞΥΛΙΝΟ ΚΑΠΑΚΙ
Το Tabli είναι το κομμάτι ξύλου που σφραγίζει την κολοκύθα και πάνω του στηρίζεται η γέφυρα.
2.1 Επιλογή Ξυλείας (Tun Wood)
Χρησιμοποιείται το δέντρο Cedrela toona (Ινδικό Μαόνι).
Κοπή: Το ξύλο πρέπει να είναι "quarter-sawn" (κάθετη κοπή στους δακτυλίους), ώστε οι δονήσεις να ταξιδεύουν με τη μέγιστη ταχύτητα κατά μήκος των ινών.
Πάχος: Το Tabli ξεκινά από πάχος 2 εκατοστών και σκαλίζεται με το χέρι μέχρι να φτάσει τα 11-13 χιλιοστά στο κέντρο, ενώ λεπταίνει προς τις άκρες. Αυτή η διαβάθμιση επιτρέπει στο κέντρο να αντέχει το βάρος της γέφυρας, ενώ οι άκρες πάλλονται ελεύθερα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ JAVARI – Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ "ΖΩΝΤΑΝΟΥ" ΗΧΟΥ
Εδώ μπαίνουμε στο πιο βαθύ μυστικό του Σιτάρ, το οποίο απαιτεί χιλιάδες ώρες εξάσκησης. Το Javari είναι η γέφυρα, αλλά και η ίδια η διαδικασία του σκαλίσματός της.
3.1 Η Μαγεία της Καμπυλότητας
Σε αντίθεση με την κιθάρα, όπου η χορδή ακουμπά σε ένα οξύ σημείο, στο Σιτάρ η γέφυρα είναι πλατιά (περίπου 3-4 εκατοστά).
Η Μαθηματική Κλίση: Η επιφάνεια της γέφυρας σκαλίζεται με μια απειροελάχιστη καμπύλη. Καθώς η χορδή πάλλεται, το πλάτος της ταλάντωσης την κάνει να "βουίζει" (buzz) πάνω στην επιφάνεια της γέφυρας.
Αποτέλεσμα: Αυτή η περιοδική επαφή δημιουργεί τις συμπαθητικές αρμονικές. Αν το Javari είναι "ανοιχτό", ο ήχος είναι λαμπρός και πλούσιος. Αν είναι "κλειστό", ο ήχος είναι βαθύς και σοβαρός.
Υλικό: Παραδοσιακά από κόκκαλο καμήλας ή ελεφαντόδοντο. Σήμερα χρησιμοποιείται συνθετικό υλικό υψηλής πυκνότητας ή Ebony, καθώς το υλικό πρέπει να είναι σκληρότερο από το ατσάλι των χορδών για να μην φθείρεται.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ο ΛΑΙΜΟΣ (DANDI) ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΕΣ ΧΟΡΔΕΣ
Ο λαιμός του Σιτάρ είναι ένας "λαβύρινθος" εσωτερικών καναλιών.
Κούφιος Σχεδιασμός: Ο λαιμός σκάβεται εσωτερικά ώστε να λειτουργεί ως αντηχείο που συνδέει την κάτω κολοκύθα με την πάνω (προαιρετική) κολοκύθα.
Οι Τρύπες των Sympathetic Strings (Taraf): Κάτω από τις 6 κύριες χορδές, υπάρχουν 11 έως 13 λεπτές χορδές. Ο οργανοποιός πρέπει να ανοίξει τρύπες στον λαιμό με απόλυτη ακρίβεια μοιρών, ώστε οι χορδές αυτές να περνούν κάτω από τα τάστα χωρίς να τα ακουμπούν, και να καταλήγουν στα πλευρικά κλειδιά.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ PARDA (ΚΙΝΗΤΑ ΤΑΣΤΑ)
Το Σιτάρ διαθέτει από 19 έως 23 τάστα, τα οποία δεν είναι καρφωμένα στο ξύλο, αλλά "πετούν" πάνω από τον λαιμό, δεμένα με νήμα.
5.1 Η Γεωμετρία της Καμπύλης
Τα τάστα κατασκευάζονται από ορείχαλκο ή ανοξείδωτο ατσάλι.
Το Σχήμα: Είναι κυρτά (τοξωτά). Αυτή η καμπύλη είναι απαραίτητη για να δημιουργείται κενός χώρος ανάμεσα στη χορδή και το ξύλο του λαιμού.
Η Λειτουργία Meend: Η απόσταση αυτή επιτρέπει στον μουσικό να τραβήξει τη χορδή προς τα κάτω (πλάγια ως προς τον λαιμό), αυξάνοντας την τάση και αλλάζοντας τη νότα κατά μία ολόκληρη πέμπτη. Αν η καμπύλη του τάστου είναι λάθος, η χορδή θα βρίσκει στο ξύλο και ο ήχος θα "σβήνει".
5.2 Η Τέχνη του Δεσίματος (Tying the Frets)
Χρησιμοποιείται ειδικό μεταξωτό νήμα ή νάιλον μεγάλης αντοχής.
Η Τάση: Το δέσιμο πρέπει να είναι τόσο σφιχτό ώστε το τάστο να μην μετακινείται κατά το παίξιμο, αλλά αρκετά "εύκαμπτο" ώστε ο μουσικός να μπορεί να το μετακινήσει μερικά χιλιοστά για να μικρο-κουρδίσει το όργανο ανάλογα με το Raga (μουσικό τρόπο) που εκτελεί.
Ο Κόμπος: Ο κρυφός κόμπος στο πίσω μέρος του λαιμού είναι το σήμα κατατεθέν ενός έμπειρου οργανοποιού. Πρέπει να είναι λείος για να μην ενοχλεί το χέρι του μουσικού καθώς γλιστρά στον λαιμό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΒΕΡΝΙΚΙΟΥ (SHELLAC FINISHING)
Το βερνίκωμα ενός Σιτάρ δεν είναι αισθητική παρέμβαση, αλλά ακουστική θωράκιση. Χρησιμοποιείται η τεχνική French Polish με φυσικό Σελάκα.
6.1 Η Σύσταση του Σελάκα (Shellac)
Ο Σελάκας είναι μια φυσική ρητίνη που εκκρίνεται από το έντομο Kerria lacca.
Προετοιμασία: Οι φολίδες σελάκα διαλύονται σε καθαρό οινόπνευμα (95%+). Για το Σιτάρ, ο οργανοποιός προσθέτει μικρές ποσότητες ρητίνης Copal για σκληρότητα και Sandarac για λάμψη.
Χρωματισμός: Χρησιμοποιούνται φυσικές χρωστικές (όπως το Dragon's Blood) για να δώσουν το βαθύ κεχριμπαρένιο ή καφέ χρώμα που χαρακτηρίζει τα όργανα του οίκου Kanai Lal ή Rikhi Ram.
6.2 Η Διαδικασία των 100 Στρώσεων
Προετοιμασία Επιφάνειας: Το ξύλο τρίβεται με γυαλόχαρτα μέχρι 2000 grit. Οι πόροι κλείνουν με σκόνη ελαφρόπετρας (pumice).
Η Εφαρμογή (Pads): Το βερνίκι απλώνεται με το "muñeca" (ένα βαμβακερό πανί τυλιγμένο σε μάλλινο πυρήνα).
Ο Χρόνος: Εφαρμόζονται δεκάδες, συχνά εκατοντάδες, απειροελάχιστες στρώσεις. Κάθε στρώση πρέπει να ενσωματώνεται στην προηγούμενη σε μοριακό επίπεδο.
Η Ακουστική Σημασία: Ο Σελάκας στεγνώνει και γίνεται ένα σκληρό, κρυστάλλινο στρώμα. Αυτό "σφραγίζει" τις ίνες του ξύλου, αυξάνοντας την ταχύτητα μετάδοσης του ήχου και προστατεύοντας την κολοκύθα από την υγρασία που θα την έκανε να μαλακώσει.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Η ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΑΝΤΗΧΕΙΟΥ (UPPER TUMBA)
Πολλά επαγγελματικά Σιτάρ διαθέτουν μια δεύτερη, μικρότερη κολοκύθα στην κορυφή του λαιμού.
Λειτουργία: Δεν παράγει ήχο, αλλά λειτουργεί ως "βάρος" εξισορρόπησης και ως επιπλέον θάλαμος αντήχησης για τις υψηλές συχνότητες.
Σύνδεση: Η σύνδεση γίνεται με έναν ξύλινο πείρο. Αν η σύνδεση δεν είναι απόλυτα αεροστεγής, η πάνω κολοκύθα θα δημιουργήσει ανεπιθύμητους τριγμούς.
. Το όγδοο κεφάλαιο είναι το σημείο όπου η ξυλουργική και η χημεία παραδίδουν τη σκυτάλη στα Μαθηματικά και την Ακουστική Φυσική. Για να φτάσουμε το επίπεδο ανάλυσης που απαιτείται για ένα τέτοιο σύγγραμμα, πρέπει να αναλύσουμε τη δόνηση της χορδής όχι ως μια απλή νότα, αλλά ως ένα δυναμικό ενεργειακό πεδίο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Η ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΚΟΥΡΔΙΣΜΑΤΟΣ
Το κούρδισμα ενός επαγγελματικού Σιτάρ με 20 χορδές (7 κύριες και 13 συμπαθητικές) είναι μια ιεροτελεστία που μπορεί να διαρκέσει ώρες. Ο οργανοποιός πρέπει να προετοιμάσει το όργανο έτσι ώστε να αντέχει τις συνδυαστικές πιέσεις χωρίς να σκεβρώνει ο λαιμός.
8.1 Η ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΤΑΣΗΣ (TENSION DYNAMICS)
Οι 20 χορδές του Σιτάρ ασκούν μια ασύμμετρη πίεση στον λαιμό (Dandi).
Οι Κύριες Χορδές (Baj & Jala): Αυτές είναι οι χορδές που δέχονται τα μεγαλύτερα φορτία. Η πρώτη χορδή (Ma) είναι το "κλειδί" όλου του οργάνου.
Οι Συμπαθητικές Χορδές (Taraf): Παρόλο που είναι λεπτότερες, η συνδυαστική τους τάση είναι αυτή που συχνά προκαλεί "στροφή" (torsion) στον λαιμό. Ως οργανοποιός, ΕΛΕΝΗ ΦΩΚΑ, πρέπει να έχετε υπολογίσει την εσωτερική κούφια δομή του ξύλου έτσι ώστε το κέντρο βάρους να παραμένει σταθερό.
8.2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ 7 ΚΥΡΙΩΝ ΧΟΡΔΩΝ
Κάθε χορδή έχει συγκεκριμένο ρόλο και υλικό κατασκευής:
MA (1η χορδή - Ατσάλι): Η κύρια μελωδική χορδή. Κουρδίζεται συνήθως σε F (Fa) κάτω από το μεσαίο C. Είναι η χορδή που υφίσταται το "Meend" (το τράβηγμα).
SA (2η χορδή - Ορείχαλκος): Η τονική βάση. Κουρδίζεται σε C (Do). Ο ορείχαλκος επιλέγεται για τη χαμηλότερη τάση και τον πιο "ζεστό" ήχο.
PA (3η χορδή - Ορείχαλκος): Η πέμπτη βαθμίδα. Κουρδίζεται σε G (Sol).
SA (4η χορδή - Ατσάλι): Μια οκτάβα χαμηλότερα. Προσθέτει βάθος στον ήχο.
PA (5η χορδή - Ατσάλι): Χρησιμοποιείται για το ρυθμικό κράτημα.
CHIKARI (6η & 7η χορδή - Λεπτό Ατσάλι): Αυτές είναι οι ρυθμικές χορδές. Κουρδίζονται στην κεντρική τονική (SA) και στην υψηλή οκτάβα. Είναι αυτές που δίνουν τον χαρακτηριστικό "μεταλλικό" παλμό στο τελείωμα των φράσεων.
8.3 ΤΑ 13 TARAF: Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ
Εδώ μπαίνουμε στο πιο σύνθετο κομμάτι των 10.000 λέξεων: τις συμπαθητικές χορδές.
Αρχή του Resonance: Αυτές οι χορδές δεν αγγίζονται ποτέ. Κουρδίζονται ακριβώς στις νότες του Raga (του μουσικού τρόπου) που θα παιχτεί.
Το Φαινόμενο του "Δάσους": Όταν ο μουσικός παίζει μια νότα στην κύρια χορδή, η αντίστοιχη συμπαθητική χορδή αρχίζει να δονείται μόνη της. Αν το κούρδισμα αποκλίνει έστω και κατά 1-2 cents (κλάσματα του ημιτονίου), ο συντονισμός χάνεται και το Σιτάρ ακούγεται "ξερό".
Διάταξη: Οι 13 χορδές περνούν μέσα από τον λαιμό και βγαίνουν από μικρές τρύπες ενισχυμένες με κόκαλο, καταλήγοντας σε μικρότερα κλειδιά (Pegs) στο πλάι.
8.4 ΤΟ "ΜΥΣΤΙΚΟ" ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ (JAVARI TUNING)
Το κούρδισμα στο Σιτάρ δεν γίνεται μόνο από τα κλειδιά. Γίνεται και από τη γέφυρα.
Fine Tuning (Manka): Ανάμεσα στη γέφυρα και τη χορδή, ο οργανοποιός τοποθετεί μικρές χάντρες (Manka). Μετακινώντας τη χάντρα μερικά χιλιοστά, αλλάζει η γωνία της χορδής πάνω στη γέφυρα, επιτρέποντας το μικρο-κούρδισμα χωρίς να πειραχτεί το κλειδί.
Η "Ανοιχτή" Γέφυρα: Καθώς κουρδίζουμε, το Javari (η καμπύλη της γέφυρας) πρέπει να ανταποκρίνεται. Αν η τάση αλλάξει δραματικά, η χορδή μπορεί να σταματήσει να "βουίζει". Ο οργανοποιός τότε πρέπει να επέμβει με λεπτό γυαλόχαρτο πάνω στη γέφυρα, ενώ οι χορδές είναι τεντωμένες.
8.5 Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΟΠΟΙΙΑ
Διαστολή Ατσαλιού vs Ξύλου: Το ατσάλι των χορδών αντιδρά ταχύτερα στις αλλαγές θερμοκρασίας από το ξύλο Teak του λαιμού.
Η Συμβουλή : Ένας επαγγελματίας κατασκευαστής προτείνει πάντα στον μουσικό να κουρδίζει το όργανο σταδιακά. Η απότομη τάση 20 χορδών μπορεί να προκαλέσει μικρο-ρωγμές στην ένωση του Tabli (του καπακιού) με την κολοκύθα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ
Η διακόσμηση ενός Σιτάρ χωρίζεται σε τρεις κύριους τομείς: το σκάλισμα του ξύλου (Gulguli), τα ένθετα (Inlays) και τη διακόσμηση της κολοκύθας.
9.1 GULGULI – Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΙΚΗΣ
Το Gulguli αναφέρεται στο περίτεχνο σκάλισμα που ενώνει τον λαιμό (Dandi) με το ηχείο (Tumba).
Το Μοτίβο του Φύλλου: Το πιο αναγνωρίσιμο σχέδιο είναι το "Φύλλο του Σταφυλιού" ή ο "Κρίνος". Ο οργανοποιός σκαλίζει το σκληρό ξύλο Teak με τέτοια λεπτομέρεια που το ξύλο μοιάζει να αναδύεται οργανικά μέσα από την κολοκύθα.
Βάθος Σκαλίσματος: Το σκάλισμα πρέπει να είναι βαθύ για να δίνει σκιά και διάσταση, αλλά όχι τόσο βαθύ ώστε να εξασθενίσει τη δομική ακεραιότητα της ένωσης, η οποία δέχεται όλη την πίεση των χορδών.
Σύμβολα: Συχνά σκαλίζονται κύκνοι (Hamsa), που στην ινδική μυθολογία συμβολίζουν τη διάκριση ανάμεσα στο καλό και το κακό, ή την ίδια τη θεά Σαρασβάτι, προστάτιδα της μουσικής.
9.2 INLAYS – ΤΑ ΕΝΘΕΤΑ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΕΦΑΝΤΟΔΟΝΤΟ
Παραδοσιακά, τα Σιτάρ της "χρυσής εποχής" (πριν το 1970) χρησιμοποιούσαν αληθινό ελεφαντόδοντο.
Ivory Inlays: Λεπτές λωρίδες ελεφαντόδοντου τοποθετούνταν περιμετρικά του Tabli (του καπακιού) και κατά μήκος του λαιμού. Αυτά τα ένθετα λειτουργούσαν ως "νεύρα", προστατεύοντας τις ακμές του ξύλου από χτυπήματα.
Σύγχρονα Υλικά: Σήμερα, η ΕΛΕΝΗ ΦΩΚΑ και οι σύγχρονοι μάστορες χρησιμοποιούν Celluloid, Bone (κόκκαλο βουβαλιού) ή υψηλής ποιότητας συνθετικές ρητίνες. Το υλικό πρέπει να έχει την ίδια θερμική συμπεριφορά με το ξύλο για να μην "πετάξει" τις κολλήσεις κατά τις εναλλαγές του καιρού.
Penwork (Καλλιγραφία): Πάνω στα λευκά ένθετα, ο καλλιτέχνης σχεδιάζει με μαύρο μελάνι (παραδοσιακά φτιαγμένο από καπνιά) λεπτές γραμμές που αναπαριστούν λουλούδια, αμπέλια και γεωμετρικά μοτίβα.
9.3 Η ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ (TUMBA CARVING)
Η κολοκύθα, αν και εύθραυστη, επιδέχεται επίσης διακόσμηση.
Εγχάρακτη Τέχνη: Σε ορισμένα Σιτάρ (τύπου Vilayat Khan), η κολοκύθα παραμένει λιτή για να τονιστεί η φυσική της ομορφιά. Σε άλλα (τύπου Ravi Shankar), η κολοκύθα καλύπτεται από ένα "δίχτυ" σκαλιστού ξύλου που την αγκαλιάζει.
Χρώμα και Στίλβωση: Το χρώμα της κολοκύθας επιτυγχάνεται με τη χρήση φυσικών βαφών πριν το τελικό βερνίκωμα. Το "Dark Mahogany" ή το "Burnt Amber" είναι οι πιο δημοφιλείς αποχρώσεις, οι οποίες αναδεικνύουν τα φυσικά "νερά" του φλοιού.
9.4 ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ (KHUNTI) – ΤΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ
Τα κλειδιά χορδίσματος δεν είναι απλά χρηστικά αντικείμενα.
Υλικό: Κατασκευάζονται από το ίδιο ξύλο με τον λαιμό, αλλά συχνά φέρουν κεφαλές από σκαλιστό κόκκαλο ή ένθετα από φίλντισι (Mother of Pearl).
Σχήμα: Το σχήμα τους πρέπει να είναι εργονομικό για τον μουσικό, αλλά ταυτόχρονα να ακολουθεί τη συνολική αισθητική γραμμή. Ένα κλειδί με κακή διακόσμηση μπορεί να δημιουργήσει ανεπιθύμητο βάρος στην κεφαλή του οργά
ΕΧΝΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ
η διακόσμηση στο Σιτάρ έχει και μια κρυφή ακουστική λειτουργία: Οι στρώσεις του βερνικιού πάνω από τα ένθετα δημιουργούν μια "σκληρή επιδερμίδα" που ανακλά τις υψηλές συχνότητες. Ένα όργανο χωρίς ένθετα και βερνίκι ακούγεται πάντα πιο "μαλακό" και λιγότερο λαμπρό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Η ΦΥΛΑΚΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ – ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ
Η οργανοποιία δεν τελειώνει στην παράδοση του οργάνου. Ένας αληθινός μάστορας εκπαιδεύει τον κάτοχο στη "συμβίωση" με τα φυσικά υλικά.
10.1 Ο ΕΧΘΡΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ: ΥΓΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Το Σιτάρ είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Η κολοκύθα (Tumba) και το ξύλο (Tun) αντιδρούν διαρκώς στο περιβάλλον.
Το Φαινόμενο της Ρωγμής: Η κολοκύθα είναι εξαιρετικά πορώδης. Σε περιβάλλον με υγρασία κάτω του 40%, το Tabli (το καπάκι) συστέλλεται ταχύτερα από την κολοκύθα, δημιουργώντας ρωγμές στην ένωση ή, χειρότερα, στο ίδιο το σώμα της κολοκύθας.
Ιδανικές Συνθήκες: Η ΕΛΕΝΗ ΦΩΚΑ προτείνει σταθερή υγρασία 50%-60% και θερμοκρασία 20-25°C. Η χρήση υγραντήρα μέσα στη θήκη είναι υποχρεωτική σε ξηρά κλίματα.
10.2 Η ΦΘΟΡΑ ΤΟΥ JAVARI (RE-SHAPING)
Όπως αναλύσαμε στα 10.000 λέξεις της κατασκευής, η γέφυρα (Javari) είναι το σημείο επαφής.
Το "Σκάψιμο" των Χορδών: Με την πάροδο του χρόνου, οι ατσάλινες χορδές σκάβουν μικροσκοπικά αυλάκια πάνω στο κόκκαλο της γέφυρας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο ήχος να γίνεται "θαμπός" (closed sound).
Η Επέμβαση: Κάθε 1-2 χρόνια, το Σιτάρ πρέπει να επιστρέφει στον οργανοποιό για "Open Javari". Η επιφάνεια τρίβεται ξανά με την ακρίβεια χιλιοστού που περιγράψαμε στο Κεφάλαιο 3, για να ανακτηθούν οι αρμονικές.
10.3 Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ PARDA (ΤΑΣΤΩΝ)
Τα ορειχάλκινα τάστα οξειδώνονται από τον ιδρώτα των χεριών.
Καθαρισμός: Μετά από κάθε χρήση, ο μουσικός πρέπει να σκουπίζει τα τάστα με ένα μαλακό, στεγνό πανί. Η χρήση λαδιού (λεμονέλαιο ή αμυγδαλέλαιο) στον λαιμό βοηθά στη διατήρηση της ελαστικότητας του ξύλου κάτω από τα δεσίματα.
Αντικατάσταση Νημάτων: Τα μεταξωτά νήματα που κρατούν τα τάστα χαλαρώνουν με τον καιρό. Ένας έμπειρος οργανοποιός ελέγχει την τάση των δεσιμάτων· αν ένα τάστο "γλιστράει", το κούρδισμα καθίσταται αδύνατο.
10.4 Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΧΟΡΔΩΝ
Αποσυμπίεση: Αν το όργανο δεν πρόκειται να παιχτεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι κύριες χορδές πρέπει να χαλαρώνουν ελαφρώς (όχι τελείως) για να εκτονωθεί η πίεση στον λαιμό.
Λίπανση: Μια απειροελάχιστη ποσότητα λαδιού στις χορδές προλαμβάνει τη σκουριά, η οποία θα κατέστρεφε τη γέφυρα Javari σαν πριόνι.
ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ
η μακροζωία ενός Σιτάρ κρίνεται στην "κόπωση των υλικών". Ένα όργανο που έχει "παιχτεί" πολύ, έχει καλύτερο ήχο γιατί οι ίνες του ξύλου έχουν ευθυγραμμιστεί με τις δονήσεις. Η ακινησία είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της ακουστικής εξέλιξης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου