Το HEL KHUUR (ή AMAN KHUUR) είναι ένα από τα αρχαιότερα και πιο μυστηριώδη μουσικά όργανα στον κόσμο. Στην οργανολογία, κατατάσσεται στην κατηγορία των Ιδιόφωνων, και συγκεκριμένα θεωρείται άρπα στόματος (Jew's harp). Παρά το μικροσκοπικό του μέγεθος, η πολυπλοκότητα του ήχου του είναι συγκλονιστική, καθώς χρησιμοποιεί το ίδιο το σώμα του μουσικού ως αντηχείο.
HEL KHUUR: Η ΗΧΗΤΙΚΗ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
Το HEL KHUUR (που κυριολεκτικά σημαίνει «άρπα της γλώσσας») είναι το όργανο του ψιθύρου, της δόνησης και της εσωτερικής αναζήτησης. Δεν είναι ένα όργανο που απευθύνεται σε μεγάλα πλήθη, αλλά μια προσωπική «φωνή» που συνδέει τον άνθρωπο με τις δονήσεις του σύμπαντος. Στη Μογγολία, θεωρείται το κατ' εξοχήν όργανο των βοσκών και των σαμάνων.
ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ
Αν και το ονομάζουμε «άρπα», το HEL KHUUR λειτουργεί με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Αποτελείται από ένα μικρό μεταλλικό ή ξύλινο πλαίσιο σε σχήμα πέταλου ή ράβδου, στο κέντρο του οποίου υπάρχει μια εύκαμπτη «γλώσσα» (lamella). Ο μουσικός τοποθετεί το όργανο στα χείλη ή στα δόντια του και θέτει τη γλώσσα σε κίνηση με το δάχτυλό του.
Το σώμα του οργάνου δεν παράγει ήχο από μόνο του. Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ κατασκευάζει τη γλώσσα έτσι ώστε να δονείται σε μια σταθερή θεμέλιο νότα. Όλες οι υπόλοιπες νότες και οι αρμονικές παράγονται από τον ίδιο τον μουσικό, ο οποίος μεταβάλλει το σχήμα της στοματικής του κοιλότητας, τη θέση της γλώσσας του και την ένταση της αναπνοής του. Στην ουσία, ο άνθρωπος γίνεται το αντηχείο του οργάνου.
Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΑΜΑΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ
Το HEL KHUUR είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον Σαμανισμό της Κεντρικής Ασίας. Λόγω του «μεταλλικού» και επαναλαμβανόμενου ήχου του, θεωρείται ένα εργαλείο που βοηθά τον σαμάνο να εισέλθει σε κατάσταση έκστασης (trance). Οι δονήσεις του οργάνου πιστεύεται ότι καθαρίζουν τα κανάλια της ενέργειας και επιτρέπουν την επικοινωνία με τα πνεύματα της φύσης.
Στη νομαδική ζωή, το HEL KHUUR ήταν το ιδανικό όργανο για τους βοσκούς. Λόγω του ελάχιστου βάρους του, μπορούσε να μεταφερθεί εύκολα μέσα σε μια τσέπη ή κρεμασμένο στον λαιμό. Τις ήσυχες νύχτες στη στέπα, ο ήχος του HEL KHUUR χρησιμοποιούνταν για να ηρεμήσει τα κοπάδια, καθώς οι χαμηλές του συχνότητες έχουν μια αποδεδειγμένη καταπραϋντική επίδραση στα ζώα.
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ: ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΑΜΠΟΥ ΣΤΟ ΑΤΣΑΛΙ
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι HEL KHUUR στη Μογγολία:
WOODEN HEL KHUUR (Khulsuun Khuur): Κατασκευάζεται από μπαμπού ή ξύλο και έχει έναν πιο γήινο, απαλό και «ξύλινο» ήχο. Είναι ο αρχαιότερος τύπος και απαιτεί ιδιαίτερη τεχνική για να μην τραυματιστούν τα χείλη.
IRON HEL KHUUR (Tumur Khuur): Κατασκευάζεται από ατσάλι ή ορείχαλκο. Ο
.jpeg)