 |
| Ανακατασκευή του ασκαύλου στο |
1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Ο άσκαυλος, γνωστός στην αρχαιότητα και ως «ο ασκός του Διονύσου», αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά όργανα της αρχαίας ελληνικής μουσικής γραμματείας. Η σύνδεσή του με τον Θεό Διόνυσο δεν είναι τυχαία, καθώς ο ήχος του, διονυσιακός και εκστατικός, συνόδευε συχνά τις υπαίθριες γιορτές, τις αγροτικές διασκεδάσεις και τις λατρευτικές τελετές.
Αρχαίες Αναφορές: Ήδη από τον 5ο π.Χ. αιώνα, ο άσκαυλος αναφέρεται από κορυφαίους διανοητές. Ο Αριστοτέλης στα (Μουσικά) Προβλήματα αναλύει τη φύση του οργάνου, ενώ ο Αθήναιος ο Ναυκράτειος στους Δειπνοσοφιστές και ο Πολυδεύκης στο Ονομαστικόν διασώζουν πληροφορίες για τη χρήση του στην καθημερινή ζωή και τις συμποσιακές παραδόσεις.
Η Εξέλιξη του Ονόματος: Η ονομασία προέρχεται από το ασκός + αυλός. Στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, ο όρος μεταλλάσσεται ετυμολογικά. Η λέξη συμφωνία (αρμονία ήχων) δίνει τη θέση της στη λατινική zampogna και τελικά στην ελληνική τσαμπούνα, ενώ ο όρος γκάιντα επικρατεί στη Βόρεια Ελλάδα.
Η κατασκευή ενός αρχαίου ασκαύλου (του «Ασκού του Διονύσου») είναι μια ιεροτελεστία που απαιτεί φυσικά υλικά και μεγάλη ακρίβεια στον συντονισμό των αυλών. Στην αρχαιότητα, ο άσκαυλος διέφερε από τη σημερινή γκάιντα κυρίως στο ότι δεν είχε πάντα τον μακρύ εξωτερικό ισοκράτη (drone), αλλά συχνά βασιζόταν σε διπλούς αυλούς (διαύλους).
Ακολουθεί ο αναλυτικός οδηγός κατασκευής σε 4 στάδια:
1. Ο ΑΣΚΟΣ (ΑΕΡΟΔΕΞΑΜΕΝΗ)
Στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν δέρμα μικρού ζώου ή ακόμα και την κύστη ενός βοδιού για μικρότερα όργανα.
Υλικό: Προμηθευτείτε ένα δέρμα κατσίκας (ριφιού). Πρέπει να είναι «τουλουμωτό», δηλαδή να έχει αφαιρεθεί ολόκληρο χωρίς τομή στην κοιλιά.
Κατεργασία: Το δέρμα γυρίζεται με την τρίχα προς τα μέσα. Πρέπει να καθαριστεί σχολαστικά με αλάτι και στύψη (στυπτηρία) για να απολυμανθεί και να παραμείνει ελαστικό.
Σφράγισμα: Δένουμε πολύ σφιχτά με κερωμένο σπάγκο τις οπές από τα πίσω πόδια και την ουρά. Ο λαιμός και τα μπροστινά πόδια θα μείνουν ανοιχτά για να υποδεχτούν τους αυλούς.
2. ΤΟ ΕΠΙΣΤΟΜΙΟ (ΤΟ ΦΥΣΗΤΗΡΙ)
Είναι ο σωλήνας από τον οποίο ο «ασκαύλης» γεμίζει τον ασκό με αέρα.
Κατασκευή: Χρησιμοποιήστε ένα σκληρό ξύλο (ελιά ή πυξάρι) ή ένα χοντρό καλάμι μήκους περίπου 10-15 εκ.
Η Βαλβίδα (Κρίσιμο εξάρτημα): Στην άκρη του σωλήνα που μπαίνει μέσα στον ασκό, προσαρμόζουμε μια ανεπίστροφη βαλβίδα. Είναι ένα απλό κομμάτι λεπτό δέρμα (σαν "γλωσσάκι") που επιτρέπει στον αέρα να μπει στον ασκό αλλά κλείνει αμέσως όταν σταματάμε να φυσάμε, ώστε ο αέρας να μην επιστρέφει στο στόμα μας.
3. ΟΙ ΑΥΛΟΙ ΚΑΙ ΤΟ «ΚΕΡΑΤΟ»
Ο αρχαίος άσκαυλος είχε συνήθως έναν ή δύο αυλούς προσαρμοσμένους σε μια ξύλινη βάση.
Ο Αυλοκράτης: Ένα ξύλινο κομμάτι (συχνά σε σχήμα κεφαλής ζώου ή απλό κυλινδρικό) που μπαίνει στο άνοιγμα του λαιμού του δέρματος. Εκεί στερεώνονται οι αυλοί.
Οι Αυλοί (Madrals): Φτιάχνονται από καλάμι ή ξύλο.
Μελωδικός αυλός: Ανοίγουμε 5 έως 7 οπές (τρύπες) για τα δάχτυλα.
Ισοκράτης (προαιρετικά): Ένας δεύτερος αυλός χωρίς τρύπες που βγάζει μια σταθερή νότα.
Η Χοάνη: Στην άκρη των αυλών προσαρμόζουμε ένα κέρατο βοδιού. Αυτό λειτουργεί ως φυσικό ηχείο, ενισχύοντας τον ήχο και δίνοντάς του τον χαρακτηριστικό «βραχνό» τόνο.
4. ΟΙ ΓΛΩΣΣΙΔΕΣ (Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΗΧΟΥ)
Είναι το πιο λεπτό και δύσκολο κομμάτι της κατασκευής. Οι γλωσσίδες τοποθετούνται στην κορυφή των αυλών, μέσα στον ασκό.
Μονή Γλωσσίδα (Single Reed): Παίρνουμε ένα μικρό, λεπτό καλαμάκι κλειστό από τη μία μεριά. Με ένα πολύ κοφτερό νυστέρι, ανασηκώνουμε μια λεπτή σχισμή (γλωσσίδι).
Ρύθμιση: * Αν η σχισμή είναι μεγάλη, ο ήχος είναι βαρύς.
Αν είναι μικρή και λεπτή, ο ήχος είναι οξύς.
Πρέπει να «ψήσετε» ελαφρά το καλάμι πάνω από φλόγα για να σκληρύνει και να μην απορροφά υγρασία.
ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ
Δέσιμο: Στερεώνουμε το επιστόμιο και τον αυλοκράτη στις οπές του δέρματος χρησιμοποιώντας κερωμένο νήμα. Το δέσιμο πρέπει να είναι τόσο σφιχτό που να μην χάνεται ούτε ελάχιστος αέρας.
Στεγανότητα: Για να μη «χάνει» ο ασκός από τους πόρους του δέρματος, οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν εσωτερικά ένα μείγμα από μέλι και λάδι ή λιωμένο κερί, το οποίο άλειφαν στο εσωτερικό του δέρματος.
Κούρδισμα: Μετακινούμε τη γλωσσίδα πάνω-κάτω μέχρι ο αυλός να βγάλει την επιθυμητή νότα.
Συμβουλή: Ο αρχαίος άσκαυλος είναι «ζωντανός». Το δέρμα και το καλάμι επηρεάζονται από την υγρασία. Πριν παίξετε, πρέπει να φυσήξετε λίγο αέρα για να "ζεσταθούν" οι γλωσσίδες και να αποκτήσουν ελαστικότητα.Για να πετύχουμε τον αυθεντικό ήχο του αρχαίου ασκαύλου, πρέπει να ακολουθήσουμε τις αρχαιοελληνικές μουσικές κλίμακες (τρόπους). Η τοποθέτηση των οπών (τρυπών) στον αυλό δεν είναι τυχαία, αλλά βασίζεται σε μαθηματικές αναλογίες.
Ακολουθεί η αναλυτική διαδικασία για τη διάτρηση και το κούρδισμα των αυλών:
Δέσιμο: Στερεώνουμε το επιστόμιο και τον αυλοκράτη στις οπές του δέρματος χρησιμοποιώντας κερωμένο νήμα. Το δέσιμο πρέπει να είναι τόσο σφιχτό που να μην χάνεται ούτε ελάχιστος αέρας.
Στεγανότητα: Για να μη «χάνει» ο ασκός από τους πόρους του δέρματος, οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν εσωτερικά ένα μείγμα από μέλι και λάδι ή λιωμένο κερί, το οποίο άλειφαν στο εσωτερικό του δέρματος.
Κούρδισμα: Μετακινούμε τη γλωσσίδα πάνω-κάτω μέχρι ο αυλός να βγάλει την επιθυμητή νότα.
Συμβουλή: Ο αρχαίος άσκαυλος είναι «ζωντανός». Το δέρμα και το καλάμι επηρεάζονται από την υγρασία. Πριν παίξετε, πρέπει να φυσήξετε λίγο αέρα για να "ζεσταθούν" οι γλωσσίδες και να αποκτήσουν ελαστικότητα.Για να πετύχουμε τον αυθεντικό ήχο του αρχαίου ασκαύλου, πρέπει να ακολουθήσουμε τις αρχαιοελληνικές μουσικές κλίμακες (τρόπους). Η τοποθέτηση των οπών (τρυπών) στον αυλό δεν είναι τυχαία, αλλά βασίζεται σε μαθηματικές αναλογίες.
Ακολουθεί η αναλυτική διαδικασία για τη διάτρηση και το κούρδισμα των αυλών:
1. ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΛΑΜΙΟΥ
Υλικό: Χρησιμοποιήστε σκληρό καλάμι (Arundo donax) ή ξύλο πυξαριού. Το εσωτερικό πρέπει να είναι απόλυτα κυλινδρικό και λείο.
Μήκος: Για έναν αυλό σε μέσο τόνο, το μήκος του καλαμιού πρέπει να είναι περίπου 25-30 εκατοστά.
Προετοιμασία: Πριν τρυπήσετε, αλείψτε το εσωτερικό με λίγο λάδι αμυγδάλου για να προστατέψετε το ξύλο από την υγρασία της ανάσας.
Υλικό: Χρησιμοποιήστε σκληρό καλάμι (Arundo donax) ή ξύλο πυξαριού. Το εσωτερικό πρέπει να είναι απόλυτα κυλινδρικό και λείο.
Μήκος: Για έναν αυλό σε μέσο τόνο, το μήκος του καλαμιού πρέπει να είναι περίπου 25-30 εκατοστά.
Προετοιμασία: Πριν τρυπήσετε, αλείψτε το εσωτερικό με λίγο λάδι αμυγδάλου για να προστατέψετε το ξύλο από την υγρασία της ανάσας.
2. Η ΔΙΑΤΡΗΣΗ ΤΩΝ ΟΠΩΝ (ΤΡΥΠΕΣ)
Στον αρχαίο άσκαυλο, οι τρύπες ανοίγονται με βάση το συνολικό μήκος του αυλού:
Η πρώτη τρύπα (βάση): Ανοίγεται περίπου στο 1/3 της απόστασης από το κάτω μέρος του αυλού.
Αριθμός οπών: Συνήθως ανοίγουμε 5 έως 6 οπές στην μπροστινή πλευρά και 1 οπή για τον αντίχειρα στην πίσω πλευρά (λίγο πιο πάνω από την πρώτη μπροστινή).
Διάμετρος: Ξεκινήστε με μικρές τρύπες (περίπου 4-5 χιλιοστά). Αν η νότα είναι "χαμηλή", μεγαλώνετε την τρύπα προσεκτικά προς τα πάνω (προς τη μεριά της γλωσσίδας) για να ανέβει η τονικότητα.
Στον αρχαίο άσκαυλο, οι τρύπες ανοίγονται με βάση το συνολικό μήκος του αυλού:
Η πρώτη τρύπα (βάση): Ανοίγεται περίπου στο 1/3 της απόστασης από το κάτω μέρος του αυλού.
Αριθμός οπών: Συνήθως ανοίγουμε 5 έως 6 οπές στην μπροστινή πλευρά και 1 οπή για τον αντίχειρα στην πίσω πλευρά (λίγο πιο πάνω από την πρώτη μπροστινή).
Διάμετρος: Ξεκινήστε με μικρές τρύπες (περίπου 4-5 χιλιοστά). Αν η νότα είναι "χαμηλή", μεγαλώνετε την τρύπα προσεκτικά προς τα πάνω (προς τη μεριά της γλωσσίδας) για να ανέβει η τονικότητα.
3. ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΜΑ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ "ΤΡΟΠΟΥΣ"
Οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν διαφορετικά διαστήματα από τα σημερινά. Για να φτιάξετε έναν αυλό που να ακούγεται "αρχαιοπρεπής", μπορείτε να ακολουθήσετε τον Δώριο Τρόπο:
Η απόσταση μεταξύ των οπών: Δεν είναι ίση. Οι τρύπες που αντιστοιχούν σε ημιτόνια είναι πιο κοντά μεταξύ τους, ενώ εκείνες για τους τόνους πιο μακριά.
Χρήση Κεριού: Αν μια τρύπα βγάζει πιο οξύ ήχο από όσο θέλετε, "κλείστε" την ελαφρώς στο πάνω μέρος της με λίγο μελισσοκέρι. Αυτό μειώνει το άνοιγμα και χαμηλώνει τη νότα.
Οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν διαφορετικά διαστήματα από τα σημερινά. Για να φτιάξετε έναν αυλό που να ακούγεται "αρχαιοπρεπής", μπορείτε να ακολουθήσετε τον Δώριο Τρόπο:
Η απόσταση μεταξύ των οπών: Δεν είναι ίση. Οι τρύπες που αντιστοιχούν σε ημιτόνια είναι πιο κοντά μεταξύ τους, ενώ εκείνες για τους τόνους πιο μακριά.
Χρήση Κεριού: Αν μια τρύπα βγάζει πιο οξύ ήχο από όσο θέλετε, "κλείστε" την ελαφρώς στο πάνω μέρος της με λίγο μελισσοκέρι. Αυτό μειώνει το άνοιγμα και χαμηλώνει τη νότα.
4. Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΕΡΑΤΟ (ΗΧΕΙΟ)
Στο τέλος του αυλού προσαρμόζουμε το κέρατο.
Λειτουργία: Το κέρατο λειτουργεί ως καμπάνα ενίσχυσης.
Κατασκευή: Το εσωτερικό του κέρατου πρέπει να καθαριστεί και να λειανθεί πολύ καλά. Η ένωση με το καλάμι πρέπει να σφραγιστεί με κερί ή ρετσίνι για να μην υπάρχει διαρροή αέρα, η οποία θα "έκλεβε" ένταση από τον ήχο.
Στο τέλος του αυλού προσαρμόζουμε το κέρατο.
Λειτουργία: Το κέρατο λειτουργεί ως καμπάνα ενίσχυσης.
Κατασκευή: Το εσωτερικό του κέρατου πρέπει να καθαριστεί και να λειανθεί πολύ καλά. Η ένωση με το καλάμι πρέπει να σφραγιστεί με κερί ή ρετσίνι για να μην υπάρχει διαρροή αέρα, η οποία θα "έκλεβε" ένταση από τον ήχο.
ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΤΕΛΕΣΤΗ (ΑΣΚΑΥΛΗ)
Σταθερή Πίεση: Το μυστικό του αρχαίου ασκαύλου είναι η πίεση του βραχίονα στον ασκό. Πρέπει να είναι απόλυτα σταθερή. Αν πιέσετε παραπάνω, η νότα θα "τσιρίξει" (overblow), αν πιέσετε λιγότερο, θα σβήσει.
Υγρασία: Μετά από κάθε χρήση, αφήνετε τον ασκό να στεγνώσει φυσικά. Μην τον βάζετε κοντά σε φωτιά ή ήλιο, γιατί το δέρμα θα ξεραθεί και θα σκάσει.Η διακόσμηση του αρχαίου ασκαύλου δεν ήταν μόνο θέμα αισθητικής, αλλά και μια μορφή «ιεροτελεστίας» που συνέδεε το όργανο με τον κάτοχό του και τον θεό Διόνυσο. Στην αρχαιότητα, τα μουσικά όργανα θεωρούνταν ζωντανά αντικείμενα.
Ακολουθούν οι παραδοσιακοί τρόποι για να διακοσμήσετε τον δικό σας άσκαυλο:
Σταθερή Πίεση: Το μυστικό του αρχαίου ασκαύλου είναι η πίεση του βραχίονα στον ασκό. Πρέπει να είναι απόλυτα σταθερή. Αν πιέσετε παραπάνω, η νότα θα "τσιρίξει" (overblow), αν πιέσετε λιγότερο, θα σβήσει.
Υγρασία: Μετά από κάθε χρήση, αφήνετε τον ασκό να στεγνώσει φυσικά. Μην τον βάζετε κοντά σε φωτιά ή ήλιο, γιατί το δέρμα θα ξεραθεί και θα σκάσει.Η διακόσμηση του αρχαίου ασκαύλου δεν ήταν μόνο θέμα αισθητικής, αλλά και μια μορφή «ιεροτελεστίας» που συνέδεε το όργανο με τον κάτοχό του και τον θεό Διόνυσο. Στην αρχαιότητα, τα μουσικά όργανα θεωρούνταν ζωντανά αντικείμενα.
Ακολουθούν οι παραδοσιακοί τρόποι για να διακοσμήσετε τον δικό σας άσκαυλο:
1. ΠΥΡΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΑ ΞΥΛΙΝΑ ΜΕΡΗ
Η πυρογραφία είναι η αρχαιότερη μέθοδος διακόσμησης ξύλου και καλαμιού.
Μοτίβα: Μπορείτε να χαράξετε μαίανδρους, ελικοειδή σχήματα (που συμβολίζουν τη συνεχή ροή του αέρα) ή φύλλα κισσού (το ιερό φυτό του Διονύσου).
Τεχνική: Στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν πυρακτωμένες μεταλλικές ακίδες. Σήμερα, ένας ηλεκτρικός πυρογράφος θα σας δώσει μεγάλη ακρίβεια στις λεπτομέρειες των αυλών.
Η πυρογραφία είναι η αρχαιότερη μέθοδος διακόσμησης ξύλου και καλαμιού.
Μοτίβα: Μπορείτε να χαράξετε μαίανδρους, ελικοειδή σχήματα (που συμβολίζουν τη συνεχή ροή του αέρα) ή φύλλα κισσού (το ιερό φυτό του Διονύσου).
Τεχνική: Στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν πυρακτωμένες μεταλλικές ακίδες. Σήμερα, ένας ηλεκτρικός πυρογράφος θα σας δώσει μεγάλη ακρίβεια στις λεπτομέρειες των αυλών.
2. ΣΚΑΛΙΣΜΑ ΣΤΟ ΚΕΡΑΤΟ (ΗΧΕΙΟ)
Το κέρατο βοδιού στην άκρη των αυλών προσφέρεται για ανάγλυφη διακόσμηση.
Θέματα: Συνηθίζονταν παραστάσεις με Σατύρους, πάνθηρες ή αστέρια.
Χρωματισμός: Μετά το σκάλισμα, μπορείτε να τρίψετε τις εσοχές με ένα μείγμα από φυσική ώχρα ή κάρβουνο και λάδι. Αυτό θα κάνει το σχέδιο να "πετάγεται" πάνω στο λευκό ή καφέ φόντο του κέρατου.
Το κέρατο βοδιού στην άκρη των αυλών προσφέρεται για ανάγλυφη διακόσμηση.
Θέματα: Συνηθίζονταν παραστάσεις με Σατύρους, πάνθηρες ή αστέρια.
Χρωματισμός: Μετά το σκάλισμα, μπορείτε να τρίψετε τις εσοχές με ένα μείγμα από φυσική ώχρα ή κάρβουνο και λάδι. Αυτό θα κάνει το σχέδιο να "πετάγεται" πάνω στο λευκό ή καφέ φόντο του κέρατου.
3. ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΣΚΟΥ (ΔΕΡΜΑ)
Ο ασκός, ως η μεγαλύτερη επιφάνεια του οργάνου, διακοσμούνταν με δύο τρόπους:
Βαφή: Χρήση φυτικών βαφών (π.χ. από ριζάρι για κόκκινο χρώμα ή φλοιό καρυδιάς για βαθύ καφέ).
Εξωτερική επένδυση: Συχνά πάνω από το δέρμα τοποθετούνταν ένα «ρούχο» (κάλυμμα) από ύφασμα ή δέρμα άλλου ζώου (π.χ. δέρμα λεοπάρδαλης ή ελαφιού, που παρέπεμπε στην αμφίεση των ακολούθων του Διονύσου).
Φούντες και Χάντρες: Στα σημεία που δένονται τα πόδια του ζώου, μπορείτε να κρεμάσετε μάλλινες φούντες σε έντονα χρώματα (πορφύρα, κίτρινο) ή χάντρες από κεχριμπάρι.
Ο ασκός, ως η μεγαλύτερη επιφάνεια του οργάνου, διακοσμούνταν με δύο τρόπους:
Βαφή: Χρήση φυτικών βαφών (π.χ. από ριζάρι για κόκκινο χρώμα ή φλοιό καρυδιάς για βαθύ καφέ).
Εξωτερική επένδυση: Συχνά πάνω από το δέρμα τοποθετούνταν ένα «ρούχο» (κάλυμμα) από ύφασμα ή δέρμα άλλου ζώου (π.χ. δέρμα λεοπάρδαλης ή ελαφιού, που παρέπεμπε στην αμφίεση των ακολούθων του Διονύσου).
Φούντες και Χάντρες: Στα σημεία που δένονται τα πόδια του ζώου, μπορείτε να κρεμάσετε μάλλινες φούντες σε έντονα χρώματα (πορφύρα, κίτρινο) ή χάντρες από κεχριμπάρι.
4. Η "ΥΠΟΓΡΑΦΗ" ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗ
Στους αυλούς, κοντά στη βάση που ενώνονται με τον ασκό, οι αρχαίοι τεχνίτες συχνά χάραζαν το όνομά τους ή μια αφιέρωση. Για παράδειγμα: «ΕΛΕΝΗ ΕΠΟΙΗΣΕ» (Η Ελένη το έφτιαξε).
Στους αυλούς, κοντά στη βάση που ενώνονται με τον ασκό, οι αρχαίοι τεχνίτες συχνά χάραζαν το όνομά τους ή μια αφιέρωση. Για παράδειγμα: «ΕΛΕΝΗ ΕΠΟΙΗΣΕ» (Η Ελένη το έφτιαξε).
ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ
Επειδή ο άσκαυλος έρχεται σε επαφή με τον ιδρώτα των χεριών και την υγρασία:
Περάστε τα ξύλινα μέρη με ένα λεπτό στρώμα φυσικού κεριού μέλισσας.
Το κερί θα προστατέψει την πυρογραφία και θα δώσει μια υπέροχη, παλαιωμένη λάμψη στο ξύλο.Για να δώσουμε στον άσκαυλό σας την αυθεντική εμφάνιση ενός οργάνου που θα μπορούσε να ανήκει σε μια διονυσιακή πομπή, η επιλογή των χρωμάτων και των υλικών βαφής είναι καθοριστική. Στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά φυτικές και ορυκτές χρωστικές.
Ακολουθούν οι συμβουλές για τη βαφή και την τελική διακόσμηση του δέρματος:
Επειδή ο άσκαυλος έρχεται σε επαφή με τον ιδρώτα των χεριών και την υγρασία:
Περάστε τα ξύλινα μέρη με ένα λεπτό στρώμα φυσικού κεριού μέλισσας.
Το κερί θα προστατέψει την πυρογραφία και θα δώσει μια υπέροχη, παλαιωμένη λάμψη στο ξύλο.Για να δώσουμε στον άσκαυλό σας την αυθεντική εμφάνιση ενός οργάνου που θα μπορούσε να ανήκει σε μια διονυσιακή πομπή, η επιλογή των χρωμάτων και των υλικών βαφής είναι καθοριστική. Στην αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά φυτικές και ορυκτές χρωστικές.
Ακολουθούν οι συμβουλές για τη βαφή και την τελική διακόσμηση του δέρματος:
1. ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΩΝ (Η ΠΑΛΕΤΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ)
Τα χρώματα που συνδέονταν με τον Διόνυσο και τη φύση ήταν:
Πορφυρό/Βαθύ Κόκκινο: Συμβολίζει το κρασί και τη ζωτική δύναμη. Επιτυγχάνεται με το φυτό ριζάρι (madder).
Βαθύ Καφέ/Μαύρο: Συμβολίζει τη γη. Επιτυγχάνεται με βράσιμο από φλοιό καρυδιάς ή κύπελλα βελανιδιάς.
Κίτρινο της Ώχρας: Συμβολίζει τον ήλιο και τα σιτηρά. Επιτυγχάνεται με κρόκο (ζαφορά) ή ορυκτή ώχρα.
Τα χρώματα που συνδέονταν με τον Διόνυσο και τη φύση ήταν:
Πορφυρό/Βαθύ Κόκκινο: Συμβολίζει το κρασί και τη ζωτική δύναμη. Επιτυγχάνεται με το φυτό ριζάρι (madder).
Βαθύ Καφέ/Μαύρο: Συμβολίζει τη γη. Επιτυγχάνεται με βράσιμο από φλοιό καρυδιάς ή κύπελλα βελανιδιάς.
Κίτρινο της Ώχρας: Συμβολίζει τον ήλιο και τα σιτηρά. Επιτυγχάνεται με κρόκο (ζαφορά) ή ορυκτή ώχρα.
2. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΑΦΗΣ ΤΟΥ ΑΣΚΟΥ
Πριν συναρμολογήσετε τα ξύλινα μέρη, μπορείτε να βάψετε το δέρμα:
Προετοιμασία: Το δέρμα πρέπει να είναι καθαρό και ελαφρώς νωπό.
Εμβάπτιση: Βράζετε το φυτικό υλικό (π.χ. φλούδες καρυδιού) σε νερό μέχρι να βγάλει έντονο χρώμα. Αφήνετε το υγρό να κρυώσει (ποτέ καυτό στο δέρμα!) και βουτάτε τον ασκό μέσα.
Στερέωση: Για να "πιάσει" το χρώμα και να μην ξεβάφει στα χέρια σας, προσθέστε στο διάλυμα λίγο ξύδι ή στύψη.
Λίπανση: Μετά τη βαφή, το δέρμα τείνει να σκληραίνει. Αλείψτε το με λανολίνη ή αμυγδαλέλαιο για να ξαναβρεί την ελαστικότητά του.
Πριν συναρμολογήσετε τα ξύλινα μέρη, μπορείτε να βάψετε το δέρμα:
Προετοιμασία: Το δέρμα πρέπει να είναι καθαρό και ελαφρώς νωπό.
Εμβάπτιση: Βράζετε το φυτικό υλικό (π.χ. φλούδες καρυδιού) σε νερό μέχρι να βγάλει έντονο χρώμα. Αφήνετε το υγρό να κρυώσει (ποτέ καυτό στο δέρμα!) και βουτάτε τον ασκό μέσα.
Στερέωση: Για να "πιάσει" το χρώμα και να μην ξεβάφει στα χέρια σας, προσθέστε στο διάλυμα λίγο ξύδι ή στύψη.
Λίπανση: Μετά τη βαφή, το δέρμα τείνει να σκληραίνει. Αλείψτε το με λανολίνη ή αμυγδαλέλαιο για να ξαναβρεί την ελαστικότητά του.
3. ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑ ΔΕΣΙΜΑΤΑ
Τα σημεία όπου ο ασκός δένεται με τους αυλούς και το επιστόμιο είναι τα πιο ευαίσθητα, αλλά και τα πιο όμορφα για στολισμό:
Δερμάτινες Λωρίδες: Αντί για απλό σπάγκο, χρησιμοποιήστε λεπτές λωρίδες δέρματος σε αντίθετο χρώμα από τον ασκό (π.χ. κόκκινο δέρμα σε καφέ ασκό).
Χάλκινοι Δακτύλιοι: Μπορείτε να περάσετε μικρούς κρίκους από ορείχαλκο ή χαλκό γύρω από το δέσιμο, θυμίζοντας τα κοσμήματα της αρχαϊκής εποχής.
Τα σημεία όπου ο ασκός δένεται με τους αυλούς και το επιστόμιο είναι τα πιο ευαίσθητα, αλλά και τα πιο όμορφα για στολισμό:
Δερμάτινες Λωρίδες: Αντί για απλό σπάγκο, χρησιμοποιήστε λεπτές λωρίδες δέρματος σε αντίθετο χρώμα από τον ασκό (π.χ. κόκκινο δέρμα σε καφέ ασκό).
Χάλκινοι Δακτύλιοι: Μπορείτε να περάσετε μικρούς κρίκους από ορείχαλκο ή χαλκό γύρω από το δέσιμο, θυμίζοντας τα κοσμήματα της αρχαϊκής εποχής.
4. ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΜΕ "ΝΕΒΡΙΔΑ" (ΔΕΡΜΑ ΕΛΑΦΙΟΥ)
Μια πολύ ιδιαίτερη αρχαία τεχνική ήταν η κάλυψη του ασκού με νεβρίδα (δέρμα μικρού ελαφιού με το τρίχωμα).
Αυτό έδινε στον άσκαυλο μια άγρια, πρωτόγονη εμφάνιση.
Αν δεν θέλετε να βάψετε το δέρμα, μπορείτε να ράψετε ένα εξωτερικό «κάλυμμα» από ύφασμα με κεντημένα φύλλα κισσού ή αμπέλου.
Μια πολύ ιδιαίτερη αρχαία τεχνική ήταν η κάλυψη του ασκού με νεβρίδα (δέρμα μικρού ελαφιού με το τρίχωμα).
Αυτό έδινε στον άσκαυλο μια άγρια, πρωτόγονη εμφάνιση.
Αν δεν θέλετε να βάψετε το δέρμα, μπορείτε να ράψετε ένα εξωτερικό «κάλυμμα» από ύφασμα με κεντημένα φύλλα κισσού ή αμπέλου.
ΤΕΛΙΚΗ ΠΙΝΕΛΙΑ: ΤΟ ΑΡΩΜΑ
Στην αρχαιότητα, τα δέρματα συχνά αρωματίζονταν για να καλύψουν τη φυσική μυρωδιά του ζώου.
Μπορείτε να τρίψετε το εσωτερικό του ασκού με λίγο ρετσίνι πεύκου ή μύρο.
Έτσι, κάθε φορά που θα παίζετε και θα βγαίνει αέρας από τους αυλούς, ο χώρος θα πλημμυρίζει με ένα άρωμα που θα σας μεταφέρει κατευθείαν σε έναν αρχαίο ελληνικό ναό.
Στην αρχαιότητα, τα δέρματα συχνά αρωματίζονταν για να καλύψουν τη φυσική μυρωδιά του ζώου.
Μπορείτε να τρίψετε το εσωτερικό του ασκού με λίγο ρετσίνι πεύκου ή μύρο.
Έτσι, κάθε φορά που θα παίζετε και θα βγαίνει αέρας από τους αυλούς, ο χώρος θα πλημμυρίζει με ένα άρωμα που θα σας μεταφέρει κατευθείαν σε έναν αρχαίο ελληνικό ναό.
Το Gemini είπε
Για να ολοκληρώσετε την έρευνα και την κατασκευή του αρχαίου ασκαύλου, σας παραθέτω μια επιλεγμένη λίστα με πηγές που θα σας καθοδηγήσουν οπτικά και θεωρητικά.
1. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Ελληνική & Ξένη)
Μ. Λ. Γουέστ, "Αρχαία Ελληνική Μουσική" (Εκδόσεις Παπαδήμα): Το κορυφαίο βιβλίο για να κατανοήσετε τους "τρόπους" (κλίμακες) και τη λειτουργία των αυλών.
Στέλιος Ψαρουδάκης, "Ο Αρχαίος Ελληνικός Αυλός": Εξειδικευμένη μελέτη για την κατασκευή, τα καλάμια και τις γλωσσίδες.
Φοίβος Ανωγειανάκης, "Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα": Αν και εστιάζει στα νεότερα, περιλαμβάνει εξαιρετικές λεπτομέρειες για την κατεργασία του ασκού (δέρματος) που παραμένει ίδια από την αρχαιότητα.
Panagiota Andrianopoulou, "The Bagpipe in Greece": Μια σύγχρονη ματιά στη διαδρομή του οργάνου από τον άσκαυλο στην τσαμπούνα.
Curt Sachs, "The History of Musical Instruments": Παγκόσμια αναφορά για την εξέλιξη των αεροφώνων με ασκό.
Μ. Λ. Γουέστ, "Αρχαία Ελληνική Μουσική" (Εκδόσεις Παπαδήμα): Το κορυφαίο βιβλίο για να κατανοήσετε τους "τρόπους" (κλίμακες) και τη λειτουργία των αυλών.
Στέλιος Ψαρουδάκης, "Ο Αρχαίος Ελληνικός Αυλός": Εξειδικευμένη μελέτη για την κατασκευή, τα καλάμια και τις γλωσσίδες.
Φοίβος Ανωγειανάκης, "Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα": Αν και εστιάζει στα νεότερα, περιλαμβάνει εξαιρετικές λεπτομέρειες για την κατεργασία του ασκού (δέρματος) που παραμένει ίδια από την αρχαιότητα.
Panagiota Andrianopoulou, "The Bagpipe in Greece": Μια σύγχρονη ματιά στη διαδρομή του οργάνου από τον άσκαυλο στην τσαμπούνα.
Curt Sachs, "The History of Musical Instruments": Παγκόσμια αναφορά για την εξέλιξη των αεροφώνων με ασκό.
ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ (ή να δείτε online)
Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας (Αθήνα): Διαθέτει την πιο πιστή αναπαράσταση του αρχαίου ασκαύλου.
Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη (Πλάκα): Εκεί θα δείτε δεκάδες ασκούς (τσαμπούνες και γκάιντες) από όλη την Ελλάδα για να καταλάβετε τη δομή του δέρματος.
Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης: Συχνά φιλοξενεί εκθέματα σχετικά με τη μουσική των αρχαίων Μακεδόνων.
Μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας (Αθήνα): Διαθέτει την πιο πιστή αναπαράσταση του αρχαίου ασκαύλου.
Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη (Πλάκα): Εκεί θα δείτε δεκάδες ασκούς (τσαμπούνες και γκάιντες) από όλη την Ελλάδα για να καταλάβετε τη δομή του δέρματος.
Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης: Συχνά φιλοξενεί εκθέματα σχετικά με τη μουσική των αρχαίων Μακεδόνων.
.png)
.jpeg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου