Η ΤΣΙΓΓΑΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΓΓΑΡΙΑ

 Η ιστορία της τσιγγάνικης μουσικής στην Ευρώπη, και ειδικά στην Ουγγαρία, είναι μια διαδρομή χιλιάδων χιλιομέτρων που ξεκινά από την αρχαία Ινδία και καταλήγει να γίνει η "φωνή" της κεντρικής Ευρώπης. Δεν πρόκειται απλώς για διασκέδαση, αλλά για μια συνεχή προσαρμογή και επιβίωση.

1. Η Έξοδος από την Ινδία (9ος - 11ος αιώνας)

Οι πρόγονοι των Ρομά ανήκαν σε κάστες μουσικών και τεχνιτών της Βορειοδυτικής Ινδίας (περιοχή Ρατζαστάν). Όταν άρχισαν να μετακινούνται προς τα δυτικά, μετέφεραν μαζί τους:

• Την Πεντατονία και τα Μικροτόνια: Την ικανότητα να παίζουν ανάμεσα στις νότες, δημιουργώντας αυτόν τον "παραπονεμένο" ήχο.

• Τον Ρυθμό: Πολύπλοκα ρυθμικά σχήματα που αργότερα μπολιάστηκαν με τους ευρωπαϊκούς χορούς.

• Τα Όργανα: Πρωτόγονες μορφές εγχόρδων που μετέπειτα εξελίχθηκαν στο βιολί και το σαντούρι.

2. Η Άφιξη στα Βαλκάνια και την Ουγγαρία (14ος - 15ος αιώνας)

Οι Τσιγγάνοι μουσικοί εμφανίζονται στα αρχεία της Ουγγαρίας τον 15ο αιώνα. Ήταν οι πρώτοι "επαγγελματίες" μουσικοί της υπαίθρου. Ενώ οι χωρικοί έπαιζαν μουσική μόνο στις γιορτές τους, οι Ρομά ζούσαν από αυτό.

• Η Ικανότητα της "Μίμησης": Το μεγαλύτερο χάρισμα των Τσιγγάνων μουσικών ήταν ότι μπορούσαν να ακούσουν μια μελωδία μία φορά και να την επαναλάβουν προσθέτοντας δικά τους στολίδια. Έτσι, έγιναν οι φύλακες της τοπικής μουσικής κάθε περιοχής όπου εγκαθίσταντο.

3. Η Χρυσή Εποχή: Verbunkos (18ος αιώνας)

Η στιγμή που η τσιγγάνικη μουσική ταυτίστηκε με την εθνική ταυτότητα της Ουγγαρίας ήταν ο Verbunkos. Ήταν η μουσική στρατολόγησης για τον αυτοκρατορικό στρατό.

• Η Δομή: Ξεκινούσε πολύ αργά και μελαγχολικά (Lassú) και κατέληγε σε έναν άγριο, γρήγορο χορό (Friss).

• Ο Βιρτουόζος: Εδώ γεννήθηκε ο τύπος του Τσιγγάνου βιολιστή που παίζει με απίστευτη ταχύτητα και συναίσθημα. Ο János Bihari ήταν ο πιο διάσημος, τον οποίο θαύμαζαν ο Λιστ και ο Μπετόβεν.

4. Το Τσιγγάνικο Συγκρότημα (Cigányzenekar)

Η κλασική σύνθεση που ξέρουμε σήμερα οριστικοποιήθηκε τον 19ο αιώνα και περιλαμβάνει:

1. Το Πρώτο Βιολί (Prímás): Ο αρχηγός που αυτοσχεδιάζει και "οδηγεί" το συναίσθημα.

2. Το Τσίμπαλο (Cimbalom): Το ουγγρικό σαντούρι, που δίνει τον μεταλλικό, κρουστό ήχο.

3. Το Κοντραμπάσο και το Βιολοντσέλο: Για τη ρυθμική βάση.

4. Το Κλαρινέτο: Που προσθέτει την οξύτητα και τα "παιχνίδια" στη μελωδία.

5. Η Διάκριση: Λαϊκή vs. Αστική Μουσική

Είναι σημαντικό να ξεχωρίσουμε δύο είδη:

• Magyar Nóta (Αστική): Η μουσική που ακούμε στα εστιατόρια της Βουδαπέστης. Είναι μια "εξημερωμένη" εκδοχή, φτιαγμένη για να διασκεδάζει τους ευγενείς και τους τουρίστες.

• Αυθεντική Τσιγγάνικη Μουσική (Oláh): Η μουσική που παίζουν οι Ρομά μεταξύ τους στις κοινότητες. Χαρακτηρίζεται από τη χρήση του σώματος ως κρουστό (χτυπήματα στο στήθος, κουτάλια, σκάφες) και από πολυφωνικά τραγούδια χωρίς όργανα.

6. Η Παγκόσμια Επίδραση

Οι μεγάλοι κλασικοί συνθέτες "μαγεύτηκαν" από αυτόν τον ήχο.

• Ο Φραντς Λιστ έγραψε τις "Ουγγρικές Ραψωδίες" νομίζοντας ότι η τσιγγάνικη μουσική ήταν η αρχαία ουγγρική μουσική.

• Ο Γιοχάνες Μπραμς με τους "Ουγγρικούς Χορούς" μετέφερε το τσιγγάνικο στυλ στις μεγαλύτερες αίθουσες συναυλιών του κόσμου.

Η τσιγγάνικη μουσική ξεκίνησε από την ανάγκη ενός καταδιωκόμενου λαού να βρει μια θέση στην κοινωνία και κατέληξε να γίνει το πιο αναγνωρίσιμο "σήμα κατατεθέν" του ευρωπαϊκού πολιτισμού, συνδυάζοντας τον πόνο της εξορίας με τη χαρά της ζωής.