SHEKERE: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΔΙΧΤΥΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ

 

Το Gemini είπε

Το Shekere (προέρχεται από τη γλώσσα των Yoruba της Νιγηρίας) είναι ένα όργανο που συνδυάζει την αντήχηση μιας κούφιας κολοκύθας με τον ρυθμικό ήχο εκατοντάδων χαντρών.

---

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

Η κατασκευή του Shekere είναι μια άσκηση υπομονής και χειροτεχνίας, καθώς δεν περιλαμβάνει σφυρηλάτηση ή σκάλισμα, αλλά πλέξιμο.

1. Η Επιλογή της Κολοκύθας (Agbe)

• Προετοιμασία: Χρησιμοποιείται μια μεγάλη νεροκολοκύθα (calabash) που έχει στεγνώσει στον ήλιο για μήνες.

• Καθαρισμός: Αφαιρούνται προσεκτικά οι σπόροι και ο εσωτερικός πολτός, ώστε η κολοκύθα να μείνει κούφια και ελαφριά. Το σχήμα της πρέπει να είναι συμμετρικό για να έχει καλή ισορροπία στο κράτημα.

2. Το Δίχτυ και οι Χάντρες

• Το Πλέξιμο: Γύρω από την κολοκύθα πλέκεται ένα χαλαρό δίχτυ από σχοινί.

• Τα "Κλειδιά" του Ήχου: Πάνω στο δίχτυ περνιούνται εκατοντάδες μικρά αντικείμενα. Παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν σπόροι δέντρων (Job's tears) ή μικρά κοχύλια (cowries). Σήμερα χρησιμοποιούνται συχνά πλαστικές ή γυάλινες χάντρες.

3. Η Ρύθμιση (Το "Κούρδισμα")

Αν και δεν έχει χορδές, το Shekere "κουρδίζεται" από το πόσο σφιχτό ή χαλαρό είναι το δίχτυ. Ένα χαλαρό δίχτυ δίνει έναν πιο βαθύ και "βρώμικο" ήχο, ενώ ένα σφιχτό δίχτυ δίνει έναν οξύ και γρήγορο ρυθμό.

---

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΑΙΞΙΜΑΤΟΣ

Το Shekere είναι ένα από τα πιο ευέλικτα κρουστά:

• Τινάγματα: Ο μουσικός το τινάζει στον αέρα για να ακουστούν οι χάντρες.

• Χτυπήματα: Χτυπά τη βάση της κολοκύθας με την παλάμη, παράγοντας έναν βαθύ, μπάσο ήχο (λόγω του αέρα μέσα στην κολοκύθα).

• Περιστροφές: Περιστρέφει το δίχτυ πάνω στο σώμα του οργάνου για έναν συνεχή, συρτό ήχο.

---

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• J.H. KWABENA NKETIA, THE MUSIC OF AFRICA, W. W. NORTON & COMPANY, 1974.

• FRANCIS BEBEY, AFRICAN MUSIC: A PEOPLE'S ART, 1975.

• C. O. ADEGBITE, THE DRUM AND ITS ROLE IN YORUBA RELIGION, 1988.

Το SHEKERE (Σέκερε) ανήκει στην οικογένεια των ιδιοφώνων μουσικών οργάνων.

Συγκεκριμένα, ταξινομείται ως κρουστό όργανο (shaker), αλλά η ιδιαιτερότητά του είναι ότι ο ήχος παράγεται από την πρόσκρουση εξωτερικών αντικειμένων πάνω στο σώμα του.

ΓΙΑΤΙ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΙΔΙΟΦΩΝΟ:

• Παραγωγή Ήχου: Το ίδιο το σώμα του οργάνου (η ξερή κολοκύθα) μαζί με το δίχτυ από χάντρες που το περιβάλλει δονείται για να παράγει ήχο. Δεν υπάρχει μεμβράνη (όπως στα τύμπανα) ούτε χορδές.

• Διπλός Ρόλος: 1. Λειτουργεί ως σειστρό (shaker): Όταν ο μουσικός το τινάζει, οι χάντρες χτυπούν την κολοκύθα. 2. Λειτουργεί ως τύμπανο: Όταν ο μουσικός χτυπά τη βάση της κολοκύθας με την παλάμη, ο αέρας που είναι παγιδευμένος μέσα λειτουργεί ως αντηχείο, παράγοντας έναν βαθύ, μπάσο ήχο.

Είναι ένα από τα πιο έξυπνα όργανα της Αφρικής, καθώς μετατρέπει ένα απλό γεωργικό προϊόν (την κολοκύθα) σε ένα πολυρυθμικό εργαλείο που μπορεί να ακουστεί ταυτόχρονα σαν μαράκα και σαν τύμπανο.