ΜΕΡΟΣ Α: ΤΑ ΧΟΡΔΟΦΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟ "ΛΑΟΥΤΟ"
Στο σύστημα των ERICH VON HORNBOSTEL και CURT SACHS, η κιθάρα κατατάσσεται στην
.jpeg)
κατηγορία 3 (Χορδόφωνα). Πρόκειται για όργανα στα οποία ο ήχος παράγεται από τη δόνηση μιας ή περισσότερων χορδών που είναι τεντωμένες ανάμεσα σε δύο σταθερά σημεία. Ωστόσο, η ταξινόμηση γίνεται πολύ πιο συγκεκριμένη για να διαχωριστεί η κιθάρα από το πιάνο ή το βιολί.
Η ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΧΟΡΔΟΦΩΝΩΝ (32)
Η κιθάρα ανήκει στα Σύνθετα Χορδόφωνα. Αυτό σημαίνει ότι το όργανο αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: έναν φορέα χορδών (λαιμό/μπράτσο) και ένα αντηχείο (σώμα), τα οποία είναι αδιαίρετα ενωμένα. Αν αφαιρέσουμε το αντηχείο, η διάταξη των χορδών καταρρέει ή ο ήχος παύει να υφίσταται.
Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ "ΛΑΟΥΤΟ" (321)
Εδώ συμβαίνει κάτι που ξενίζει τους μη ειδικούς: Στο σύστημα αυτό, η κιθάρα ονομάζεται "Λαούτο". Στην ορολογία των Hornbostel-Sachs, ο όρος "λαούτο" δεν αναφέρεται στο συγκεκριμένο αναγεννησιακό όργανο, αλλά σε οποιοδήποτε χορδόφονο έχει τις χορδές του παράλληλα προς το επίπεδο του αντηχείου και διαθέτει λαιμό.
Η κιθάρα ταξινομείται ειδικότερα ως 321.322 (Necked Box Lutes). Ο κωδικός αυτός αναλύεται ως εξής:
321: Λαούτα (Όργανα με λαιμό).
321.3: Λαούτα με σώμα σε σχήμα κουτιού (Box lutes), όπως η κιθάρα, σε αντίθεση με τα Bowl lutes (όπως το μπουζούκι ή το ούτι που έχουν κυρτή πλάτη).
321.32: Λαούτα με λαιμό που είναι συνέχεια του σώματος ή προσκολλημένος σε αυτό.
Αυτή η αυστηρή κατηγοριοποίηση επιτρέπει στους μουσικολόγους να κατατάξουν την κιθάρα στην ίδια οικογένεια με το βιολί, αλλά σε διαφορετικό κλάδο λόγω του τρόπου διέγερσης των χορδών.
ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΚΑΙ ΧΟΡΔΕΣ
Το δεύτερο επίπεδο της ταξινόμησης αφορά το πώς ο άνθρωπος αλληλεπιδρά με το όργανο για να παράγει δόνηση. Η κιθάρα, σε όλες της τις μορφές (κλασική, ακουστική, ηλεκτρική), θεωρείται Νυκτό Χορδόφωνο.
ΝΥΞΗ ΜΕ ΔΑΧΤΥΛΑ Η ΠΛΗΚΤΡΟ
Στο σύστημα Hornbostel-Sachs, η χρήση των δαχτύλων (Fingerstyle) ή της πένας (Plectrum) εμπίπτει στην ίδια λειτουργική κατηγορία. Ο ήχος παράγεται με την απότομη απομάκρυνση της χορδής από τη θέση ηρεμίας της και την ελεύθερη δόνησή της. Αυτό διαχωρίζει την κιθάρα από τα χορδόφωνα που παίζονται με δοξάρι (321.31 - Bowed lutes) ή με κρούση (όπως το πιάνο, όπου ένα σφυράκι χτυπά τη χορδή).
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΤΑΣΤΩΝ
Μια κρίσιμη λεπτομέρεια στην περιγραφή της κιθάρας κατά Sachs είναι η ύπαρξη των ΤΑΣΤΩΝ (Frets). Τα τάστα επιτρέπουν τη βραχύνση της χορδής σε προκαθορισμένα σημεία για την παραγωγή συγκεκριμένων συχνοτήτων. Στη μουσικολογία, αυτό ορίζεται ως "όργανο με διαβαθμισμένη κλίμακα μήκους χορδής".
ΟΙ ΔΙΠΛΕΣ ΧΟΡΔΕΣ (COURSES)
Όπως αναφέραμε στην ιστορία και στα είδη (12-χορδη, Μπαρόκ κιθάρα), το σύστημα λαμβάνει υπόψη αν οι χορδές είναι μονές ή σε ζεύγη. Στην περίπτωση της 12-χορδης, η ταξινόμηση παραμένει η ίδια, αλλά προστίθεται ο όρος "με διπλές χορδές", καθώς η λειτουργία της παραγωγής ήχου δεν αλλάζει, αλλάζει μόνο η πυκνότητα του φάσματος των αρμονικών.
ΜΕΡΟΣ Γ: Η ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΦΩΝΩΝ
Όταν οι Hornbostel και Sachs δημιούργησαν το σύστημα το 1914, η ηλεκτρική κιθάρα δεν υπήρχε. Το 1940 όμως, ο Curt Sachs αναθεώρησε το σύστημα προσθέτοντας μια πέμπτη μεγάλη κατηγορία: τα ΗΛΕΚΤΡΟΦΩΝΑ (5).
Η ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΚΙΘΑΡΑ ΩΣ ΥΒΡΙΔΙΟ
Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα επιστημονική συζήτηση. Η ηλεκτρική κιθάρα μπορεί να ταξινομηθεί με δύο τρόπους:
Ως Χορδόφωνο (3): Επειδή η αρχική πηγή του ήχου είναι μια μηχανική δόνηση χορδής. Ο ηλεκτρισμός λειτουργεί μόνο ως μέσο ενίσχυσης.
Ως Ηλεκτρόφωνο (5): Επειδή χωρίς το ηλεκτρομαγνητικό κύκλωμα, ο ήχος της (ειδικά στην solid body) δεν είναι μουσικά χρήσιμος στην αρχική του μορφή.
Σήμερα, η επικρατούσα τάση είναι να ταξινομείται η ηλεκτρική κιθάρα στην κατηγορία 52 (Electromagnetically amplified instruments). Σε αυτή την κατηγορία, το όργανο διατηρεί τη δομή του χορδόφωνου αλλά η "έξοδος" του ήχου εξαρτάται από τη μετατροπή της κίνησης σε ηλεκτρικό σήμα.
ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ
Αν έπρεπε να δώσουμε την "επιστημονική ταυτότητα" της κιθάρας στο αφιέρωμά μας, θα τη γράφαμε ως εξής:
ΚΙΘΑΡΑ: Σύνθετο χορδόφωνο, τύπου λαούτου-κουτιού, με λαιμό και τάστα, του οποίου οι χορδές ενεργοποιούνται με νύξη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου