 |
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Ο ΒΕΝΙΑΜΙΝ ΦΡΑΓΚΛΙΝΟΣ
Η ιστορία της Γυάλινης Αρμόνικας ξεκινά από την αρχαία πρακτική του παιξίματος μουσικής με κρυστάλλινα ποτήρια γεμάτα με νερό. Ωστόσο, το 1761, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Λονδίνο, είδε μια επίδειξη με «μουσικά ποτήρια» και αποφάσισε να αυτοματοποιήσει τη διαδικασία. Ήθελε ένα όργανο που να μην χρειάζεται κούρδισμα με νερό και να επιτρέπει στον
μουσικό να παίζει συγχορδίες, όπως στο πιάνο.
Το όργανο έγινε ανάρπαστο στην Ευρώπη. Ο Μότσαρτ, ο Μπετόβεν και ο Στράους έγραψαν έργα ειδικά για αυτό. Όμως, η δόξα του συνοδεύτηκε από σκοτεινούς θρύλους. Φήμες έλεγαν ότι οι υψηλές συχνότητες προκαλούσαν τρέλα, κατάθλιψη, ακόμη και πρόωρο θάνατο στους εκτελεστές (πιθανότατα λόγω της δηλητηρίασης από τον μόλυβδο που περιείχαν τα κρύσταλλα εκείνης της εποχής).
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ
Η Γυάλινια Αρμόνικα αποτελείται από έναν οριζόντιο σιδερένιο άξονα που περιστρέφεται μέσω ενός ποδοκίνητου πεντάλ (όπως οι παλιές ραπτομηχανές). Πάνω στον άξονα είναι τοποθετημένα 37 γυάλινα μπολ (ημισφαίρια) διαφορετικών μεγεθών, το ένα μέσα στο άλλο, χωρίς να ακουμπούν μεταξύ τους.
Το Κούρδισμα: Κάθε μπολ έχει συγκεκριμένο μέγεθος και πάχος που ορίζει τη νότα του. Ο Φραγκλίνος χρωμάτισε τις άκρες των μπολ (όπως τα μαύρα και άσπρα πλήκτρα) για να διευκολύνει τον μουσικό.
Παραγωγή Ήχου: Ο μουσικός βρέχει τα δάχτυλά του με καθαρό νερό και τα ακουμπά ελαφρά στα περιστρεφόμενα μπολ. Η τριβή θέτει το γυαλί σε ταλάντωση.
Hornbostel-Sachs: Κατατάσσεται στα Ιδιόφωνα Τριβής (13).
Η ιστορία της Γυάλινης Αρμόνικας ξεκινά από την αρχαία πρακτική του παιξίματος μουσικής με κρυστάλλινα ποτήρια γεμάτα με νερό. Ωστόσο, το 1761, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Λονδίνο, είδε μια επίδειξη με «μουσικά ποτήρια» και αποφάσισε να αυτοματοποιήσει τη διαδικασία. Ήθελε ένα όργανο που να μην χρειάζεται το συνεχές γέμισμα των ποτηριών με νερό ή τον συντονισμό δεκάδων μεμονωμένων σκευών.
Ο Φραγκλίνος συνεργάστηκε με έναν υαλουργό από το Λονδίνο, τον Τσαρλς Τζέιμς, για να δημιουργήσει μια σειρά από 37 γυάλινα μπολ διαφορετικών μεγεθών και πάχους, τα οποία ήταν τοποθετημένα οριζόντια μέσα σε έναν σιδερένιο άξονα. Ο άξονας αυτός περιστρεφόταν μέσω ενός ποδοκίνητου πεντάλ, παρόμοιου με εκείνο μιας ραπτομηχανής. Ο μουσικός απλώς άγγιζε τα βρεγμένα χείλη των περιστρεφόμενων μπολ με τα δάχτυλά του, παράγοντας έναν απόκοσμο, κρυστάλλινο ήχο που μπορούσε να αποδώσει ολόκληρες συγχορδίες και περίπλοκες μελωδίες.
Το όργανο έγινε ανάρπαστο στην Ευρώπη, με συνθέτες όπως ο Μότσαρτ και ο Μπετόβεν να γράφουν έργα ειδικά για αυτό. Παρά την αρχική της επιτυχία, η Γυάλινη Αρμόνικα απέκτησε μια σκοτεινή φήμη· κυκλοφόρησαν φήμες ότι ο ήχος της προκαλούσε μελαγχολία, νευρικούς κλονισμούς, ακόμα και τρέλα στους μουσικούς και το κοινό. Αν και πιθανότατα αυτές οι επιπτώσεις οφείλονταν στη δηλητηρίαση από τον μόλυβδο που περιείχε το κρύσταλλο της εποχής, το όργανο σταδιακά περιέπεσε στην αφάνεια μέχρι την αναβίωσή του στον 20ό αιώνα.
ΤΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΤΑ ΓΥΑΛΙΝΑ ΜΠΟΛ: Αντί για μεμονωμένα ποτήρια, ο Φραγκλίνος χρησιμοποίησε 37 ημισφαιρικά μπολ από κρύσταλλο. Κάθε μπολ είχε μια τρύπα στο κέντρο του.
Ο ΣΙΔΕΡΕΝΙΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: Τα μπολ τοποθετούνταν το ένα μέσα στο άλλο (χωρίς να ακουμπάνε οι επιφάνειές τους) πάνω σε έναν οριζόντιο σιδερένιο άξονα. Το μεγαλύτερο μπολ βρισκόταν στην άκρη και το μικρότερο στην άλλη, δημιουργώντας μια διαβαθμισμένη σειρά.
Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ: Ο άξονας συνδεόταν με έναν ιμάντα σε ένα ποδοκίνητο πεντάλ. Πατώντας το πεντάλ, ο μουσικός έθετε ολόκληρο τον άξονα σε συνεχή περιστροφή.
Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ: Σε αντίθεση με τα ποτήρια που κούρδιζαν με νερό, το κούρδισμα στην αρμόνικα γινόταν κατά την κατασκευή. Ο ήχος εξαρτιόταν αποκλειστικά από το μέγεθος και το πάχος του γυαλιού.
Ο ΤΡΟΠΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
Ο μουσικός καθόταν μπροστά στο όργανο, έβρεχε τα δάχτυλά του με καθαρό νερό και τα ακουμπούσε στα χείλη των μπολ καθώς εκείνα περιστρέφονταν. Η τριβή παρήγαγε τους δονητικούς ήχους.
Επειδή τα μπολ ήταν τοποθετημένα κοντά το ένα στο άλλο, ο εκτελεστής μπορούσε να παίξει έως και δέκα νότες ταυτόχρονα, κάτι που ήταν αδύνατο με την προηγούμενη μέθοδο των ποτηριών. Για να ξεχωρίζουν οι νότες, ο Φραγκλίνος είχε βάψει τα χείλη των μπολ με διαφορετικά χρώματα, αντιστοιχίζοντας κάθε χρώμα σε μια συγκεκριμένη νότα της κλίμακας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου