Το Gemini είπε
Το Tromba Marina (Τρόμπα Μαρίνα) είναι ένα από τα πιο ιδιόμορφα και συναρπαστικά όργανα στην ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής. Παρά την ονομασία του, δεν είναι πνευστό (τρομπέτα), ούτε έχει άμεση σχέση με τη θάλασσα (marina). Πρόκειται για ένα μονόχορδο τοξοφόρο χορδόφωνο που μεσουράνησε από τον 15ο έως τον 18ο αιώνα.
Ακολουθεί η πλήρης ανάλυση της ιστορίας και της μοναδικής κατασκευής του:
1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ
Η καταγωγή του οργάνου ανιχνεύεται στο αρχαίο μονόχορδο του Πυθαγόρα, το οποίο χρησιμοποιούνταν για τη μελέτη των μαθηματικών αναλογιών των ήχων.
Ονομασία: Η θεωρία για το όνομα "Marina" διχάζει τους ιστορικούς. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι πρόκειται για παραφθορά του ονόματος της Παναγίας (Trumpet of Mary), καθώς το όργανο χρησιμοποιούνταν ευρύτατα σε γυναικεία μοναστήρια. Οι μοναχές το χρησιμοποιούσαν ως υποκατάστατο της τρομπέτας, η οποία απαγορευόταν να παίζεται από γυναίκες εκείνη την εποχή.
Χρήση: Λόγω του ισχυρού και διαπεραστικού του ήχου, χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές τελετές, αλλά και ως σήμα σε πλοία ή σε στρατιωτικές παρελάσεις. Συνθέτες όπως ο Vivaldi και ο Scarlatti έγραψαν έργα που περιλάμβαναν το Tromba Marina.
Παρακμή: Με την τελειοποίηση των χάλκινων πνευστών και την άνοδο του βιολοντσέλου, το Tromba Marina άρχισε να θεωρείται δύσχρηστο και πρωτόγονο, με αποτέλεσμα να εξαφανιστεί από τις ορχήστρες στα μέσα του 18ου αιώνα.
2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ
Η κατασκευή του Tromba Marina είναι αυτή που το καθιστά μοναδικό στο σύστημα Hornbostel-Sachs.
Το Σώμα (Ηχείο): Έχει σχήμα επιμήκους πυραμίδας ή στενού τριγώνου, με μήκος που συχνά ξεπερνούσε τα 2 μέτρα. Είναι κατασκευασμένο από ξύλο (συνήθως έλατο ή σφένδαμο) και είναι κούφιο εσωτερικά για να ενισχύει τον ήχο.
Η Χορδή: Διαθέτει μία μοναδική, παχιά χορδή από έντερο. Σε αντίθεση με το βιολί, ο μουσικός δεν πιέζει τη χορδή μέχρι το ταστιέρα, αλλά την αγγίζει ελαφρά σε συγκεκριμένα σημεία για να παράγει αρμονικές συχνότητες. Αυτό του δίνει έναν ήχο που μοιάζει εκπληκτικά με μεταλλική τρομπέτα.
Ο «Τρεμάμενος» Καβαλάρης (The Trembling Bridge): Αυτό είναι το μυστικό της κατασκευής του. Ο καβαλάρης (το ξυλάκι που κρατά τη χορδή) δεν είναι σταθερός. Έχει σχήμα "L". Το ένα σκέλος στηρίζει τη χορδή, ενώ το άλλο ακουμπά ελεύθερα πάνω στο ηχείο.
Όταν η χορδή δονείται με το δοξάρι, το ελεύθερο σκέλος του καβαλάρη χτυπά με τεράστια ταχύτητα πάνω στο ξύλινο σώμα.
Αυτή η συνεχής «κρούση» δημιουργεί έναν χαρακτηριστικό μεταλλικό βόμβο (snare effect), που θυμίζει τον ήχο της σάλπιγγας.
3. ΤΡΟΠΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ
Ο μουσικός στέκεται όρθιος, στηρίζοντας το επάνω μέρος του οργάνου στον ώμο του ή στο στήθος του και τη βάση στο έδαφος.
Το Δοξάρι: Χρησιμοποιείται πάνω από το σημείο όπου ο μουσικός αγγίζει τη χορδή (κοντά στο κλειδί), κάτι που είναι το αντίθετο από ό,τι συμβαίνει στο βιολί.
Οι Νότες: Το όργανο μπορεί να παίξει μόνο τις νότες της φυσικής σειράς των αρμονικών. Αυτός είναι και ο λόγος που ακούγεται ακριβώς όπως οι φυσικές τρομπέτες της εποχής εκείνης, οι οποίες επίσης δεν είχαν βαλβίδες.
4. ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑ;
Το Tromba Marina αποτελεί ένα «υβρίδιο» που προκαλεί την παραδοσιακή ταξινόμηση:
Είναι Χορδόφωνο (γιατί έχει χορδή).
Συμπεριφέρεται ως Ιδιόφωνο (λόγω του καβαλάρη που χτυπά το σώμα).
Ακούγεται ως Αερόφωνο (γιατί μιμείται την τρομπέτα).
Στο σύστημα Hornbostel-Sachs, κατατάσσεται στα Σύνθετα Χορδόφωνα (321.3), αλλά η μελέτη του βοήθησε τους Sachs και Hornbostel να κατανοήσουν πώς η μηχανική ενός οργάνου μπορεί να αλλοιώσει πλήρως το ηχόχρωμά του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου