 |
| «Δύο άνδρες (δεξιά) σηκώνουν το γκονγκ που απεικονίζεται στα ανάγλυφα ναών του 13ου αιώνα στο συγκρότημα ναών Τσάντι Ιντούκ, Παναταράν, στην Ανατολική Ιάβα της Ινδονησίας.» |
 |
| «Ο PANDE (ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ GAMELAN) ΠΥΡΑΚΤΩΝΕΙ ΕΝΑ ΓΚΟΝΓΚ ΣΤΟ BESALEN, ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΑΒΑ ΤΗΣ ΙΝΔΟΝΗΣΙΑΣ.» |
Το Gemini είπε
Η ΙΕΡΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ GONG AGENG: Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΨΥΧΗ
Στην οργανοποιία του Gamelan, το Gong Ageng δεν θεωρείται αντικείμενο. Θεωρείται ζωντανός οργανισμός. Ο κατασκευαστής (Pande) δεν είναι απλώς ένας μεταλλουργός, είναι ένας διάμεσος ανάμεσα στον φυσικό και τον πνευματικό κόσμο. Πριν καν ακουμπήσει το μέταλλο, το εργαστήριο καθαρίζεται με θυμίαμα. Η κατασκευή ξεκινά πάντα Παρασκευή, ημέρα ιερή, και οι τεχνίτες απαγορεύεται να λογομαχήσουν. Μια κακή κουβέντα μπορεί να "μολύνει" το μέταλλο και να δώσει στο γκονγκ έναν "άρρωστο" ήχο.
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΣΤΑΔΙΟ: Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΗ ΤΟΥ ΜΠΡΟΥΝΤΖΟΥ (GANGSA)
Η ποιότητα του ήχου εξαρτάται από την καθαρότητα των υλικών. Χρησιμοποιούμε:
Χαλκό (Cu): Που δίνει την αντοχή και τη δομή.
Κασσίτερο (Sn): Που δίνει τη λαμπρότητα και τη διάρκεια στον ήχο (sustain).
Η αναλογία είναι το μεγάλο μυστικό κάθε οικογένειας οργανοποιών. Συνήθως είναι 10 μέρη χαλκού προς 3 μέρη κασσίτερου.
Η Τήξη: Το μέταλλο μπαίνει σε πήλινα χωνευτήρια (crucibles) μέσα σε λάκκους με αναμμένα κάρβουνα από ξύλο τικ. Η θερμοκρασία πρέπει να φτάσει τους 1.100°C. Ο τεχνίτης αναγνωρίζει τη στιγμή της χύτευσης από το χρώμα της φλόγας – όταν το πράσινο μετατραπεί σε ένα εκτυφλωτικό λευκό-κίτρινο, το μέταλλο είναι έτοιμο.
Η Χύτευση: Το λιωμένο υγρό χύνεται σε έναν πέτρινο δίσκο-καλούπι. Αυτή η πρώτη "πίτα" μετάλλου ονομάζεται bakalan. Είναι η πρώτη φορά που το όργανο παίρνει υλική υπόσταση.
ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ: Η ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΣΦΥΡΗΛΑΤΗΣΗΣ
Αυτό είναι το πιο εντυπωσιακό κομμάτι που πρέπει να δει ο αναγνώστης σου. Δεν υπάρχει μηχανική πρέσα. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι.
Η Ομάδα: 5 έως 8 τεχνίτες στέκονται γύρω από το αμόνι.
Ο Ρυθμός: Ο αρχιτεχνίτης κρατά το πυρακτωμένο μέταλλο με μεγάλες τσιμπίδες. Με ένα νεύμα, οι υπόλοιποι ξεκινούν να χτυπούν με βαριές βαριές. Τα χτυπήματα πρέπει να είναι απόλυτα συγχρονισμένα. Αν ένας χτυπήσει εκτός ρυθμού, το μέταλλο θα κρυώσει ανομοιόμορφα και θα δημιουργηθούν μικρο-ρωγμές.
Η Επαναθέρμανση: Το γκονγκ μπαίνει στη φωτιά, πυρακτώνεται, βγαίνει, σφυρηλατείται. Αυτό επαναλαμβάνεται πάνω από 100 φορές για ένα μεγάλο γκονγκ.
ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΣΤΑΔΙΟ: Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ "PENCU" (ΤΟ ΜΑΤΙ)
Το πιο δύσκολο τεχνικά σημείο είναι η δημιουργία του κεντρικού εξογκώματος (το "μάτι"). Είναι το σημείο όπου θα χτυπά ο μουσικός.
Ο οργανοποιός χρησιμοποιεί ειδικά κυρτά σφυριά. Πρέπει να σπρώξει το μέταλλο από μέσα προς τα έξω χωρίς να το τρυπήσει. Το πάχος στο "μάτι" πρέπει να είναι ελάχιστα μεγαλύτερο από την υπόλοιπη επιφάνεια για να αντέχει τα χτυπήματα για αιώνες.
ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΣΤΑΔΙΟ: ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΜΑ (MENCARI LARAS)
Εδώ η επιστήμη συναντά τη μαγεία. Ένα Gong Ageng πρέπει να παράγει μια πολύ χαμηλή συχνότητα, που να την νιώθεις στο στήθος περισσότερο παρά να την ακούς.
Η Αποξέση: Ο κατασκευαστής χρησιμοποιεί μια ξύστρα (file) και αφαιρεί στρώματα μετάλλου από το εσωτερικό της στεφάνης.
Το Φαινόμενο Ombak: Το γκονγκ του Gamelan δεν βγάζει έναν "ίσιο" ήχο. Βγάζει έναν ήχο που κάνει "κύμα" (vibrato). Αυτό επιτυγχάνεται κουρδίζοντας το όργανο έτσι ώστε να έχει δύο ελαφρώς διαφορετικές συχνότητες που συγκρούονται μεταξύ τους. Αυτή η "σύγκρουση" δημιουργεί τη ζωή του οργάνου.
🛠️ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Τεχνικές Λεπτομέρειες (Πίνακας για τους Οργανοποιούς): | Στάδιο | Εργαλείο | Στόχος | | :--- | :--- | :--- | | Πυράκτωση | Κάρβουνο Τικ | Ομοιόμορφη θέρμανση | | Σφυρηλάτηση | Palu (Σφυρί) | Διαμόρφωση κυρτότητας | | Λείανση | Πέτρα & Νερό | Αφαίρεση οξειδώσεων | | Κούρδισμα | Μικρό σφυρί & Ξύστρα | Επίτευξη του Ombak |
Συνεχίζουμε λοιπόν την ανάλυση για το organopioi.blogspot.com, εστιάζοντας τώρα στο «σπίτι» του γκονγκ. Αν το μεταλλικό σώμα είναι η ψυχή, η ξύλινη βάση, το GAYOR, είναι το σώμα που του επιτρέπει να αναπνέει και να αντηχεί.
Εδώ η οργανοποιία συναντά την υψηλή γλυπτική. Για να φτάσουμε στην έκταση που θέλουμε, θα αναλύσουμε κάθε σμίλευση.
ΤΟ GAYOR: Η ΙΕΡΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΤΟΥ ΓΚΟΝΓΚ
1. Η ΕΚΛΟΓΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ: ΤΟ ΞΥΛΟ ΤΙΚ (JATI)
Ένας οργανοποιός δεν αγοράζει απλώς ξυλεία. Για ένα αυθεντικό Gayor, αναζητά το Jati (ξύλο τικ) από την κεντρική Ιάβα.
Η Παλαίωση: Το ξύλο πρέπει να έχει ξεραθεί φυσικά για τουλάχιστον 10-15 χρόνια. Αν το ξύλο έχει έστω και 5% υγρασία παραπάνω από το κανονικό, μετά από δύο χρόνια στο κλίμα της Ευρώπης ή του Σουρινάμ θα ραγίσει, καταστρέφοντας την ανάρτηση του οργάνου.
Η Πυκνότητα: Επιλέγονται τα κομμάτια από την καρδιά του κορμού, εκεί όπου οι δακτύλιοι είναι πιο πυκνοί, ώστε να αντέχουν το βάρος ενός Gong Ageng που μπορεί να ξεπερνά τα 80-100 κιλά.
2. Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: ΟΙ ΔΡΑΚΟΝΤΕΣ NAGA
Το Gayor δεν είναι μια απλή κρεμάστρα. Σχεδόν πάντα αναπαριστά δύο Naga (ιερούς δράκοντες-φίδια της ινδονησιακής μυθολογίας) που οι ουρές τους ενώνονται στην κορυφή και τα κεφάλια τους κοιτάζουν προς τα έξω στις βάσεις.
Ο Συμβολισμός: Ο δράκοντας θεωρείται ο φύλακας του οργάνου. Ο οργανοποιός σχεδιάζει με ανθρακί μολύβι πάνω στο ακατέργαστο ξύλο τις λεπτομέρειες των λεπιών, των δοντιών και των ματιών.
Η Σύνδεση: Δεν χρησιμοποιούνται μεταλλικές βίδες. Όλα γίνονται με την τεχνική Mortise and Tenon (εγκοπή και προεξοχή). Το ξύλο "θηλυκώνει" μέσα στο ξύλο, επιτρέποντας στη βάση να δονείται μαζί με το γκονγκ χωρίς να τρίζει.
3. Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΣΜΙΛΕΥΣΗΣ (UKIRAN)
Εδώ ο τεχνίτης χρησιμοποιεί πάνω από 30 διαφορετικά είδη σμίλης (Pahat).
«Κάθε χτύπημα της σμίλης πρέπει να ακολουθεί τις ίνες του ξύλου», λέει ο πρωτομάστορας.
Τα Λέπια: Κάθε λέπι του δράκοντα σκαλίζεται ξεχωριστά. Η διαδικασία αυτή μόνο για τη μία πλευρά μπορεί να διαρκέσει 3 εβδομάδες καθημερινής εργασίας.
Το Βάθος: Η σμίλευση είναι τρισδιάστατη (High Relief). Το φως πρέπει να περνά μέσα από τα κενά του σκαλίσματος, δίνοντας την αίσθηση ότι ο δράκοντας είναι έτοιμος να πετάξει.
4. Η ΠΟΛΥΧΡΩΜΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΡΥΣΩΣΗ (PRADA)
Όταν το σκάλισμα τελειώσει, το ξύλο τρίβεται με δέρμα καρχαρία ή πολύ ψιλό γυαλόχαρτο μέχρι να γίνει σαν μετάξι.
Το Υπόστρωμα: Περνιέται ένα ειδικό κόκκινο βερνίκι (Dasar), που συμβολίζει τη φωτιά και τη δύναμη.
Το Χρύσωμα: Χρησιμοποιείται η τεχνική Prada. Λεπτά φύλλα χρυσού εφαρμόζονται πάνω στις προεξοχές του σκαλίσματος. Αυτό δεν γίνεται μόνο για την ομορφιά. Ο χρυσός αντανακλά την ιερότητα του ήχου που πρόκειται να παραχθεί.
Οι Λεπτομέρειες: Τα μάτια του δράκοντα βάφονται συνήθως με έντονο λευκό και μαύρο, για να φαίνονται "ζωντανά" κατά τη διάρκεια της συναυλίας.
5. Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ (PLUNTI)
Το τελευταίο βήμα είναι τα σχοινιά. Το γκονγκ δεν δένεται με τυχαίο σχοινί.
Το Υλικό: Χρησιμοποιείται παχύ, πλεγμένο σχοινί από ίνες καρύδας ή ειδικό βαμβακερό κορδόνι.
Το Ύψος: Ο οργανοποιός πρέπει να υπολογίσει το ακριβές ύψος από το έδαφος. Αν το γκονγκ κρέμεται πολύ ψηλά, χάνει τα μπάσα του. Αν είναι πολύ χαμηλά, ο ήχος "πνίγεται" από την αντήχηση του πατώματος.
💡 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ :
«Ένας οργανοποιός ξέρει ότι το Gayor πρέπει να λαδώνεται μία φορά το χρόνο με φυσικό λάδι, ώστε το ξύλο να μην 'διψάσει' και σπάσει, ειδικά σε κλίματα με κεντρική θέρμανση όπως στην Ευρώπη».
Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ: Ο ΠΡΩΤΟΜΑΣΤΟΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ
Ο νεαρός Agung στέκεται πάνω από έναν βαρύ κορμό ξύλου τικ. Κρατά τη σμίλη του με αβεβαιότητα. Ο γέρο-Pande, ο πρωτομάστορας, τον πλησιάζει χωρίς να βγάλει ήχο.
Agung: «Δάσκαλε, το σχέδιο του Naga είναι έτοιμο στο χαρτί. Να ξεκινήσω το πρώτο χτύπημα; Το ξύλο φαίνεται σκληρό και σίγουρο.»
Ο γέρο-Pande χαμογελάει, κλείνει τα μάτια και ακουμπά την παλάμη του πάνω στην κρύα επιφάνεια του ξύλου. Με το άλλο χέρι, χτυπά ελαφρά το ξύλο με την άρθρωση του δείκτη του, όπως χτυπάμε μια πόρτα.
Pande: «Άκου, Agung. Τι σου λέει;»
Agung: (Σκύβει το κεφάλι, αμήχανος) «Ακούω έναν ξερό χτύπο, δάσκαλε. Τίποτα άλλο.»
Pande: «Τότε δεν άκουσες καλά. Το ξύλο αυτό είναι ακόμα "θυμωμένο". Νιώθεις τη θερμοκρασία του; Είναι πιο ζεστό από τον αέρα του εργαστηρίου. Αυτό σημαίνει πως η καρδιά του κρατάει ακόμα νερό από τις βροχές του περασμένου έτους. Αν το σκαλίσεις τώρα, ο δράκοντας Naga θα βγάλει δάκρυα σε δύο χρόνια – θα ραγίσει ακριβώς εκεί που θα κρεμάσουμε το μεγάλο Γκονγκ.»
Agung: «Πόσο πρέπει να περιμένουμε ακόμα; Η παραγγελία πιέζει...»
Pande: «Το ξύλο δεν ξέρει από παραγγελίες, παιδί μου. Το ξύλο ξέρει μόνο από υπομονή. Άκου τη διαφορά...»
Ο δάσκαλος δείχνει μια άλλη βάση, που είναι ήδη μισοσκαλισμένη στην άκρη του εργαστηρίου. Την χτυπά με το δάχτυλο. Ο ήχος είναι κρυστάλλινος, σχεδόν μεταλλικός, σαν να χτυπάς καμπάνα.
Pande: «Αυτός ο ήχος είναι "στεγνός". Είναι ο ήχος της ελευθερίας. Το ξύλο δεν αντιδρά πια στην υγρασία, έχει γίνει πέτρα. Μόνο όταν το ξύλο "τραγουδάει" πριν το σκαλίσεις, θα μπορέσει να κρατήσει τον ήχο του Γκονγκ χωρίς να τον κλέψει. Η βάση δεν είναι φυλακή για το όργανο, είναι το αντηχείο του. Αν η βάση είναι νεκρή, το Γκονγκ θα ακούγεται σαν σκουριασμένος τενεκές.»
Agung: «Δηλαδή, η οργανοποιία ξεκινάει από την ακοή, πριν καν πιάσουμε το σφυρί;»
Pande: «Η οργανοποιία ξεκινάει από το σεβασμό, Agung. Αν δεν μάθεις να περιμένεις το δέντρο να σου δώσει την άδεια, δεν θα γίνεις ποτέ μάστορας. Θα είσαι απλώς ένας ξυλουργός. Άφησε τη σμίλη. Σήμερα θα μάθουμε μόνο να ακούμε τον κορμό που αναπνέει.»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ – ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟΥ OMBAK
Αν η σφυρηλάτηση είναι η γέννηση του σώματος, το κούρδισμα είναι η εμφύσηση της ψυχής. Ένα Gong Ageng που δεν "αναπνέει" είναι απλώς ένας δίσκος από μπρούντζο.
1. Η ΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ "ΚΥΜΑΤΟΣ" (OMBAK)
Στη δυτική μουσική, αναζητούμε τον καθαρό, σταθερό τόνο. Στο Gamelan, αναζητούμε τη ζωντανή δόνηση. Το Ombak (που στα ινδονησιακά σημαίνει «κύμα της θάλασσας») είναι το ακουστικό φαινόμενο των "διακροτημάτων".
Η Τεχνική: Ο Pande (οργανοποιός) κουρδίζει το κεντρικό "μάτι" (Pencu) και την περιφέρεια έτσι ώστε να παράγουν δύο συχνότητες που απέχουν ελάχιστα μεταξύ τους (π.χ. 40Hz και 42Hz).
Το Αποτέλεσμα: Αυτές οι δύο συχνότητες "συγκρούονται", δημιουργώντας μια περιοδική αυξομείωση της έντασης. Το γκονγκ φαίνεται να "ουρλιάζει" ή να "αναστενάζει" ρυθμικά. Ένα καλό Gong Ageng πρέπει να έχει 10 έως 12 τέτοια "κύματα" ανά χτύπημα πριν σβήσει ο ήχος.
2. Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΠΟΞΕΣΗΣ (RENGRENG)
Ο οργανοποιός δεν προσθέτει υλικό για να αλλάξει τον τόνο· αφαιρεί.
«Κάθε γραμμάριο μετάλλου που φεύγει, αλλάζει το πεπρωμένο του οργάνου», λέει ο μάστορας.
Χρησιμοποιώντας μια καμπυλωτή ξύστρα, ο τεχνίτης ξύνει το εσωτερικό της στεφάνης.
Χαμήλωμα Τόνου: Ξύνει κοντά στη βάση της στεφάνης.
Ύψωση Τόνου: Ξύνει κοντά στην ένωση της στεφάνης με τον κύριο δίσκο.
Η εργασία γίνεται με χειρουργική ακρίβεια. Αν αφαιρεθεί παραπάνω μέταλλο από όσο πρέπει, η ζημιά είναι μη αναστρέψιμη. Το μέταλλο "κουράζεται" και ο ήχος γίνεται "νεκρός" (mate).
3. ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΧΤΥΠΗΜΑ: Η ΒΑΠΤΙΣΗ
Όταν το όργανο φτάσει στον επιθυμητό τόνο, ακολουθεί η διαδικασία του καθαρισμού. Το γκονγκ πλένεται με χυμό από εσπεριδοειδή και τέφρα. Τα οξέα του λεμονιού απομακρύνουν τις οξειδώσεις της φωτιάς, αποκαλύπτοντας τον χρυσό-καφέ μπρούντζο κάτω από τη μαύρη κρούστα.
Τότε, και μόνο τότε, ο οργανοποιός δίνει στο όργανο το όνομά του. Στην Ιάβα, τα μεγάλα Gong Ageng έχουν ονόματα όπως "Kyai Kanigoro" (Ο Σεβαστός της Χρυσής Λάμψης).
| Στοιχείο | Λειτουργία | Πνευματική Σημασία |
| Pencu (Μάτι) | Σημείο κρούσης | Η πηγή της ενέργειας (Focus) |
| Rai (Πρόσωπο) | Επιφάνεια αντήχησης | Ο καθρέφτης του πνεύματος |
| Bau (Ώμοι) | Καμπύλη στεφάνης | Η δύναμη που συγκρατεί τον ήχο |
| Ombak (Κύμα) | Διακροτήματα | Η ανάσα του ζωντανού οργανισμού |
Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΡΩΓΜΗΣ
Ο νεαρός Agung παρακολουθεί τον Pande να πλησιάζει το τελειωμένο γκονγκ. Η σιωπή στο εργαστήριο είναι απόλυτη.
Agung: «Δάσκαλε, είναι πανέμορφο. Η λάμψη του τυφλώνει. Μπορώ να το χτυπήσω για πρώτη φορά;»
Ο Pande σταματά το χέρι του μαθητή.
Pande: «Ποτέ μην χτυπάς ένα γκονγκ που μόλις βγήκε από τη φωτιά και το νερό. Το μέταλλο έχει μνήμη, Agung. Αν το χτυπήσεις τώρα, όσο οι μοριακές του αλυσίδες είναι ακόμα σε ένταση από τη σφυρηλάτηση, θα θυμάται τον πόνο και θα ραγίσει από μέσα. Το γκονγκ πρέπει να "κοιμηθεί" για τρεις νύχτες. Πρέπει να ξεχάσει τη φωτιά και το σφυρί για να θυμηθεί το τραγούδι του.»
Agung: «Και αν μετά από τρεις νύχτες ο ήχος δεν είναι αυτός που θέλουμε;»
Pande: «Τότε σημαίνει πως η καρδιά μας δεν ήταν καθαρή την Παρασκευή που ξεκινήσαμε. Η οργανοποιία δεν είναι μόνο μέταλλο και ξύλο. Είναι η ευθυγράμμιση του τεχνίτη με το σύμπαν. Αν το γκονγκ αποτύχει, δεν φταίει ο χαλκός. Φταίμε εμείς που δεν ακούσαμε τη σιωπή πριν το πρώτο χτύπημα.»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ TABUH – Ο ΣΥΝΕΤΑΙΡΟΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ
Πολλοί θεωρούν πως ο κόπανος είναι ένα δευτερεύον εξάρτημα. Για τον πραγματικό οργανοποιό, το Tabuh είναι το 50% του ήχου. Αν το Gong Ageng είναι η χορδή, το Tabuh είναι το δοξάρι.
1. Η ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΡΟΥΣΗΣ
Ένα αυθεντικό Tabuh για Gong Ageng αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
Η Λαβή (Gagang): Κατασκευάζεται από ξύλο τικ ή σκαλιστό έβενο. Το μήκος της πρέπει να είναι ακριβώς όσο η απόσταση από τον καρπό έως τον αγκώνα του μουσικού, για τέλεια ισορροπία (ζύγισμα).
Ο Πυρήνας (Glondong): Στο εσωτερικό της κεφαλής υπάρχει ένας σκληρός ξύλινος κύλινδρος. Αυτός δίνει το βάρος που απαιτείται για να μετακινηθεί η τεράστια μάζα του μπρούντζου.
Η Επένδυση (Buntel): Εδώ κρύβεται η μαστοριά. Χρησιμοποιούμε στρώσεις από φυσικό καουτσούκ ή παχύ μαλλί, οι οποίες καλύπτονται από πλεγμένο βαμβακερό κορδόνι ή βελούδο.
2. Η ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΜΟΝΙΚΕΣ
Ο οργανοποιός πρέπει να "κουρδίσει" και τον κόπανο:
Μαλακό Tabuh: Παράγει έναν βαθύ, υπόκωφο ήχο που δονεί το πάτωμα. Αναδεικνύει τις χαμηλές συχνότητες (fundamental frequency).
Σκληρό Tabuh: Αναδεικνύει τις υψηλές αρμονικές, κάνοντας το γκονγκ να ακούγεται πιο "λαμπρό" αλλά και πιο "επιθετικό".
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΩΣΗΣ (PATINA)
Ένα ολοκαίνουργιο γκονγκ έχει μια ωμή, άγρια λάμψη. Όμως, οι μεγάλοι οίκοι οργανοποιίας στην Ινδονησία γνωρίζουν πως ο χρόνος είναι ο καλύτερος τεχνίτης.
Η ΤΕΧΝΙΤΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ
Για να προστατευτεί ο μπρούντζος από τη διάβρωση και για να αποκτήσει το όργανο την επιβλητική, αρχαία εμφάνισή του, χρησιμοποιείται η τεχνική της Πατίνας:
Το Λουτρό Θείου: Το μέταλλο περνιέται με ένα μείγμα θείου και ελαίων. Αυτό δημιουργεί μια σκούρα, σχεδόν μαύρη στρώση που εισχωρεί στους πόρους του μετάλλου.
Το Μερικό Τρίψιμο: Μετά την οξείδωση, ο οργανοποιός τρίβει μόνο το κεντρικό "μάτι" (Pencu) και ορισμένα σημεία της στεφάνης.
Η Αντίθεση: Το αποτέλεσμα είναι ένας εντυπωσιακός συνδυασμός μαύρου ματ και χρυσού μπρούντζου, που αναδεικνύει τις σφυρηλατημένες λεπτομέρειες.
Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ: ΤΟ TABUH ΠΟΥ "ΠΛΗΓΩΝΕΙ"
Ο Agung κρατά στα χέρια του έναν παλιό κόπανο που βρήκε σε μια γωνιά του εργαστηρίου. Είναι σκληρός, το ύφασμά του έχει ξεραθεί από τον χρόνο. Πλησιάζει το μεγάλο γκονγκ και ετοιμάζεται να το χτυπήσει.
Pande: (Με απότομη φωνή) «Σταμάτα! Θέλεις να σκοτώσεις το πνεύμα πριν καν γεννηθεί;»
Agung: «Μα δάσκαλε, ένας κόπανος είναι. Τι κακό μπορεί να κάνει;»
Pande: «Αυτό που κρατάς δεν είναι Tabuh, είναι πέτρα. Κοίτα το ύφασμα... έχει χάσει την ελαστικότητά του. Αν χτυπήσεις το Gong Ageng με αυτό, θα του προκαλέσεις "σοκ". Ο ήχος θα βγει ξηρός, σαν να σπάει γυαλί. Ένας κακός κόπανος μπορεί να δημιουργήσει μικρο-ρωγμές στο κέντρο του μπρούντζου που δεν θα τις δεις ποτέ με το μάτι, αλλά θα τις ακούς σε κάθε χτύπημα για τα επόμενα εκατό χρόνια.»
Agung: «Δεν ήξερα ότι ο κόπανος πρέπει να είναι τόσο μαλακός...»
Pande: «Πρέπει να είναι σαν το χέρι μιας μητέρας που χαϊδεύει το παιδί της, αλλά με τη δύναμη ενός πολεμιστή. Πάρε αυτό το νέο Tabuh. Το έφτιαξα με μαλλί από τα βουνά και το έπλεξα επτά φορές. Νιώσε το βάρος του. Δεν το ρίχνεις πάνω στο γκονγκ· το αφήνεις να "βυθιστεί" μέσα στο μέταλλο. Η κρούση πρέπει να είναι μια αγκαλιά, όχι μια επίθεση. Μόνο τότε το μέταλλο θα σου δώσει την αλήθεια του χωρίς να φοβηθεί.»
Agung: (Δοκιμάζει το νέο Tabuh με μια απαλή κίνηση) «Δάσκαλε... νιώθω τη δόνηση μέχρι τα δάχτυλα των ποδιών μου. Το γκονγκ δεν ακούγεται απλώς... αναπνέει!»
Pande: «Τώρα ξεκινάς να καταλαβαίνεις. Η οργανοποιία τελειώνει εκεί που ξεκινά η μουσική. Αν το όργανο και ο κόπανος δεν είναι αδέρφια, ο μουσικός θα είναι πάντα ένας ξένος.»
ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ TABUH
| Εξάρτημα | Φροντίδα | Συχνότητα |
| Λαβή Τικ | Άλειμμα με κερί μέλισσας | Κάθε 6 μήνες |
| Επένδυση | Προστασία από την υγρασία | Διαρκώς |
| Πλέξη | Έλεγχος για χαλάρωση | Πριν από κάθε χρήση |
Συνεχίζουμε λοιπόν την ανάλυση για το ORGANOPIOI.BLOGSPOT.COM, ενώνοντας την τεχνική αρτιότητα με την πνευματική διάσταση που κάνει την οργανοποιία του Gamelan μοναδική στον κόσμο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΟΙ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ ΘΥΜΙΑΜΑ (SESAJEN)
Για έναν οργανοποιό στην Ιάβα, το εργαστήριο δεν είναι ένας χώρος παραγωγής, είναι ένας ναός. Το μέταλλο θεωρείται ότι έχει "μνήμη" και "συναισθήματα". Αν ο τεχνίτης είναι ταραγμένος, το γκονγκ θα βγει "κουφό".
1. Η ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ "KAWALI"
Πριν την πρώτη τήξη του μπρούντζου, ο πρωτομάστορας (Pande) τοποθετεί το Sesajen (προσφορές) δίπλα στο καμίνι:
Λουλούδια (Kembang Setaman): Για να εξευμενίσουν τα πνεύματα της φωτιάς.
Ρύζι και Φρούτα: Ως σύμβολο ευγνωμοσύνης προς τη γη που έδωσε τα μέταλλα.
Θυμίαμα (Kemenyan): Ο καπνός καθαρίζει τον αέρα από "αρνητικές συχνότητες". Ο οργανοποιός περνά τα εργαλεία του πάνω από τον καπνό, ζητώντας από τη σμίλη και το σφυρί να γίνουν προέκταση της καθαρής του πρόθεσης.
2. ΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ
Υπάρχουν αυστηρά "Taboo" (απαγορεύσεις) κατά τη διάρκεια της κατασκευής:
Απαγόρευση θορύβου: Μόνο ο ήχος των σφυριών επιτρέπεται. Οι άσκοπες φωνές διαταράσσουν τη συγκέντρωση του μετάλλου.
Νηστεία: Πολλοί μάστορες νηστεύουν την ημέρα της μεγάλης σφυρηλάτησης για να έχουν "ελαφρύ πνεύμα" και ακριβές χέρι.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΤΗΣΙΜΟ (TATA KRAMA)
Ένα Gong Ageng μπορεί να ζυγίζει πάνω από 80 κιλά. Η μεταφορά του από το εργαστήριο στον χώρο της ορχήστρας είναι μια επιχείρηση που απαιτεί γνώσεις φυσικής και... σεβασμού.
1. Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ GAYOR
Το στήσιμο δεν είναι απλή τοποθέτηση. Ο οργανοποιός επιβλέπει το κρέμασμα:
Η Γωνία Κλίσης: Το γκονγκ πρέπει να κρέμεται με μια ανεπαίσθητη κλίση προς τα εμπρός (2-3 μοίρες). Αυτό επιτρέπει στη βαρύτητα να βοηθά την αντήχηση της στεφάνης.
Το Ύψος από το Έδαφος: Η απόσταση της βάσης του γκονγκ από το πάτωμα πρέπει να είναι ακριβώς 15-20 εκατοστά. Αν είναι πιο ψηλά, ο ήχος διαχέεται· αν είναι πιο χαμηλά, το πάτωμα "πνίγει" το Ombak (το κύμα).
2. Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ
Σε μια ορχήστρα Gamelan, το Gong Ageng τοποθετείται πάντα στο πίσω μέρος και στο κέντρο. Είναι ο "Βασιλιάς".
Τεχνική Σημείωση: Ποτέ δεν περνάμε πάνω από ένα γκονγκ (δεν δρασκελίζουμε το όργανο). Στην οργανοποιία, αυτό θεωρείται προσβολή προς την ψυχή του οργάνου και μπορεί, σύμφωνα με την παράδοση, να αλλοιώσει το κούρδισμά του.
Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ: Η ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ
Ο Agung κρατά το θυμιατό, ενώ ο Pande προσεύχεται πάνω από το λιωμένο μέταλλο.
Agung: «Δάσκαλε, γιατί χρειαζόμαστε τον καπνό; Η χημική σύσταση του μπρούντζου δεν αλλάζει με τις προσευχές. Ο χαλκός και ο κασσίτερος θα ενωθούν στους 1.100°C, είτε ανάψουμε θυμίαμα είτε όχι.»
Pande: (Χαμογελάει με νόημα) «Έχεις δίκιο για τη χημεία, Agung. Αλλά κάνεις λάθος για τον οργανοποιό. Ο καπνός δεν είναι για το μέταλλο, είναι για εμάς. Κοίτα τη φλόγα. Αν η καρδιά σου είναι γεμάτη αλαζονεία επειδή ξέρεις τη "συνταγή", το χέρι σου θα γίνει βαρύ. Θα χτυπήσεις το αμόνι με θυμό, όχι με ρυθμό.»
Agung: «Και το γκονγκ θα το καταλάβει;»
Pande: «Το γκονγκ είναι ένας καθρέφτης. Αν εσύ είσαι "ραγισμένος" μέσα σου, θα σφυρηλατήσεις μια ρωγμή στο μέταλλο. Ο καπνός μας θυμίζει ότι είμαστε υπηρέτες του ήχου, όχι ιδιοκτήτες του. Όταν το δωμάτιο γεμίζει με τη μυρωδιά του Kemenyan, οι σκέψεις σου ησυχάζουν. Και μόνο ένας ήσυχος άνθρωπος μπορεί να ακούσει την ψιθυριστή φωνή του μπρούντζου όταν είναι έτοιμος να χυθεί στο καλούπι.»
Agung: (Παρατηρεί τον καπνό να ανεβαίνει) «Είναι σαν να ζητάμε την άδεια από το μέταλλο να το αλλάξουμε...»
Pande: «Ακριβώς. Δεν δαμάζουμε την ύλη, Agung. Συνεργαζόμαστε μαζί της. Τώρα, πάρε το σφυρί. Η Παρασκευή ξεκίνησε και ο αέρας είναι καθαρός. Ας δώσουμε στον κόσμο έναν ήχο που θα θεραπεύει τις καρδιές.»
ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ
| Παράμετρος | Ιδανική Τιμή | Συνέπεια Λάθους |
| Απόσταση από τοίχο | > 1 μέτρο | Ανεπιθύμητες ανακλάσεις (echo) |
| Πάχος Σχοινιού Ανάρτησης | 12mm - 16mm | Κίνδυνος κοπής ή απόσβεσης ήχου |
| Υλικό Πατώματος | Ξύλο (ιδανικά) | Το μπετόν "σκληραίνει" τις συχνότητες |
| Κλίση Gayor | 2° - 3° μοίρες | Αστάθεια στην αντήχηση |
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου