1. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΟΡΥΖΩΝΕΣ ΤΗΣ CASAMANCE
Η ιστορία ξεκινά στις εκβολές των ποταμών της Σενεγάλης και της Γκάμπια, εκεί όπου ο λαός των JOLA (ή Diola) καλλιεργεί ρύζι εδώ και αιώνες. Μέσα σε αυτή την καθημερινότητα γεννήθηκε το AKONTING (ή Ekonting). Δεν πρόκειται για ένα όργανο αυλικών ή επαγγελματιών μουσικών, αλλά για το όργανο του απλού ανθρώπου.
Η κατασκευή του αντικατοπτρίζει τη βαθιά γνώση της φύσης: μια ξερή κολοκύθα για ηχείο, ένα κλαδί από τοπικό σκληρό ξύλο για μπράτσο και δέρμα κατσίκας για τη μεμβράνη. Το Akonting είναι η απόδειξη ότι η μουσική ευφυΐα δεν χρειάζεται περίπλοκα εργαστήρια. Για τους Jola, το όργανο αυτό ήταν —και παραμένει— ο σύντροφος του μοναχικού εργάτη στο χωράφι και ο πρωταγωνιστής των κοινωνικών συναναστροφών στο χωριό. Είναι ένα όργανο που τραγουδά για τη ζωή, τον έρωτα και την ηθική, χωρίς να περιορίζεται από κοινωνικές κάστες.
2. Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ: Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΝΤΗΣ ΧΟΡΔΗΣ
Αν παρατηρήσει κανείς ένα Akonting δίπλα σε ένα σύγχρονο πεντάχορδο μπάντζο, θα διαπιστώσει μια δομική ομοιότητα που δεν μπορεί να είναι τυχαία. Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι η "κοντή χορδή" (drone string).
Ενώ στα περισσότερα έγχορδα παγκοσμίως όλες οι χορδές ξεκινούν από την κορυφή του μπράτσου, στο Akonting η τρίτη χορδή ξεκινά από τη μέση του ξύλου. Αυτή η διάταξη δημιουργεί έναν συνεχή, υψηλό
τόνο που λειτουργεί ως ισοκράτης. Αυτή ακριβώς η "πατέντα" των Jola είναι που δίνει στο μπάντζο τον χαρακτηριστικό, κρουστικό του ήχο. Επιπλέον, η χρήση της κολοκύθας ως αντηχείο, καλυμμένης με
δέρμα, προσέφερε έναν ήχο σύντομο και έντονο, ιδανικό για να ακούγεται σε ανοιχτούς χώρους κάτω από τον δυνατό ήλιο της Αφρικής.
3. ΤΟ ΒΙΑΙΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΑΤΛΑΝΤΙΚΟΥ ΚΑΙ Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ
Κατά τη διάρκεια των αιώνων του δουλεμπορίου, οι άνθρωποι που μεταφέρθηκαν βίαια στην Αμερική και την Καραϊβική δεν μπόρεσαν να πάρουν μαζί τους τα υπάρχοντά τους, μετέφεραν όμως τη μνήμη και την τεχνογνωσία τους. Στις φυτείες της Τζαμάικας, της Αϊτής και αργότερα των Ηνωμένων Πολιτειών, οι υπόδουλοι πληθυσμοί άρχισαν να ανακατασκευάζουν το Akonting χρησιμοποιώντας τα υλικά του Νέου Κόσμου.
Οι πρώτες αναφορές σε "banza" ή "banjer" περιγράφουν ακριβώς αυτό που σήμερα ονομάζουμε Gourd Banjo (Μπάντζο από κολοκύθα). Το όργανο έγινε το κέντρο της πνευματικής επιβίωσης. Σε μια περίοδο απόλυτης στέρησης της ελευθερίας, η κατασκευή ενός οργάνου που έμοιαζε και ακουγόταν όπως το Akonting ήταν μια πράξη αντίστασης και διατήρησης της ταυτότητας. Οι Jola και άλλοι λαοί της Δυτικής Αφρικής φύτεψαν έτσι τον σπόρο μιας νέας μουσικής παράδοσης σε ξένο έδαφος.
4. Η ΤΕΧΝΙΚΗ CLAWHAMMER: ΜΙΑ ΚΙΝΗΣΗ ΑΙΩΝΩΝ
Δεν ήταν όμως μόνο το όργανο που ταξίδεψε, αλλά και ο τρόπος που το σώμα αλληλεπιδρά μαζί του. Στη δυτική Αφρική, οι παίκτες του Akonting χρησιμοποιούν την τεχνική O'Teck: χτυπούν τις χορδές με την εξωτερική πλευρά του νυχιού σε καθοδική κίνηση, ενώ ο αντίχειρας "τσιμπάει" την κοντή χορδή.
Αυτή η κινητική παράδοση μετατράπηκε στην Αμερική στη διάσημη τεχνική Clawhammer των Απαλαχίων Ορέων. Για δεκαετίες, πολλοί πίστευαν ότι το Clawhammer ήταν μια τοπική αμερικανική επινόηση. Η σύγχρονη εθνομουσικολογία όμως απέδειξε ότι πρόκειται για την ίδια ακριβώς κίνηση που έκαναν οι Jola στους ορυζώνες της Casamance. Η μουσική μνήμη αποδείχθηκε πιο ισχυρή από τις αλυσίδες, διατηρώντας το ρυθμικό DNA της Αφρικής ζωντανό μέσα σε ένα νέο μουσικό περιβάλλον.
5. Η ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ ΣΕ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΛΟ
Με την πάροδο του χρόνου και την έλευση της βιομηχανικής επανάστασης, το μπάντζο άλλαξε μορφή. Η κολοκύθα αντικαταστάθηκε από ξύλινα στεφάνια, προστέθηκαν μεταλλικά τάστα και κλειδιά, και το όργανο έγινε η βάση για το Bluegrass, την Country και τη Jazz.
Ωστόσο, η "ψυχή" του Akonting παραμένει εκεί. Σήμερα, καλλιτέχνες και ερευνητές επιστρέφουν στα χωριά της Σενεγάλης για να συναντήσουν τους τελευταίους μεγάλους παίκτες του Akonting, αναγνωρίζοντας επιτέλους ότι χωρίς την εφευρετικότητα των Jola, η παγκόσμια μουσική σκηνή θα ήταν πολύ πιο φτωχή. Το ταξίδι από το Akonting στο μπάντζο είναι μια υπενθύμιση ότι οι πολιτισμοί δεν χάνονται· μεταμορφώνονται, ταξιδεύουν και συνεχίζουν να μας ενώνουν μέσα από τον ρυθμό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου