Η Biwa (ιαπωνικό λαούτο) είναι ίσως το πιο αινιγματικό και συναισθηματικά φορτισμένο όργανο της
Ιαπωνίας. Η κατασκευή της αποτελεί μια ξεχωριστή ιεροτελεστία που διαφέρει ριζικά από εκείνη του Koto ή του Shamisen, καθώς η Biwa προορίζεται να συνοδεύει την επική αφήγηση, αναπαράγοντας ήχους μαχών, ανέμου και ανθρώπινου θρήνου.
Ακολουθεί η πλήρης ανάλυση της κατασκευής της, χωρισμένη σε τρία κεφάλαια, συνταγμένη για άμεση δημοσίευση.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η Biwa είναι ένα αχλαδόσχημο έγχορδο με κοντό λαιμό, το οποίο κατέχει κεντρική θέση στην ιαπωνική ιστορία. Από την αριστοκρατική Gaku-biwa της αυτοκρατορικής αυλής μέχρι την Heike-biwa των τυφλών μοναχών, το όργανο αυτό μεταφέρει το βάρος της ιαπωνικής παράδοσης. Η κατασκευή του απαιτεί γνώσεις όχι μόνο ξυλουργικής, αλλά και ακουστικής των υψηλών πιέσεων, καθώς η Biwa παίζεται με μια τεράστια πένα (Bachi) που καταπονεί το σώμα του οργάνου.
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ
Η Biwa έφτασε στην Ιαπωνία από την Κίνα (όπου ονομάζεται Pipa) τον 7ο αιώνα. Ενώ στην Κίνα εξελίχθηκε σε ένα δεξιοτεχνικό σολιστικό όργανο, στην Ιαπωνία διατήρησε έναν πιο τραχύ, τελετουργικό χαρακτήρα. Συνδέθηκε άρρηκτα με τους Biwa Hoshi (τυφλούς περιπλανώμενους μουσικούς), οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τον ήχο της για να κατευνάσουν τα πνεύματα των πεσόντων πολεμιστών μετά από αιματηρές μάχες, όπως αυτές που περιγράφονται στο έπος Heike Monogatari.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΩΜΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ
1.1 Η Επιλογή του Ξύλου Mulberry (Kuwa)
Η καρδιά μιας ποιοτικής Biwa είναι το ξύλο Mulberry (μουριά), ειδικά η ποικιλία από το νησί Mikurajima.
Πυκνότητα και Αντήχηση: Το ξύλο αυτό επιλέγεται για την ικανότητά του να παράγει έναν βαθύ, "ξηρό" ήχο που δεν σβήνει γρήγορα (sustain), αλλά έχει έντονη αρχική κρούση.
Φυσική Ξήρανση: Ο κορμός πρέπει να ξεραθεί φυσικά για τουλάχιστον 10 έως 20 χρόνια. Οποιαδήποτε υπολειμματική υγρασία θα προκαλέσει ρωγμές λόγω της τεράστιας πίεσης που ασκούν οι χορδές στο κοντό μπράτσο.
1.2 Το Σκάλισμα του Αντηχείου
Σε αντίθεση με τα δυτικά λαούτα που κατασκευάζονται από λεπτές λωρίδες ξύλου, η Biwa σκαλίζεται από ένα ενιαίο, συμπαγές κομμάτι ξύλου.
Η Κοίλανση: Ο τεχνίτης αφαιρεί το εσωτερικό του ξύλου μέχρι να δημιουργήσει μια κοιλότητα που θυμίζει σκάφος. Το πάχος των τοιχωμάτων ρυθμίζεται με ακρίβεια χιλιοστού: παχύτερο στο κέντρο και λεπτότερο προς τις άκρες.
Το Καπάκι (Front Board): Το πάνω μέρος κατασκευάζεται συνήθως από μαλακότερο ξύλο, όπως η Chestnut (καστανιά) ή η Paulownia, για να επιτρέπει στη δόνηση να μεταφέρεται ευκολότερα στον αέρα.
1.3 Οι Ηχητικές Οπές (Kangen)
Στο καπάκι της Biwa συναντάμε δύο μικρές οπές σε σχήμα μισοφέγγαρου. Αυτές δεν χρησιμεύουν μόνο στην έξοδο του ήχου, αλλά συμβολίζουν τον ήλιο και τη σελήνη, προσδίδοντας στο όργανο μια κοσμολογική διάσταση.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΑ ΥΠΕΡΥΨΩΜΕΝΑ ΤΑΣΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟΥ SAWARI
2.1 Η Γεωμετρία των Τάστων (Ju)
Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της Biwa είναι τα υπερβολικά υψηλά τάστα της.
Κατασκευή: Τα τάστα είναι φτιαγμένα από σκληρό ξύλο (Mulberry ή Rosewood) και συχνά επενδύονται με μπαμπού στις κορυφές τους για αντοχή.
Λειτουργικότητα: Λόγω του ύψους τους, ο μουσικός δεν πιέζει τη χορδή πάνω στο ξύλο του μπράτσου, αλλά την πιέζει ανάμεσα στα τάστα. Αυτό επιτρέπει τη δημιουργία έντονου "vibrato" και την αλλαγή του τονικού ύψους κατά τη διάρκεια της ίδιας νότας, μιμούμενο την ανθρώπινη αναπνοή.
2.2 Το Φαινόμενο Sawari
Όπως και στο Shamisen, η Biwa διαθέτει το Sawari, μια σκόπιμη "ατέλεια" στον σχεδιασμό του πάνω καβαλάρη (nut).
Η Τεχνική: Η πρώτη χορδή δεν κάθεται σφιχτά σε μια εγκοπή, αλλά ακουμπά ελαφρά σε μια πλατιά, επίπεδη επιφάνεια.
Το Αποτέλεσμα: Όταν η χορδή δονείται, προσκρούει ελαφρώς στο ξύλο, δημιουργώντας έναν χαρακτηριστικό μεταλλικό βόμβο. Αυτός ο ήχος θεωρείται "καθαρτήριος" στην ιαπωνική μουσική και είναι απαραίτητος για τη σωστή απόδοση των επικών αφηγήσεων.
2.3 Το Shikome (Η Εσωτερική Ενίσχυση)
Λόγω της δύναμης με την οποία χτυπιέται το όργανο με το Bachi, ο οργανοποιός τοποθετεί εσωτερικά ξύλινες ενισχύσεις που ονομάζονται Shikome. Αυτές διασφαλίζουν ότι το όργανο δεν θα καταρρεύσει από τους κραδασμούς και την τάση των μεταξωτών χορδών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ, ΤΟ BACHI ΚΑΙ Η ΤΕΛΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ
3.1 Μεταξωτές Χορδές (Kinu)
Οι χορδές της Biwa κατασκευάζονται παραδοσιακά από στριμμένο μετάξι.
Η Επεξεργασία: Το μετάξι εμβαπτίζεται σε ένα μείγμα κόλλας ρυζιού και φυσικών βαφών για να αποκτήσει τη σωστή σκληρότητα.
Ηχητική Ποιότητα: Οι μεταξωτές χορδές έχουν έναν "οργανικό" ήχο που φθείρεται γρήγορα. Αυτή η φθορά θεωρείται μέρος της αισθητικής Wabi-sabi (η ομορφιά της παροδικότητας), καθώς ο ήχος της χορδής αλλάζει όσο αυτή πλησιάζει στο σημείο να σπάσει.
3.2 Το Bachi: Η Πένα-Όπλο
Το Bachi της Biwa είναι το μεγαλύτερο από όλα τα ιαπωνικά πλήκτρα, θυμίζοντας συχνά βεντάλια ή τσεκούρι.
Υλικό: Κατασκευάζεται από ξύλο Boxwood (πύξος) ή ελεφαντόδοντο.
Τεχνική Κρούσης: Ο μουσικός δεν χτυπά μόνο τις χορδές, αλλά συχνά "χαστουκίζει" το καπάκι του οργάνου με το Bachi. Για τον λόγο αυτό, στο σημείο επαφής κολλιέται μια λωρίδα δέρματος ή σκληρού ξύλου (Bachigawa) για να προστατεύεται το αντηχείο.
3.3 Το Κούρδισμα και η "Φωνή" του Οργάνου
Το κούρδισμα της Biwa δεν είναι σταθερό, αλλά προσαρμόζεται στη φωνητική έκταση του αφηγητή. Ο οργανοποιός ρυθμίζει τους μεγάλους ξύλινους πείρους (Koguchi) έτσι ώστε να γυρίζουν ομαλά αλλά να κρατούν την τάση. Η τελική δοκιμή γίνεται με την απαγγελία ενός αποσπάσματος από το Heike Monogatari, όπου ο κατασκευαστής ελέγχει αν ο ήχος του οργάνου μπορεί να "κόψει" τη σιωπή του δωματίου με την ίδια δραματικότητα που ένας σαμουράι τραβά το σπαθί του.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
DE FERRANTI H., THE BIWA BARDS: THE HISTORY AND THEORETICAL FRAMEWORK OF A JAPANESE NARRATIVE TRADITION, HARVARD UNIVERSITY PRESS, 2000.
MALM W. P., MUSIC CULTURES OF THE PACIFIC, THE NEAR EAST, AND ASIA, PRENTICE-HALL, 1977.
MATSUMIYA S., TRADITIONAL MUSICAL INSTRUMENTS OF JAPAN, TOKYO ART PRESS, 2014.
HUGHES D. W., SAGE GATESHEAD: JAPANESE MUSIC, ROUTLEDGE, 2017.
ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ, Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ BIWA: ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΑΟ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΙΟΤΟ, 2023.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου