Η Νότια Αφρική (Νότια Αφρική, Ζιμπάμπουε, Ναμίμπια, Μποτσουάνα) αποτελεί μια μουσική περιφέρεια όπου η ανθρώπινη φωνή θεωρείται το υπέρτατο όργανο. Λόγω των βίαιων μετακινήσεων πληθυσμών, της εργασίας στα ορυχεία και του πολιτικού αγώνα κατά του Απαρτχάιντ, η μουσική εδώ αναπτύχθηκε ως μια μορφή «πνευματικής πανοπλίας» και κοινωνικής συνοχής.
Η ΦΩΝΗ ΩΣ ΟΡΓΑΝΟ: ΤΟ ΣΤΥΛ ISICATHAMIYA ΚΑΙ MBUBE
Στη Νότια Αφρική, η χορωδιακή μουσική δεν είναι απλώς τραγούδι· είναι μια αρχιτεκτονική ήχου.
Οι λαοί Zulu και Xhosa έχουν αναπτύξει πολυφωνίες που βασίζονται σε βαθιές, αντηχητικές μπασογραμμές και περίπλοκες αρμονίες.Η Ιστορία του Isicathamiya: Το όνομα προέρχεται από τη λέξη των Zulu που σημαίνει «περπατώ σαν τη γάτα» ή «περπατώ αθόρυβα». Το στυλ αυτό γεννήθηκε στα κοιτώνες των μαύρων εργατών στα ορυχεία χρυσού και διαμαντιών.
Η Κοινωνική Συνθήκη: Οι εργάτες ζούσαν μακριά από τις οικογένειές τους, σε συνθήκες αυστηρής επιτήρησης. Τις νύχτες, οργάνωναν διαγωνισμούς τραγουδιού.
Η Τεχνική: Επειδή δεν έπρεπε να ενοχλούν τους φύλακες ή να προκαλούν υποψίες, ανέπτυξαν έναν τρόπο χορού με απαλά, σιωπηλά βήματα στις μύτες των ποδιών. Το τραγούδι είναι a cappella (χωρίς όργανα), με έναν σολίστα (Tenor) να οδηγεί και μια ομάδα βαθύφωνων να δημιουργεί ένα ρυθμικό και αρμονικό υπόβαθρο που αντικαθιστά τα τύμπανα.
MBIRA DZAVADZIMU: ΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ
Στη Ζιμπάμπουε, ο λαός των Shona διατηρεί μια από τις πιο μυστικιστικές μουσικές παραδόσεις του κόσμου: την Mbira. Για τους Shona, η Mbira δεν είναι απλώς ένα όργανο· είναι ένα ιερό αντικείμενο που γεφυρώνει τον κόσμο των ζωντανών με τον κόσμο των πνευμάτων.
Λεπτομερής Κατασκευή
Η Mbira dzavadzimu (που σημαίνει «η φωνή των προγόνων») είναι ένα θαύμα ακουστικής μηχανικής:
Οι Γλώσσες (Keys): Αποτελείται από 22 έως 28 μεταλλικές γλώσσες, τοποθετημένες σε τρεις σειρές. Παραδοσιακά, το μέταλλο σφυρηλατούνταν από σιδηρομετάλλευμα που βρισκόταν σε ιερά βουνά. Κάθε γλώσσα έχει το δικό της όνομα και πνευματική σημασία.
Το Ηχείο (Mubvamaropa): Οι γλώσσες στερεώνονται πάνω σε μια ξύλινη σανίδα από το δέντρο Pterocarpus angolensis, το οποίο θεωρείται ιερό επειδή το κόκκινο ρετσίνι του μοιάζει με αίμα.
Η Κολοκύθα (Deze): Για να ενισχυθεί ο ήχος, η Mbira τοποθετείται μέσα σε μια τεράστια, αποξηραμένη και ανοιχτή κολοκύθα.
Ο Τριγμός (The Buzz): Στο κάτω μέρος της Mbira ή στα χείλη της κολοκύθας τοποθετούνται κοχύλια ή καπάκια από μπουκάλια. Αυτά δημιουργούν έναν συνεχή, λευκό θόρυβο (buzzing). Αυτός ο ήχος είναι απαραίτητος: πιστεύεται ότι καθαρίζει το μυαλό από τους θορύβους της καθημερινότητας και επιτρέπει στα πνεύματα να ακούσουν τη μουσική.
Η Τελετή Bira
Η Mbira παίζεται στην τελετή Bira, η οποία διαρκεί όλη τη νύχτα. Ο σκοπός είναι να καλέσουν το πνεύμα ενός προγόνου για να δώσει συμβουλές στην οικογένεια. Η μουσική βασίζεται σε δύο μέρη που «κλειδώνουν» μεταξύ τους: το Kushaura (το ηγετικό μέρος) και το Kutsinhira (το συνοδευτικό μέρος). Η επανάληψη αυτών των μοτίβων για ώρες οδηγεί τους παίκτες και τους παρευρισκόμενους σε κατάσταση έκστασης.
ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΤΟΞΑ: UHADI ΚΑΙ UMRUBHE
Στους λαούς Xhosa (στους οποίους ανήκε και ο Νέλσον Μαντέλα), τα έγχορδα όργανα βασίζονται στην αρχαία τεχνολογία του τόξου του κυνηγού.
UHADI (Το Μουσικό Τόξο)
Το Uhadi είναι ένα μεγάλο τόξο με μία μόνο χορδή από σύρμα ή έντερο.
Κατασκευή: Στη βάση του τόξου είναι στερεωμένη μια ξερή κολοκύθα, η οποία λειτουργεί ως αντηχείο.
Τεχνική: Ο μουσικός κρατά το τόξο έτσι ώστε το άνοιγμα της κολοκύθας να βρίσκεται μπροστά από το στήθος του. Χτυπά τη χορδή με ένα λεπτό κλαδί. Μετακινώντας την κολοκύθα πιο κοντά ή πιο μακριά από το στήθος του, μεταβάλλει τις αρμονικές συχνότητες. Έτσι, από μία μόνο χορδή, ο μουσικός μπορεί να παράγει ολόκληρες μελωδίες, χρησιμοποιώντας το ίδιο του το σώμα ως μέρος του οργάνου.
ΟΙ ΡΥΘΜΟΙ ΤΗΣ ΝΑΜΙΜΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΠΟΤΣΟΥΑΝΑ
Στις περιοχές των Βουσμάνων (San), η μουσική είναι στενά συνδεδεμένη με το περιβάλλον της ερήμου Καλαχάρι.
Θεραπευτικοί Χοροί: Οι San χρησιμοποιούν το τραγούδι και τα παλαμάκια για να ενεργοποιήσουν το «n/um», μια πνευματική ενέργεια που βρίσκεται στη βάση της σπονδυλικής στήλης. Οι γυναίκες κάθονται γύρω από τη φωτιά τραγουδώντας σε πολυφωνία, ενώ οι άνδρες χορεύουν με κουδουνίστρες από κουκούλια μεταξοσκώληκα δεμένες στους αστραγάλους τους, δημιουργώντας έναν υπνωτικό ρυθμό που οδηγεί σε θεραπευτική έκσταση.
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ: TOYI-TOYI
Δεν μπορούμε να ολοκληρώσουμε την ανάλυση για τη Νότια Αφρική χωρίς να αναφέρουμε το Toyi-Toyi. Πρόκειται για έναν συνδυασμό ρυθμικού βηματισμού και συνθημάτων που χρησιμοποιήθηκε ως «όπλο» κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων κατά του Απαρτχάιντ. Το Toyi-Toyi μετέτρεπε χιλιάδες ανθρώπους σε ένα τεράστιο, ζωντανό τύμπανο, τρομοκρατώντας τις δυνάμεις ασφαλείας μόνο με τη δύναμη του ρυθμού και της φωνής.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η μουσική της Νότιας Αφρικής είναι η μουσική της ανθεκτικότητας. Είτε πρόκειται για τον απαλό ψίθυρο της Mbira που καλεί τους προγόνους, είτε για τη βροντερή αρμονία μιας χορωδίας Zulu, ο στόχος παραμένει ο ίδιος: η διατήρηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και η σύνδεση με την κοινότητα. Είναι μια παράδοση που μας θυμίζει ότι η φωνή μας είναι το πιο ισχυρό εργαλείο ελευθερίας που διαθέτουμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου