ΤΟ «ΕΡΙΒΑΝ» ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΠΙΤΑΜΠΕΛΟΥ

 

Το «Εριβάν»: Το Μουσικό Όραμα του Στεφανάκη Σπιτάμπελου

Στην ιστορία της ελληνικής μουσικής, ελάχιστα όργανα φέρουν τη σφραγίδα μιας τόσο προσωπικής και καινοτόμας αναζήτησης όσο το «Εριβάν». Παρά το όνομά του, που παραπέμπει στην αρμενική πρωτεύουσα, το όργανο αυτό δεν αποτελεί εξέλιξη κάποιας ανατολίτικης παράδοσης, αλλά μια αμιγώς ελληνική επινόηση που γεννήθηκε από την ανήσυχη ιδιοφυΐα του Στέφανου Σπιτάμπελου.

Η Συνάντηση δύο Δημιουργών

Η γέννηση του «Εριβάν» ήταν το αποτέλεσμα μιας μοναδικής συνεργασίας. Ο Σπιτάμπελος, αναζητώντας ένα όργανο που θα μπορούσε να αποδώσει τις δικές του προχωρημένες μουσικές ιδέες, βρήκε τον ιδανικό εκφραστή στο πρόσωπο του κορυφαίου οργανοποιού Ζοζέφ Τερζιβασιάν.

Ο Ζοζέφ, με τη μοναδική τεχνική του δεινότητα, μετέτρεψε το όραμα του Σπιτάμπελου σε ξύλο και χορδές. Το όνομα «Εριβάν» δόθηκε από τον ίδιο τον κατασκευαστή, ως ένας φόρος τιμής στην αρμενική του καταγωγή, σφραγίζοντας έτσι τη δημιουργική φιλία των δύο ανδρών.

Τεχνική Ιδιαιτερότητα και Καινοτομία

Το «Εριβάν» δεν κατατάσσεται σε καμία γνωστή οικογένεια οργάνων. Είναι ένα πειραματικό, αυτόνομο υβρίδιο με εντελώς ιδιαίτερο ηχόχρωμα, που σχεδιάστηκε για να σπάσει τα δεσμά των παραδοσιακών φορμών του μπουζουκιού και του λαούτου. Η ύπαρξή του μαρτυρά πως ο Σπιτάμπελος δεν ήταν απλώς ένας δεξιοτέχνης, αλλά ένας πρωτοπόρος ερευνητής του ήχου.

Η Κληρονομιά: Από τον Σπιτάμπελο στον Χιώτη

Αν και ο Σπιτάμπελος δεν ταξίδεψε ποτέ εκτός συνόρων, η επίδρασή του στην ελληνική μουσική σκηνή υπήρξε καταλυτική. Οι πειραματισμοί του και η διδασκαλία του πάνω στο τετράχορδο αρμάτωμα αποτέλεσαν το γόνιμο έδαφος πάνω στο οποίο ο μαθητής του, Μανώλης Χιώτης, στήριξε αργότερα τη δική του επανάσταση στο μπουζούκι.

Το «Εριβάν» παραμένει έως σήμερα ένα σύμβολο καλλιτεχνικής τόλμης, υπενθυμίζοντας ότι η μουσική εξέλιξη απαιτεί συχνά την ανατροπή του κατεστημένου και τη συνεργασία ανάμεσα σε έναν οραματιστή μουσικό και έναν ιδιοφυή τεχνίτη.