ΣΤΕΠΑ ΚΑΙ ΒΟΥΝΟ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ ΚΑΙ ΚΙΡΓΙΣΤΑΝ

 

Στην καρδιά της Κεντρικής Ασίας, εκεί που η απέραντη στέπα συναντά τις χιονισμένες κορυφές των ορέων

Τιεν Σαν, η μουσική δεν είναι απλώς τέχνη· είναι ο ζωντανός απόηχος μιας κοινής νομαδικής ψυχής. Αν και οι Καζάκοι και οι Κιργίζιοι μοιράζονται κοινές ρίζες και την ίδια αγάπη για την ελευθερία, οι μουσικές τους παραδόσεις αποτελούν δύο διαφορετικές, αλλά παράλληλες αφηγήσεις.

ΤΟ ΞΥΛΟ ΠΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΑ: DOMBRA VS KOMUZ

Η πιο φανερή ομοιότητα, αλλά και η πιο ουσιαστική διαφορά, εντοπίζεται στα εθνικά τους όργανα.

• Η Καζακική Dombra: Με τις δύο χορδές της και τα σταθερά τάστα, η Dombra είναι η φωνή της

  πεδιάδας. Ο ήχος της είναι ρυθμικός, σταθερός και αφηγηματικός, ικανός να αναπαραστήσει τον καλπασμό του αλόγου στην επίπεδη στέπα.

• Το Κιργιζικό Komuz: Αν και μοιάζει στην όψη, το Komuz διαθέτει τρεις χορδές και είναι άταστο. Αυτή η κατασκευή επιτρέπει στον μουσικό να «γλιστρά» ανάμεσα στις νότες, δημιουργώντας έναν ήχο πιο αέρινο και πολύπλοκο, που θυμίζει τον άνεμο που σφυρίζει στα ορεινά περάσματα.

ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ: AKYNS ΚΑΙ MANASCHIS

Και οι δύο λαοί τιμούν τους ραψωδούς τους ως ιερά πρόσωπα, όμως ο ρόλος τους διαφέρει:

1. Στο Καζακστάν, κυριαρχεί ο Akyn, ο ποιητής του αυτοσχεδιασμού. Οι μουσικές μονομαχίες «Aitysh» είναι ένας πνευματικός στίβος, όπου η ευφυΐα και ο γρήγορος λόγος συνοδεύονται από τον χτύπο της Dombra.

2. Στο Κιργιστάν, η κορυφή της παράδοσης είναι ο Manaschi. Είναι ο αφηγητής του Έπους του Μανάς, ο οποίος χωρίς τη συνοδεία οργάνων, μπαίνει σε μια σχεδόν σαμανική έκσταση για να απαγγείλει χιλιάδες στίχους, κρατώντας ζωντανή την ιστορία του έθνους του μόνο με τη δύναμη της φωνής του.

Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Κοινό στοιχείο και των δύο πολιτισμών είναι η μιμητική φύση της μουσικής. Τα πνευστά όργανα (όπως το Sybyzgy και το Choor) ή οι «άρπες του στόματος» (Shankobyz και Temir Komuz) δεν παίζουν απλώς μελωδίες· αναπαριστούν το κελάηδισμα των πουλιών, το τρέξιμο του νερού στα ρυάκια και τον ήχο του κοπαδιού.

ΜΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ

Παρά τις διαφορές στην τεχνική —με τους Καζάκους να εστιάζουν στον ρυθμό της στέπας και τους Κιργίζιους στη λυρική ελευθερία του βουνού— η ουσία παραμένει η ίδια: η μουσική είναι το μέσο για να επικοινωνήσει ο άνθρωπος με το παρελθόν του και τη φύση.

Σήμερα, αυτή η παράδοση δεν μένει κλεισμένη σε μουσεία. Νέα συγκροτήματα και καλλιτέχνες παντρεύουν τους αρχαίους ήχους με τη σύγχρονη σκηνή, αποδεικνύοντας ότι η Dombra και το Komuz έχουν ακόμα πολλά να πουν στον σύγχρονο κόσμο.