ΟΙ ΑΡΜΕΝΗΔΕΣ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ

 Η εμφάνιση της Λαϊκής Κιθάρας μετά το 1922 αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς σταθμούς της ελληνικής οργανοποιίας. Οι Αρμένηδες πρόσφυγες οργανοποιοί, κουβαλώντας την τεχνογνωσία των μεγάλων εργαστηρίων της Σμύρνης και της Πόλης, εγκαταστάθηκαν κυρίως στην Κοκκινιά και τον Πειραιά, διαμορφώνοντας αυτό που σήμερα ονομάζουμε «ρεμπέτικη» ή «λαϊκή» κιθάρα.

Εμβληματικές μορφές όπως ο Αγκόπ Τερζιβασιάν, ο Κεβόρκ Απαρτιάν και ο Ονίκ,

δημιούργησαν όργανα με πολύ συγκεκριμένο ηχητικό και κατασκευαστικό προσανατολισμό, προκειμένου η κιθάρα να πάψει να είναι ένα απλό συνοδευτικό όργανο και να γίνει ο στιβαρός «στύλος» της λαϊκής ορχήστρας.

ΤΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΗΔΩΝ

Η λαϊκή κιθάρα των Αρμένηδων δεν ήταν μια κλασική κιθάρα με μεταλλικές χορδές, αλλά ένα όργανο με ειδική αρχιτεκτονική:

• Το Σκάφος: Χρησιμοποιούσαν κυρίως Ελληνική Καρυδιά για την πλάτη και τα πλαϊνά. Η καρυδιά έδινε έναν ήχο «ξερό», με γρήγορη απόκριση και χωρίς περιττές αντηχήσεις, επιτρέποντας στα «μπασοκίθαρα» να ακούγονται πεντακάθαρα δίπλα στο μπουζούκι.

• Το Καπάκι: Επιλεγμένο έλατο, αλλά με μια ιδιαιτερότητα στα καμάρια (bracing). Αντί για την ακτινωτή διάταξη της κλασικής κιθάρας, χρησιμοποιούσαν συχνά παράλληλα καμάρια (ladder bracing), που έδιναν στο όργανο μια πιο επιθετική

ΟΙ ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΤΗΣ ΚΟΡΑ: ΟΙ "ΣΙΔΗΡΟΥΡΓΟΙ" ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΑΡΠΑΣ

Στην αφρικανική παράδοση, ο οργανοποιός της Κόρα δεν φτιάχνει απλώς ένα όργανο· κατασκευάζει ένα ιερό αντικείμενο που μεταφέρει την ιστορία ολόκληρων γενεών. Οι οικογένειες των οργανοποιών, όπως οι Cissoko και οι Diabaté, κρατούν τα μυστικά της κατασκευής εδώ και αιώνες.

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ "ΓΙΓΑΝΤΙΑΙΑΣ" ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ

Το σώμα της Κόρα είναι ένα τεράστιο ηχείο φτιαγμένο από μια κολοκύθα (calabash) που έχει κοπεί ακριβώς στη μέση.

• Η Τέχνη: Ο οργανοποιός πρέπει να βρει μια κολοκύθα με τέλεια σφαιρικότητα και ομοιόμορφο πάχος τοιχώματος. Αν το τοίχωμα είναι πολύ λεπτό, το όργανο θα καταρρεύσει υπό την πίεση των 21 χορδών. Αν είναι πολύ χοντρό, ο ήχος θα είναι "πνιγμένος".

ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΚΑΙ Η ΣΤΕΡΕΩΣΗ

Αντί για ξύλινο καπάκι, η Κόρα καλύπτεται από δέρμα αγελάδας.

• Η Διαδικασία: Το δέρμα μουλιάζει σε νερό μέχρι να γίνει εντελώς ελαστικό και μετά τεντώνεται πάνω στην κολοκύθα. Ο οργανοποιός το στερεώνει περιμετρικά με διακοσμητικά καρφιά. Καθώς το δέρμα στεγνώνει, συρρικνώνεται και γίνεται σκληρό σαν τύμπανο, δημιουργώντας μια επιφάνεια με τεράστια αντήχηση.

ΤΟ "ΚΟΝΤΑΡΙ" ΚΑΙ Η ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

Ένα μακρύ κοντάρι από σκληρό ξύλο (συνήθως από το δέντρο Kené) διαπερνά την κολοκύθα από τη μια άκρη στην άλλη.

• Η Καινοτομία: Σε αντίθεση με τα ευρωπαϊκά όργανα, η Κόρα δεν έχει ταστιέρα. Οι χορδές υψώνονται πάνω από μια μεγάλη, κάθετη γέφυρα (καβαλάρη) που πατάει απευθείας πάνω στο δέρμα. Ο οργανοποιός πρέπει να σκαλίσει τη γέφυρα έτσι ώστε οι 21 χορδές να είναι σε δύο παράλληλες σειρές (11 από τη μια πλευρά και 10 από την άλλη).

ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΣΤΟ ΝΑΥΛΟΝ

Παραδοσιακά, οι χορδές της Κόρα φτιάχνονταν από λεπτές λωρίδες δέρματος αντιλόπης. Σήμερα, οι οργανοποιοί χρησιμοποιούν πετονιά ψαρέματος (νάυλον) σε διαφορετικές διατομές. Αυτή η αλλαγή έδωσε στην Κόρα έναν πιο λαμπερό, κρυστάλλινο ήχο που θυμίζει άρπα, αλλά με τον ρυθμικό χαρακτήρα του λαούτου.