ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ

FIEDEL (ΦΙΝΤΕΛ): Η ΛΥΡΙΚΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΙΠΠΟΤΗ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΡΟΛΟΣ

Το FIEDEL (μεσαιωνική βιέλα) ήταν το πιο σημαντικό έγχορδο όργανο με δοξάρι της γερμανικής μεσαιωνικής περιόδου. Για έναν MINNESÄNGER, το φίντελ ήταν η προέκταση της φωνής του. Σε αντίθεση με το κατοπινό βιολί, ο ήχος του ήταν πιο απαλός, βαθύς και πλούσιος σε αρμονικές, ιδανικός για να "υπογραμμίζει" τα συναισθήματα των ερωτικών στίχων.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Εμφανίστηκε στην Ευρώπη γύρω στον 10ο αιώνα και κυριάρχησε μέχρι τον 15ο. Στη Γερμανία, το φίντελ συνδέθηκε άρρηκτα με τους περιπλανώμενους ευγενείς και τους επαγγελματίες μουσικούς της αυλής. Συχνά απεικονίζεται σε χειρόγραφα (όπως το περίφημο Codex Manesse) στα χέρια διάσημων ποιητών, συμβολίζοντας την υψηλή καλλιτεχνική τους υπόσταση.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

• Σώμα: Είχε σχήμα οβάλ ή ελαφρώς στενότερο στη μέση (σαν κλεψύδρα). Το σκάφος σκαλιζόταν συνήθως από ένα ενιαίο κομμάτι ξύλου (σφένδαμο), ενώ το καπάκι ήταν από έλατο.

• Χορδές: Διέθετε συνήθως 3 έως 5 χορδές από έντερο. Μία από αυτές συχνά λειτουργούσε ως "ισοκράτης" (drone), παράγοντας έναν συνεχή ήχο πάνω στον οποίο εξελισσόταν η μελωδία.

• Κράτημα: Ο μουσικός το ακουμπούσε στον ώμο ή στο στήθος, σε αντίθεση με το σύγχρονο βιολί που τοποθετείται κάτω από το σαγόνι.

---

LUTE (ΛΑΟΥΤΟ): Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΥΛΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΡΟΛΟΣ

Το ΛΑΟΥΤΟ ήταν το πολυφωνικό εργαλείο των MINNESÄNGER. Χρησιμοποιούνταν για να δίνει τον ρυθμό και το αρμονικό υπόβαθρο στις επικές αφηγήσεις. Η ικανότητά του να παράγει ταυτόχρονα μελωδία και συγχορδίες το έκανε απαραίτητο για τις μεγάλες μπαλάντες και τα "τραγούδια ανδραγαθίας", όπου ο ρυθμός έπρεπε να παραμένει σταθερός και υποβλητικός.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Προέρχεται από το αραβικό Al-Ud (το ξύλο), το οποίο εισήλθε στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών. Οι Γερμανοί κατασκευαστές έγιναν παγκοσμίως γνωστοί για τη δεξιοτεχνία τους, καθιστώντας το λαούτο το πιο δημοφιλές όργανο του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Για έναν ιππότη, η γνώση λαούτου ήταν δείγμα ανώτερης παιδείας.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

• Σώμα: Το χαρακτηριστικό αχλαδόσχημο σώμα του αποτελούνταν από πολλές λεπτές λωρίδες ξύλου (ντούγιες) κολλημένες μεταξύ τους, καθιστώντας το όργανο εξαιρετικά ελαφρύ.

• Κεφαλή: Η κεφαλή με τα κλειδιά ήταν λυγισμένη προς τα πίσω σε γωνία σχεδόν $90^\circ$, ένα μοναδικό χαρακτηριστικό που βοηθούσε στην τάση των χορδών.

• Ροζέτα: Στο κέντρο του καπακιού υπήρχε μια περίτεχνα σκαλισμένη οπή (ροζέτα), η οποία συχνά ήταν ένα μικρό κομψοτέχνημα από ξύλο ή περγαμηνή.

---

ZITHER (ΤΣΙΤΕΡ): Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΡΟΛΟΣ

Το ZITHER (Τσίτερ) ήταν το όργανο που "κατέβηκε" στις πόλεις και έγινε η φωνή των MEISTERSINGER. Λόγω της επίπεδης κατασκευής του, μπορούσε να τοποθετηθεί πάνω σε ένα τραπέζι στο εργαστήριο ή στο πανδοχείο. Ο ήχος του ήταν πιο οικείος, μεταλλικός και "γήινος", ταιριάζοντας απόλυτα στην ατμόσφαιρα των αστών τεχνιτών που τραγουδούσαν για τη δουλειά και την πίστη τους.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Είναι ένα καθαρά λαϊκό όργανο των γερμανόφωνων περιοχών (κυρίως των Άλπεων και της Βαυαρίας). Ενώ το λαούτο και το φίντελ είχαν αριστοκρατικές ρίζες, το τσίτερ εξελίχθηκε μέσα από τις λαϊκές συγκεντρώσεις. Οι Meistersinger το υιοθέτησαν γιατί επέτρεπε στον τραγουδιστή να συνοδεύει τον εαυτό του με απλές αλλά καθαρές αρμονίες, χωρίς να επισκιάζει τον λόγο.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

• Σχήμα: Αποτελείται από ένα επίπεδο, ξύλινο ηχείο πάνω στο οποίο είναι τεντωμένες πολλές χορδές.

• Χορδές: Διαθέτει δύο τύπους χορδών: τις χορδές της μελωδίας (που βρίσκονται πάνω από μια ταστιέρα με τάστα) και τις χορδές της συνοδείας (που παίζονται "ανοιχτές").

• Τρόπος παιξίματος: Ο μουσικός χρησιμοποιούσε μια πένα (plectrum) στον αντίχειρα για τη μελωδία και τα υπόλοιπα δάχτυλα για να "τσιμπάει" τις χορδές της συνοδείας, δημιουργώντας ένα πλούσιο ηχητικό αποτέλεσμα.

---

Αυτά τα τρία όργανα αποτέλεσαν τη γέφυρα ανάμεσα στον προφορικό λόγο και την καταγεγραμμένη μνήμη, επιτρέποντας στους Γερμανούς βάρδους να ντύσουν τις ιστορίες τους με ήχους που αντέχουν στον χρόνο.