Η εμφάνιση της Λαϊκής Κιθάρας μετά το 1922 αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς σταθμούς της ελληνικής οργανοποιίας. Οι Αρμένηδες πρόσφυγες οργανοποιοί, κουβαλώντας την τεχνογνωσία των μεγάλων εργαστηρίων της Σμύρνης και της Πόλης, εγκαταστάθηκαν κυρίως στην Κοκκινιά και τον Πειραιά, διαμορφώνοντας αυτό που σήμερα ονομάζουμε «ρεμπέτικη» ή «λαϊκή» κιθάρα.
Εμβληματικές μορφές όπως ο Αγκόπ Τερζιβασιάν, ο Κεβόρκ Απαρτιάν και ο Ονίκ,
δημιούργησαν όργανα με πολύ συγκεκριμένο ηχητικό και κατασκευαστικό προσανατολισμό, προκειμένου η κιθάρα να πάψει να είναι ένα απλό συνοδευτικό όργανο και να γίνει ο στιβαρός «στύλος» της λαϊκής ορχήστρας.
ΤΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΗΔΩΝ
Η λαϊκή κιθάρα των Αρμένηδων δεν ήταν μια κλασική κιθάρα με μεταλλικές χορδές, αλλά ένα όργανο με ειδική αρχιτεκτονική:
Το Σκάφος: Χρησιμοποιούσαν κυρίως Ελληνική Καρυδιά για την πλάτη και τα πλαϊνά. Η καρυδιά έδινε έναν ήχο «ξερό», με γρήγορη απόκριση και χωρίς περιττές αντηχήσεις, επιτρέποντας στα «μπασοκίθαρα» να ακούγονται πεντακάθαρα δίπλα στο μπουζούκι.
Το Καπάκι: Επιλεγμένο έλατο, αλλά με μια ιδιαιτερότητα στα καμάρια (bracing). Αντί για την ακτινωτή διάταξη της κλασικής κιθάρας, χρησιμοποιούσαν συχνά παράλληλα καμάρια (ladder bracing), που έδιναν στο όργανο μια πιο επιθετική
«ατάκα» και δυνατό όγκο στα μεσαία.
Αυτή είναι η Νίκαια που αγαπάμε!
ΑΠΟ: 5ο ΛΥΚΕΙΟ ΝΙΚΑΙΑΣ - Ιουν• 13•25
Φωτογραφία της Άνω Νεάπολης το 1965. Πιστεύεται ότι είναι η περιοχή που σήμερα είναι το σχολείο μας (Από την ομάδα του Facebook “Νίκαια η γειτονιά μας»)
Το οργανοποιείο του περίφημου Ζοζέφ Τερζιβασιάν (όρθιος αριστερά) στη Π. Κοκκινιά.
Δεξιά στη φωτογραφία με το μπουζούκι του ο αείμνηστος Γιάννης Παπαϊωάννου.
Υπήρξε ο μεγαλύτερος τεχνίτης του είδους και είχε φτιάξει τα όργανα όλων των σημαντικών δημιουργών και δεξιοτεχνών: Βαμβακάρη, Τσιτσάνη, Χιώτη, Χατζηχρήστου, Παπαϊωάννου, Μπαγιαντέρα, Μητσάκη, Καπλάνη, Καλδάρα.
Το 90% του ρεπερτορίου του ελληνικού τραγουδιού, από το 1934 μέχρι το 1995, έχει παιχθεί με έγχορδα που κατασκεύασε ο Ζοζέφ. Γεννήθηκε το 1916, στο Αφιόν Καραχισάρ της Μικράς Ασίας και μετά την Καταστροφή, το 1922, ήρθε στον Πειραιά και εγκαταστάθηκε στη Νίκαια.
Ο Μανώλης Χιώτης είχε αποκαλέσει τον Τερζιβασιάν «Στραντιβάριους του μπουζουκιού».
Στη φωτογραφία από το κέντρο του «Κεφάλα» στην Νίκαια ένα group από οργανοπαίχτες και τραγουδιστές.
Από τα αριστερά Γιάννης Μπαφούνης η Σαμιώτης, Θόδωρος Πολυκανδριώτης, Μπέμπα Μπλανς, Δημήτρης Στεργίου ή Μπέμπης.
Ο Αρμένης Κ. Ρουπέν με βιολί και ο γνωστός κατασκευαστής μπουζουκιών Τσακιριάν Αγκόπ με το μαύρο σακάκι.
Στην μέση με τα γυαλιά είναι ο τυφλός πασίγνωστος – παγκόσμιος μουσικός Udi Hrant Kenkulian που έπαιζε ούτι.
Το Μάνικο: Στιβαρό, συνήθως από μαόνι ή μουριά, με ταστιέρα από έβενο. Το «action» (το ύψος των χορδών) ήταν ρυθμισμένο έτσι ώστε να εξυπηρετεί τα δυνατά χτυπήματα της πένας, χωρίς να «τριζάρει» το όργανο.
ΤΕΡΖΙΒΑΣΙΑΝ ΚΑΙ ΑΠΑΡΤΙΑΝ: ΟΙ ΔΥΟ ΠΥΛΩΝΕΣ
| Οργανοποιός | Χαρακτηριστικά Οργάνων |
| Αγκόπ Τερζιβασιάν | Τα όργανά του θεωρούνται τα «τανκς» της λαϊκής κιθάρας. Απίστευτη αντοχή στον χρόνο και ήχος που «γκρεμίζει» τοίχους. Οι κιθάρες του έχουν μια χαρακτηριστική δωρική αισθητική. |
| Κεβόρκ Απαρτιάν | Έμφαση στη λεπτομέρεια και τον λίγο πιο γλυκό, μελωδικό ήχο. Οι κιθάρες του Απαρτιάν είναι συχνά πιο ελαφριές κατασκευαστικά, με εξαιρετική ισορροπία ανάμεσα στα μπάσα και τα πρίμα. |
Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΗΣ "ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ"
Οι Αρμένηδες μάστορες εισήγαγαν και μια νέα οπτική γλώσσα. Οι χαρακτηριστικές ροζέτες με τα γεωμετρικά σχέδια από μικρά κομμάτια ξύλου και η χρήση της γομαλάκας σε πιο σκούρες αποχρώσεις, έδωσαν στη λαϊκή κιθάρα μια ταυτότητα που την ξεχώριζε αμέσως από τις εισαγόμενες ευρωπαϊκές.
Σημαντική Λεπτομέρεια: Οι κιθάρες αυτές σχεδιάστηκαν για να παίζονται με πένα και όχι με τα δάχτυλα. Αυτός είναι ο λόγος που οι παλιοί κιθαρίστες (όπως ο Κώστας Σκαρβέλης ή ο Σπύρος Περιστέρης) μπορούσαν να κρατήσουν ολόκληρη ορχήστρα μόνο με μια κιθάρα Τερζιβασιάν.
Αυτή η σχολή οργανοποιίας διέσωσε την αισθητική της Σμύρνης και την προσάρμοσε στις δύσκολες συνθήκες της Ελλάδας του μεσοπολέμου, δημιουργώντας τα όργανα που ακούμε σε όλες τις κλασικές ηχογραφήσεις του ρεμπέτικου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου