KENDHANG (ΚΕΝΤΝΤΑΝΓΚ)

KENDHANG (ΚΕΝΤΝΤΑΝΓΚ)

Ελληνική Μουσικολογική Κατηγορία: Μεμβρανόφωνο Κρουστό (Τύμπανο με δύο δέρματα)

Το Kendhang είναι το όργανο που ελέγχει την ταχύτητα (irama) και τις μεταβάσεις του συνόλου. Υπάρχουν διάφορα μεγέθη, με κυριότερα το Kendhang Ageng (το μεγάλο), το Kendhang Ciblon (για περίπλοκους ρυθμούς) και το Kendhang Ketipung (το μικρότερο).

Α. Η Κατασκευή του Σκάφους (Brung)

Το σώμα του τυμπάνου δεν είναι ένας απλός κούφιος κύλινδρος, αλλά ένα ακουστικά μελετημένο

"αντηχείο".

• Επιλογή Ξύλου: Χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά το ξύλο Nangka (Jackfruit - Artocarpus heterophyllus). Το ξύλο αυτό επιλέγεται για την πυκνότητά του και την ικανότητά του να μην "παραμορφώνει" τις χαμηλές συχνότητες.

• Η Εσωτερική Γεωμετρία: Ο τεχνίτης σκαλίζει το εσωτερικό του κορμού δίνοντάς του σχήμα διπλού κώνου (σαν ασύμμετρο ρολόι άμμου). Αυτό σημαίνει ότι ο εσωτερικός χώρος στενεύει προς το κέντρο. Αυτή η στενωπός επιτρέπει στα κύματα αέρα από τη μία μεμβράνη να αλληλεπιδρούν με την άλλη, δημιουργώντας τους χαρακτηριστικούς "υγρούς" και "γλοιώδεις" ήχους που απαιτεί η ινδονησιακή μουσική.

• Η Εξωτερική Διαμόρφωση: Το σώμα τορνίρεται μέχρι να αποκτήσει την κλασική του διογκωμένη μορφή. Στη συνέχεια, το ξύλο αλείφεται με ειδικά λάδια και συχνά βάφεται με μαύρη ή βαθύ κόκκινη λάκα για να προστατευτεί από τις ρωγμές που προκαλεί η ξηρασία.

Β. Η Επεξεργασία των Δερμάτων (Wangkis)

Το Kendhang έχει δύο διαφορετικά δέρματα, ένα σε κάθε άκρη, που παράγουν διαφορετικές τονικότητες.

• Η Μεγάλη Πλευρά (Bem/Dhah): Χρησιμοποιείται παχύ δέρμα από θηλυκό νεροβούβαλο. Το δέρμα αυτό δίνει τον βαθύ, χαμηλό ήχο που αντηχεί στο στήθος του ακροατή.

• Η Μικρή Πλευρά (Kempyang): Χρησιμοποιείται λεπτότερο δέρμα από κατσίκα ή νεαρό μοσχάρι. Αυτό το δέρμα είναι υπεύθυνο για τους οξείς, κοφτούς ήχους (tak και tong).

• Η Κατεργασία: Τα δέρματα δεν υφίστανται χημική δέψη (τανίωση), καθώς κάτι τέτοιο θα κατέστρεφε την ελαστικότητά τους. Καθαρίζονται με το χέρι, μουλιάζουν σε νερό και τεντώνονται ενώ είναι ακόμα υγρά πάνω στο σώμα του τυμπάνου, ώστε να πάρουν το σχήμα των άκρων του ξύλου.

Γ. Το Σύστημα Τεντώματος (Janget και Ugs)

Το κούρδισμα του Kendhang είναι δυναμικό και αλλάζει ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

• Οι Λωρίδες (Janget): Οι δύο μεμβράνες συγκρατούνται μεταξύ τους από μακριές, λεπτές λωρίδες δέρματος βουβαλιού που διατρέχουν το σώμα του τυμπάνου σε σχήμα "V" ή "Y". Αυτές οι λωρίδες είναι εξαιρετικά ισχυρές και αντέχουν τεράστιες πιέσεις.

• Οι Δακτύλιοι (Ugs): Πάνω στις λωρίδες Janget υπάρχουν μικροί δερμάτινοι δακτύλιοι. Ο μουσικός, σπρώχνοντας αυτούς τους δακτυλίους προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, αυξάνει ή μειώνει την τάση των μεμβρανών. Έτσι, μπορεί να κουρδίσει το τύμπανο μέσα σε δευτερόλεπτα κατά τη διάρκεια της παράστασης.

Δ. Η Ακουστική του "Damping" (Σβήσιμο Ήχου)

Η κατασκευή του Kendhang πρέπει να επιτρέπει την άμεση διακοπή της δόνησης. Ο παίκτης χρησιμοποιεί τις παλάμες και τα δάχτυλά του για να "πνίγει" τον ήχο. Αν οι μεμβράνες δεν έχουν τοποθετηθεί με απόλυτη ομοιομορφία πάνω στα χείλη του ξύλου, το τύμπανο θα παρουσιάζει ανεπιθύμητα "κουδουνίσματα" που καταστρέφουν την καθαρότητα του ρυθμού.

Ε. Σημασία και Χρήση στη Δημοσίευση

Το Kendhang είναι η καρδιά του Gamelan. Στην κατασκευή του, η ισορροπία μεταξύ της "ζωντανής" μεμβράνης και του "νεκρού" ξύλου συμβολίζει τον έλεγχο των ανθρώπινων συναισθημάτων. Μια επαγγελματική δημοσίευση πρέπει να αναφέρει ότι ο κατασκευαστής των Kendhang είναι συχνά και ο ίδιος σπουδαίος παίκτης, καθώς μόνο έτσι μπορεί να "νιώσει" αν το τύμπανο έχει την απαραίτητη απόκριση στα δάχτυλα.