ΑΡΧΑΙΑ ΚΙΝΑ - Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ ΘΕΜΕΛΙΟ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ"

 

GUQIN: ΤΟ ΕΓΧΟΡΔΟ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ ΜΕ ΧΟΡΔΕΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΞΙ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΩΜΕΝΗ ΛΑΚΑ

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΙΝΑ (ΔΥΝΑΣΤΕΙΕΣ QIN & HAN)

Για τους Κινέζους, η μουσική ήταν στενά συνδεδεμένη με τη διακυβέρνηση. Αν η μουσική μιας αυτοκρατορίας ήταν "άτακτη", τότε και το κράτος θα κατέρρεε.

1. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ (YUEFU)

Ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Wu των Han (2ος αι. π.Χ.).

• ΣΚΟΠΟΣ: Εκατοντάδες υπάλληλοι ταξίδευαν σε όλη την επικράτεια για να καταγράψουν τα τραγούδια του λαού.

• ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ: Ο αυτοκράτορας πίστευε ότι ακούγοντας τα τραγούδια των χωρικών, μπορούσε να καταλάβει αν ο λαός ήταν ευτυχισμένος ή αν ετοιμαζόταν για εξέγερση.

2. Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ "ΟΚΤΩ ΗΧΩΝ" (BAYIN)

Σε αντίθεση με τη Δύση που χώριζε τα όργανα σε έγχορδα ή πνευστά, οι Κινέζοι τα κατηγοριοποιούσαν με βάση το υλικό κατασκευής τους:

ΥΛΙΚΟ	ΟΡΓΑΝΟ	ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΠΕΤΡΑ	Qing (Κουδούνια από νεφρίτη)	Λιθόφωνα σε σχήμα L που κρέμονταν από ξύλινα πλαίσια.
ΜΕΤΑΛΛΟ	Bianzhong (Χάλκινες καμπάνες)	Σειρές από καμπάνες που παίζονταν με σφυριά.
ΜΕΤΑΞΙ	Guqin / Guzheng	Έγχορδα όπου οι χορδές ήταν από στριμμένο μετάξι.
ΜΠΑΜΠΟΥ	Dizi / Xiao	Φλάουτα που έβγαζαν τον ήχο του ανέμου.
ΚΟΛΟΚΥΘΑ	Sheng	Ένα όργανο με πολλούς σωλήνες, ο πρόγονος του αρμονίου.
ΠΗΛΟΣ	Xun	Μια σφαιρική οκαρίνα με βαθύ ήχο.
ΔΕΡΜΑ	Gu (Τύμπανα)	Χρησιμοποιούνταν για τελετουργίες και στρατιωτικά σήματα.
ΞΥΛΟ	Yu	Ένα όργανο σε σχήμα τίγρης που το "έτριβαν" για να δείξουν το τέλος της μουσικής.

---

ΤΑ ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

BIANZHONG (ΟΙ ΧΑΛΚΙΝΕΣ ΚΑΜΠΑΝΕΣ)

Ήταν το πιο εντυπωσιακό όργανο της αυλής. Μια πλήρης σειρά μπορούσε να αποτελείται από 65 καμπάνες!

• ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ: Κάθε καμπάνη ήταν "διπλόφωνη". Αν τη χτυπούσες στο κέντρο έβγαζε μια νότα, και αν τη χτυπούσες στη γωνία έβγαζε μια άλλη. Αυτή η τεχνολογία χύτευσης ήταν αιώνες μπροστά από την υπόλοιπη ανθρωπότητα.

• ΧΡΗΣΗ: Παίζονταν μόνο σε μεγάλες κρατικές τελετές για να δείξουν τη δύναμη του Αυτοκράτορα.

GUQIN (ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ)

Αν οι καμπάνες ήταν για τον λαό και το κράτος, το Guqin ήταν για την ψυχή.

• ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: Κάθε λόγιος έπρεπε να ξέρει να παίζει Guqin. Θεωρούνταν μέσο διαλογισμού.

• ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ: Το σώμα του αντιπροσώπευε τον ουρανό (κυρτό πάνω μέρος) και τη γη (επίπεδο κάτω μέρος).

---

TRIVIA: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ "ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ"

• Ο ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΣΩΛΗΝΑΣ (HUANG ZHONG): Οι Κινέζοι είχαν μια "πρότυπη νότα". Ήταν ένας σωλήνας μπαμπού με συγκεκριμένο μήκος. Αν ο νέος αυτοκράτορας άλλαζε το μήκος αυτού του σωλήνα, άλλαζε και η μονάδα μέτρησης του βάρους και του μήκους σε όλη την επικράτεια!

• ΠΕΝΤΑΤΟΝΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ: Η κινέζικη μουσική βασίζεται σε 5 νότες, οι οποίες αντιστοιχούσαν στα 5 στοιχεία της φύσης (Νερό, Φωτιά, Ξύλο, Μέταλλο, Γη).

  1. BIANZHONG: Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΔΙΠΛΟΦΩΝΩΝ ΚΑΜΠΑΝΩΝ

  

  ΟΙ ΧΑΛΚΙΝΕΣ ΚΑΜΠΑΝΕΣ BIANZHONG: ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΥΤΕΥΣΗΣΟι κινεζικές καμπάνες δεν είχαν σχήμα "ποτηριού" όπως οι δυτικές, αλλά ήταν αμυγδαλωτές. Αυτό ήταν το κλειδί της ακουστικής τους.

  Η ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

  • ΔΥΟ ΝΟΤΕΣ ΣΕ ΜΙΑ: Λόγω του αμυγδαλωτού σχήματος, η καμπάνη είχε δύο σημεία κρούσης. Αν την χτυπούσες στο κέντρο (Sui), έβγαζε τη βασική νότα. Αν την χτυπούσες στη γωνία (Gu), έβγαζε μια νότα σε διάστημα τρίτης (μεγάλης ή μικρής). Μία σειρά από 65 καμπάνες μπορούσε να παίξει πλήρεις χρωματικές κλίμακες!

  • ΤΑ "ΠΡΟΕΞΟΧΟΝΤΑ" ΣΗΜΕΙΑ (MEI): Στην εξωτερική επιφάνεια υπήρχαν 36 μικρές προεξοχές (σαν καρφιά). Αυτές δεν ήταν διακοσμητικές· χρησίμευαν στον έλεγχο των δονήσεων, επιτρέποντας στον ήχο να σταματά γρήγορα ώστε να μην συγχέονται οι νότες κατά τη διάρκεια ενός γρήγορου μουσικού κομματιού.

  • Η ΧΥΤΕΥΣΗ: Χρησιμοποιούσαν τη μέθοδο του "χαμένου κεριού" με ένα κράμα χαλκού, κασσίτερου και μολύβδου. Η αναλογία των μετάλλων καθόριζε τη λαμπρότητα του ήχου.

  ---

  2. GUQIN: ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΑΠΟ ΜΕΤΑΞΙ ΚΑΙ ΞΥΛΟ

  Το Guqin θεωρούνταν το "όργανο των επτά χορδών" και η κατασκευή του ήταν γεμάτη συμβολισμούς.

  ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ

  • ΤΟ ΞΥΛΟ: Το πάνω μέρος (ο Ουρανός) κατασκευαζόταν από ξύλο Paulownia (ελαφρύ και αντηχητικό), ενώ το κάτω μέρος (η Γη) από ξύλο Catalpa (πιο σκληρό). Συχνά χρησιμοποιούσαν ξύλο από παλιά δέντρα ή ακόμα και από παλιούς ναούς, πιστεύοντας ότι το ξύλο είχε "μνήμη".

  • ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΞΙ: Παραδοσιακά, οι χορδές φτιάχνονταν από εκατοντάδες λεπτές ίνες μεταξιού στριμμένες μαζί και βουτηγμένες σε φυσική κόλλα. Ο ήχος τους ήταν χαμηλός και γήινος, "ψιθυριστός".

  • Η ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ (LACQUER): Το όργανο καλυπτόταν με πολλές στρώσεις φυσικής λάκας (από το δέντρο Urushi), ανακατεμένης με σκόνη από ελαφόκερα ή πολύτιμους λίθους. Με τα χρόνια, η λάκα ράγιζε δημιουργώντας μοτίβα που οι Κινέζοι ονόμαζαν "ραγίσματα του πάγου" ή "δέρμα φιδιού", τα οποία θεωρούνταν σημάδι ποιότητας και παλαιότητας.

  ---

  3. Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ (ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ)

  

  
  

  Οι Κινέζοι χρησιμοποίησαν τη μουσική ως όπλο πολύ πριν από άλλους πολιτισμούς.

  • ΣΗΜΑΤΑ ΜΕ ΤΥΜΠΑΝΑ: Στη μάχη, τα τεράστια τύμπανα έδιναν το σύνθημα για την επίθεση, ενώ οι καμπάνες και τα γκονγκ για την υποχώρηση.

  • ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΙΕΣΗ: Υπάρχουν αναφορές για στρατηγούς που διέταζαν τους στρατιώτες τους να παίζουν μελαγχολικά τραγούδια της πατρίδας του εχθρού τη νύχτα, ώστε οι αντίπαλοι να νιώσουν νοσταλγία και να λιποτακτήσουν.

  ---

  TRIVIA ΓΙΑ ΤΟ BLOG:

  Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ YU BOYA: Λέγεται ότι όταν ο κορυφαίος παίκτης Guqin, Yu Boya, έχασε τον μοναδικό φίλο που μπορούσε να καταλάβει τη μουσική του, έσπασε το όργανό του και δεν έπαιξε ποτέ ξανά. Από εκεί προέρχεται ο κινεζικός όρος "Zhiyin" (αυτός που ξέρει τον ήχο), που σημαίνει "αληθινός φίλος".

  ΤΟ "ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ" (YUEFU) & ΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ

  Όπως βλέπετε στην τρίτη εικόνα, η καταγραφή της μουσικής ήταν μια επίσημη κρατική λειτουργία. Οι υπάλληλοι του Yuefu δεν ήταν απλώς γραφιάδες, αλλά "κατάσκοποι των συναισθημάτων".

  • Η ΜΕΘΟΔΟΣ: Τα τραγούδια χαράσσονταν σε στενές λωρίδες μπαμπού που δένονταν μεταξύ τους με κορδόνια.

  • Η ΑΝΑΛΥΣΗ: Αν τα τραγούδια μιας περιοχής ήταν πολύ μελαγχολικά, οι σύμβουλοι του Αυτοκράτορα θεωρούσαν ότι οι τοπικοί άρχοντες ήταν καταπιεστικοί και έστελναν επιθεωρητές!

  • Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ: Χάρη σε αυτή την καταγραφή, έχουμε σήμερα στίχους τραγουδιών ηλικίας 2.000 ετών που μιλούν για τον έρωτα, τον πόλεμο και τη ζωή στην επαρχία.

  ---

  TRIVIA: ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ "ΚΙΤΡΙΝΟΥ ΣΩΛΗΝΑ"

  Ο Huang Zhong (Κίτρινος Σωλήνας) ήταν ένα μπαμπού που έπρεπε να παράγει μια συγκεκριμένη νότα. Αν η νότα αυτή "ξέφευγε" από το σωστό τονικό ύψος, οι Κινέζοι πίστευαν ότι το σύμπαν θα έχανε την ισορροπία του. Έτσι, κάθε νέος αυτοκράτορας επαλήθευε τον ήχο του σωλήνα ως την πρώτη του επίσημη πράξη!

  1. SHENG (ΣΕΝΓΚ): ΤΟ "ΦΟΙΝΙΚΟΠΤΕΡΟ" ΤΩΝ ΠΝΕΥΣΤΩΝ

  Το Sheng είναι ένα από τα πιο αρχαία και περίπλοκα όργανα. Θεωρείται ο πρόγονος του αρμονίου και του ακορντεόν.

  • ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ: Αποτελείται από έναν θάλαμο αντήχησης (παραδοσιακά από κολοκύθα, αργότερα από μέταλλο) στον οποίο είναι στερεωμένοι 17 έως 36 σωλήνες μπαμπού διαφορετικού μήκους.

  • Η ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: Μέσα σε κάθε σωλήνα υπάρχει μια ελεύθερη μεταλλική γλωσσίδα (reed). Είναι το μοναδικό αρχαίο πνευστό που επιτρέπει στον μουσικό να παίζει συγχορδίες (πολλές νότες ταυτόχρονα).

  • ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ: Το σχήμα του μιμείται τα διπλωμένα φτερά του Φοίνικα, του ιερού πουλιού της Κίνας.

  2. XUN (ΣΟΥΝ): Ο ΗΧΟΣ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥ

  Το Xun είναι μια σφαιρική οκαρίνα, ένα από τα αρχαιότερα όργανα στον κόσμο.

  • ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ: Πλάθεται από πηλό ή κεραμικό και ψήνεται σε υψηλή θερμοκρασία. Έχει σχήμα αυγού και μια τρύπα στο πάνω μέρος για το φύσημα, με 6 έως 9 τρύπες για τα δάχτυλα.

  • ΗΧΟΣ: Παράγει έναν βαθύ, μελαγχολικό και απόκοσμο ήχο που θυμίζει τον άνεμο που σφυρίζει μέσα σε σπηλιές.

  3. GUZHENG (ΓΚΟΥΖΕΝΓΚ): ΤΟ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ ΕΓΧΟΡΔΟ

  Αν το Guqin ήταν για διαλογισμό, το Guzheng ήταν για την ψυχαγωγία της αυλής.

  • ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ: Ένα μεγάλο ξύλινο ηχείο με 16 έως 21 χορδές από μετάξι (σήμερα μεταλλικές).

  • ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ: Διαθέτει κινητές γέφυρες (σαν "πύργους") κάτω από κάθε χορδή. Ο μουσικός μετακινεί τις γέφυρες για να αλλάξει το κούρδισμα κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης, δημιουργώντας το χαρακτηριστικό "κύμα" ήχου (glissando).

  ---

  Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΣΗΜΕΙΟΓΡΑΦΙΑ (GONGCHE)

  Πώς έγραφαν τη μουσική τους οι Κινέζοι την περίοδο Han;

  • ΣΥΜΒΟΛΑ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΝΟΤΕΣ: Χρησιμοποιούσαν κινεζικούς χαρακτήρες που αντιπροσώπευαν τα ονόματα των φθόγγων (π.χ. He, Si, Yi, Shang, Che).

  • ΚΑΘΕΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ: Η μουσική γραφόταν σε κάθετες στήλες, από πάνω προς τα κάτω και από δεξιά προς τα αριστερά, όπως και τα κείμενα.

  • ΕΛΛΕΙΨΗ ΡΥΘΜΟΥ: Η αρχαία σημειογραφία έδινε τις νότες, αλλά ο ρυθμός συχνά δεν γραφόταν. Ο μουσικός έπρεπε να γνωρίζει το ύφος του κομματιού από τον δάσκαλό του.

  ---

  TRIVIA: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΩΣ "ΙΑΤΡΙΚΗ" (YAO)

  Στην αρχαία Κίνα, ο χαρακτήρας για τη "Μουσική" (Yue) είναι το βασικό συστατικό του χαρακτήρα για την "Ιατρική" (Yao).

  • Πίστευαν ότι οι 5 νότες της πεντατονικής κλίμακας αντιστοιχούν στα 5 εσωτερικά όργανα του σώματος:

    • Η νότα Jiao επιδρά στο συκώτι.

    • Η νότα Zhi στην καρδιά.

    • Η νότα Gong στον σπλήνα.

    • Η νότα Shang στους πνεύμονες.

    • Η νότα Yu στους νεφρούς.

  • Ένας γιατρός της εποχής μπορούσε να "συνταγογραφήσει" συγκεκριμένα μουσικά κομμάτια για τη θεραπεία μιας ασθένειας!