ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Αν το περσικό ταρ είναι το όργανο του εσωτερικού στοχασμού, το Αζέρικο Ταρ (ή Ταρ του Καυκάσου) είναι το όργανο της απόλυτης δεξιοτεχνίας και της ηχητικής έκρηξης. Η εμφάνισή του στα μέσα του 19ου αιώνα, μέσα από τις ριζικές μεταρρυθμίσεις του μεγάλου μουσικού και οργανοποιού Sadigjan, άλλαξε για πάντα το τοπίο της ανατολικής μουσικής. Για τον οργανοποιό, η κατασκευή ενός Αζέρικου Ταρ αποτελεί μια πρόκληση στατικής και ακουστικής, καθώς καλείται να διαχειριστεί την τεράστια πίεση 11 μεταλλικών χορδών πάνω σε ένα ηχείο από δέρμα, διατηρώντας παράλληλα την ευελιξία που
απαιτεί το παραδοσιακό "Μουγκάμ" (Mugham).
Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ SADIGJAN: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΚΑΛΙΑ ΣΤΟ ΣΤΗΘΟΣ
Η ειδοποιός διαφορά του Αζέρικου Ταρ ξεκίνησε από την ανάγκη για μεγαλύτερη ένταση ήχου. Ο Sadigjan προχώρησε σε τρεις βασικές αλλαγές που καθορίζουν μέχρι σήμερα την οργανοποιία του είδους:
Μείωση του Βάρους: Το σκάφος έγινε πιο ρηχό και ελαφρύ, ώστε ο μουσικός να μπορεί να το κρατά ψηλά στο στήθος.
Αύξηση των Χορδών: Από τις 5-6 χορδές του περσικού μοντέλου, περάσαμε στις 11.
Αλλαγή Ταστιέρας: Η προσθήκη επιπλέον χορδών απαίτησε έναν πιο πλατύ και σταθερό λαιμό.
ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ
1. ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΣΚΑΦΟΥΣ (SENE)
Το σώμα σκάβεται και εδώ σε μασίφ ξύλο μουριάς, αλλά η γεωμετρία του είναι διαφορετική:
Βάθος: Είναι περίπου 2-3 εκατοστά πιο ρηχό από το περσικό, μειώνοντας την εσωτερική αντήχηση και αυξάνοντας την ταχύτητα της ηχητικής απόκρισης.
Χείλη Ηχείου: Το σημείο όπου κολλάται το δέρμα είναι πιο πλατύ για να προσφέρει καλύτερη έδραση στη μεμβράνη, η οποία δέχεται μεγαλύτερες πιέσεις λόγω του αριθμού των χορδών.
2. Ο ΛΑΙΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΡΙ (KELLE)
Το κεφαλάρι του Αζέρικου Ταρ είναι ένα κομψοτέχνημα μηχανικής. Πρέπει να φιλοξενήσει 11 κλειδιά (pegs) χωρίς να αυξηθεί υπερβολικά το βάρος του οργάνου.
Κύριες Χορδές: 6 χορδές (3 ζεύγη) για τη μελωδία.
Συμπαθητικές Χορδές (Resonance strings): 5 επιπλέον χορδές που δίνουν τον χαρακτηριστικό "μεταλλικό" και πλούσιο ήχο, λειτουργώντας ως φυσικό reverb.
Ταστιέρα: Κατασκευάζεται από καρυδιά ή έβενο και φέρει 22 τάστα (συνήθως από νάιλον ή έντερο), τοποθετημένα σύμφωνα με τα διαστήματα του αζέρικου συστήματος.
3. ΤΟ ΔΕΡΜΑΤΙΝΟ ΚΑΠΑΚΙ
Στο Αζέρικο Ταρ χρησιμοποιείται η μεμβράνη από την καρδιά του βοδιού (pericardium) ή δέρμα ψαριού, τα οποία είναι πιο ανθεκτικά από το δέρμα αμνού. Αυτό είναι απαραίτητο για να αντέξει την κάθετη πίεση του καβαλάρη που προκαλείται από τις 11 χορδές.
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ
| Χαρακτηριστικό | Αζέρικο Ταρ | Περσικό Ταρ |
| Αριθμός Χορδών | 11 | 6 |
| Μήκος Χορδής (Scale) | 64 - 66 cm | 66 - 69 cm |
| Πάχος Λαιμού | 24 - 26 mm | 22 - 24 mm |
| Τρόπος Κρατήματος | Στο Στήθος | Στην Αγκαλιά |
| Ήχος | Λαμπερός / Μεταλλικός | Σκοτεινός / Εσωτερικός |
Ο ΚΑΒΑΛΑΡΗΣ (KHARAK) ΚΑΙ ΤΟ SETUP
Ο καβαλάρης στο Αζέρικο Ταρ είναι πιο στιβαρός και συχνά ενισχυμένος στη βάση του. Η ρύθμιση του "Action" (ύψος χορδών) πρέπει να είναι χειρουργική, καθώς οι πολλές χορδές αυξάνουν την πιθανότητα τριγμών αν το δέρμα χαλαρώσει έστω και λίγο λόγω υγρασίας.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΝΤΑ
Το Αζέρικο Ταρ αποτελεί το ζωντανό παράδειγμα του πώς η οργανοποιία εξελίσσεται παράλληλα με τις μουσικές ανάγκες. Για τον κατασκευαστή, είναι μια πρόκληση να διατηρήσει την παράδοση του μασίφ ξύλου μουριάς, ενσωματώνοντας παράλληλα μια πιο σύνθετη μηχανική χορδών. Είναι το όργανο που "φωνάζει", που κυριαρχεί στη σκηνή και που απαιτεί από τον τεχνίτη την μέγιστη προσοχή στη λεπτομέρεια.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ALIEV, R., "The Azerbaijani Tar: Construction and History", Baku Academy of Music, 2012.
SAFVAT, D., "Traditional Instruments of the Caucasus", 1980
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου