Η επικρατούσα άποψη ότι η οργανική μουσική ήταν αποκλεισμένη από τη μεσαιωνική λατρεία καταρρίπτεται σε μεγάλο βαθμό από τα χειρόγραφα των Cantigas de Santa Maria. Αυτή η σπουδαία συλλογή, που δημιουργήθηκε υπό την αιγίδα του Βασιλιά Αλφόνσου Ι’ του Σοφού, αποτελεί έναν θησαυρό της γαλικιανο-πορτογαλικής λογοτεχνίας και προσφέρει αδιαμφισβήτητες αποδείξεις για τη χρήση οργάνων σε θρησκευτικό πλαίσιο. Ιδιαίτερα το χειρόγραφο Escorial j.b.2, με τις λεπτομερείς εικονογραφήσεις του (illuminations), λειτουργεί ως ένας ιστορικός κατάλογος των μουσικών οργάνων του 13ου αιώνα.
Έγχορδα με Δοξάρι (Bowed Instruments)
Η εισαγωγή του δοξαριού στη Δυτική Ευρώπη γύρω στον 11ο αιώνα έφερε επανάσταση, επιτρέποντας τη διατήρηση μακρών νότων και τη δημιουργία ισοκρατημάτων (drones).
Vielle (Μεσαιωνική Βιέλα): Θεωρείτο το ευγενέστερο όργανο της εποχής. Ο θεωρητικός Johannes de Grocheo τόνιζε την ικανότητά της να αποδίδει κάθε μουσική μορφή. Κατασκευαζόταν από ενιαίο κομμάτι ξύλου και παιζόταν σε διάφορες θέσεις (στον ώμο ή στα γόνατα).
Rebec (Ρεμπέκ): Απόγονος του αραβικού rebab, το ρεμπέκ είχε αχλαδόσχημο σώμα και συνήθως τρεις χορδές κουρδισμένες σε πέμπτες. Αν και χρησιμοποιείτο συχνά στην κοσμική μουσική, θεωρητικοί όπως ο Tinctoris το συνέδεαν με την πνευματική ανάταση.
Hurdy-Gurdy (Οργανίστρο): Ένα ιδιαίτερο όργανο όπου ένας τροχός αντικαθιστά το δοξάρι. Ήταν το ιδανικό όργανο για συνεχή ηχητική υπόκρουση, λόγω του μηχανισμού περιστροφής.
Νυκτά Έγχορδα (Plucked Instruments)
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει μερικά από τα αρχαιότερα όργανα της ανθρωπότητας, με τις χορδές να εξελίσσονται από έντερο ζώου σε μέταλλο κατά τον 13ο αιώνα.
Λαούτο και Mandora: Το μεσαιωνικό λαούτο, στενός συγγενής του ούτι (Oud), παιζόταν με πένα (φτερό) και είχε κυρίως συνοδευτικό ρόλο σε σύνολα. Η Mandora αποτελούσε μια μικρότερη, υψηλόφωνη εκδοχή του.
Guitarra Latina και Morisca: Η "Λατινική Κιθάρα" είχε επίπεδη ράχη και τάστα, ενώ η "Μαυριτανική" διέθετε μακρύ λαιμό και οβάλ σώμα, προδίδοντας τις ανατολίτικες επιρροές της.
Ψαλτήριο και Άρπα: Το ψαλτήριο εμφανιζόταν σε ποικίλα σχήματα (τραπεζοειδές, τετράγωνο), ενώ η μεσαιωνική άρπα είχε ήδη αποκτήσει το χαρακτηριστικό τριγωνικό της πλαίσιο με την προσθήκη της μπροστινής κολώνας.
Πνευστά Όργανα (Wind Instruments)
Τα πνευστά της εποχής παρείχαν ένταση και ποικιλία ηχοχρωμάτων, συχνά διπλασιάζοντας τις φωνητικές γραμμές.
Άσκαυλοι (Bagpipes): Πολύ δημοφιλή σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, πρόσφεραν συνεχή ροή αέρα και σταθερό ισοκράτημα.
Shawm (Ζουρνάς/Σάλπιγγα): Ο πρόγονος του όμποε, με διπλή γλωττίδα και διαπεραστικό ήχο, ιδανικός για υπαίθριες τελετές.
Φορητό Όργανο (Portative Organ): Ένα μικρό εκκλησιαστικό όργανο που ο μουσικός χειριζόταν με το ένα χέρι (πλήκτρα) και το άλλο (φυσούνα), χρησιμοποιούμενο κυρίως για μονοφωνικές μελωδίες.
Κρουστά Όργανα (Percussion)
Τα κρουστά όργανα παρείχαν ρυθμική ζωντάνια και υπογράμμιζαν τη δομή των Cantigas.
Tabor: Ένα μικρό τύμπανο που συχνά παιζόταν ταυτόχρονα με μια φλογέρα από τον ίδιο εκτελεστή.
Καμπάνες και Κύμβαλα: Χρησιμοποιούνταν για να προσδώσουν μια λαμπρή, μεταλλική χροιά στη λατρευτική μουσική.
Συμπέρασμα
Η μελέτη των εικονογραφήσεων των Cantigas de Santa Maria αποδεικνύει ότι η μεσαιωνική θρησκευτική μουσική δεν ήταν αποκλειστικά φωνητική. Η τεράστια ποικιλία οργάνων —από τα ευγενή έγχορδα μέχρι τα λαϊκά πνευστά— φανερώνει έναν πλούσιο μουσικό πολιτισμό, όπου το όργανο υπηρετούσε την αφοσίωση στην Παναγία με την ίδια ένταση που υπηρετούσε και την κοσμική διασκέδαση.
ΠΗΓΕΣ
https://medium.com/@chase.joseph.collins/instruments-of-the-cantigas-de-santa-maria-1d2fb18fbeec
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου