O-DAIKO: Ο ΘΕΪΚΟΣ ΑΝΤΙΛΑΛΟΣ ΤΩΝ ΣΙΝΤΟΪΣΤΙΚΩΝ ΝΑΩΝ

 

Το O-Daiko (που σημαίνει κυριολεκτικά «Μεγάλο Τύμπανο») δεν είναι απλώς το μεγαλύτερο κρουστό της Ιαπωνίας· είναι ένα ιερό αντικείμενο που γεφυρώνει τον κόσμο των ανθρώπων με τον κόσμο των πνευμάτων (Kami). Στη φιλοσοφία του Σιντοϊσμού, ο ήχος του τυμπάνου είναι η μόνη φωνή που μπορεί να φτάσει μέχρι τους θεούς.

1 Η Ιεροτελεστία της Κατασκευής: Το Σώμα ενός Θεού

Η κατασκευή ενός αυθεντικού O-Daiko είναι μια πράξη λατρείας που μπορεί να διαρκέσει χρόνια.

ΤΑ ΤΥΜΠΑΝΑ BATÁ: ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΟΥ ΘΕΪΚΟΥ ΜΥΣΤΙΚΟΥ

Τα Batá είναι μια οικογένεια τριών τυμπάνων σε σχήμα κλεψύδρας, με δύο δερμάτινες επιφάνειες σε κάθε άκρη, που προέρχονται από τον λαό των Γιορούμπα (Yoruba) της Νιγηρίας και μεταφέρθηκαν μέσω του δουλεμπορίου στην Κούβα. Εκεί έγιναν το επίκεντρο της θρησκείας Santería.

2.1 Η Ιερή Ιεραρχία των Οργάνων

Ένα πλήρες σετ Batá αποτελείται από τρία τύμπανα διαφορετικού μεγέθους, τα οποία επικοινωνούν μεταξύ τους σαν να συνομιλούν:

1. Iyá (Η Μητέρα): Είναι το μεγαλύτερο και το πιο βαθύφωνο τύμπανο. Είναι ο «αρχηγός» του

DHUNGCHEN: ΟΙ ΣΑΛΠΙΓΓΕΣ ΤΩΝ ΙΜΑΛΑΪΩΝ

Στα απομονωμένα μοναστήρια του Θιβέτ και του Νεπάλ, ο ήχος που αναγγέλλει την έναρξη των ιερών τελετουργιών δεν είναι μελωδικός. Είναι ένας βαθύς, υπόκωφος βρυχηθμός που δονεί το έδαφος και το σώμα. Είναι ο ήχος του Dhungchen.

1.1 Η Φυσική και η Κατασκευή του Οργάνου

Το Dhungchen είναι μια μακριά, τηλεσκοπική σάλπιγγα, κατασκευασμένη συνήθως από ορείχαλκο ή χαλκό, και συχνά διακοσμημένη με πολύτιμα μέταλλα όπως ασήμι και χρυσό.

ΤΟ ΦΛΑΟΥΤΟ ΤΟΥ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ: Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΠΡΩΣΙΚΟΥ ΞΙΦΟΥΣ

 

Ο Βασιλιάς-Μουσικός

Ο Φρειδερίκος Β' της Πρωσίας δεν ήταν μόνο ένας στρατιωτικός ιδιοφυής, αλλά και ένας δεξιοτέχνης φλαουτίστας. Το φλάουτό του, κατασκευασμένο από τον δάσκαλό του, Johann Joachim Quantz, αντιπροσωπεύει την απόλυτη κορυφή της οργανοποιίας του 18ου αιώνα.

ΤΟ ΠΙΑΝΟ PLEYEL ΤΟΥ CHOPIN: Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ "ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΗΣ" ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ

Ο Κατασκευαστής και ο Συνθέτης

Για τον Fryderyk Chopin, το πιάνο δεν ήταν ένα απλό εργαλείο εργασίας, αλλά μια προέκταση του

νευρικού του συστήματος. Αν και η εποχή του γνώριζε τη γέννηση των πανίσχυρων πιάνων Steinway και Erard, ο Chopin παρέμεινε πιστός στον Ignace Pleyel. Τα πιάνα Pleyel της δεκαετίας του 1830 και 1840 είχαν έναν ήχο αργυρό, κρυστάλλινο και, πάνω από όλα, μια εξαιρετικά ελαφριά μηχανική που επέτρεπε τις πιο ανεπαίσθητες αποχρώσεις (nuances).

VIEUXTEMPS" GUARNERI DEL GESÙ (1741): Η ΑΓΡΙΑ ΔΥΝΑΜΗ

 

Ο Αντίπαλος του Stradivari

Ενώ ο Stradivari επεδίωκε την ουράνια αρμονία, ο Bartolomeo Giuseppe Guarneri (γνωστός ως "del
Gesù") δημιούργησε όργανα με σκοτεινό, βαθύ και εκρηκτικό ήχο. Το βιολί "Vieuxtemps" του 1741 θεωρείται το αριστούργημά του. Πήρε το όνομά του από τον Βέλγο βιολονίστα και συνθέτη Henri Vieuxtemps, ο οποίος το αγάπησε τόσο πολύ, που ζήτησε να το τοποθετήσουν πίσω από το φέρετρό του στην κηδεία του.

LADY BLUNT" STRADIVARIUS (1721): Η Mona Lisa ΤΩΝ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ

 

Η Αριστοκρατική Διαδρομή

Αν ο Μεσσίας είναι το κειμήλιο του μουσείου, το "Lady Blunt" είναι ο βασιλιάς της αγοράς.

Κατασκευάστηκε το 1721 και πήρε το όνομά του από τη Lady Anne Blunt, την εγγονή του Λόρδου Βύρωνα, η οποία το είχε στην κατοχή της για 30 χρόνια. Η Lady Blunt ήταν δεινή ιππέας και μουσικός, και η φροντίδα που επέδειξε στο όργανο επέτρεψε τη διατήρησή του σε κατάσταση που αγγίζει το 90% της αρχικής του μορφής.

THE "MESSIAH" STRADIVARIUS (1716): ΤΟ ΑΝΕΓΓΙΧΤΟ ΚΕΙΜΗΛΙΟ

 

 

Η Ιστορία του «Αόρατου» Βιολιού

Το βιολί "Messiah" (Ο Μεσσίας), γνωστό και ως Le Messie, θεωρείται το πιο πολύτιμο αντικείμενο στην ιστορία της μουσικής. Κατασκευάστηκε το 1716 από τον Antonio Stradivari κατά τη διάρκεια της «Χρυσής Περιόδου» του. Το παράδοξο με αυτό το όργανο είναι ότι, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα Stradivarius που «υπέφεραν» από τη χρήση αιώνων, ο Μεσσίας παρέμεινε σχεδόν αχρησιμοποίητος.

Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΛΥΟΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΥΘΟ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

 

Το παρόν κείμενο εστιάζει αποκλειστικά στο κατασκευαστικό και ακουστικό μέρος, αναλύοντας πώς η αρχαία τεχνογνωσία μετατράπηκε σε σύγχρονο επιστημονικό πείραμα.

ΜΕΡΟΣ Α: ΤΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 4ο ΟΜΗΡΙΚΟ ΥΜΝΟ

Σύμφωνα με το πρωτότυπο κείμενο (στ. 41-51), η διαδικασία παραγωγής του οργάνου ακολουθεί μια αυστηρή τεχνολογική αλληλουχία:

1. Η Προετοιμασία του Αντηχείου (Ηχείο):

   • Πρωτότυπο: «αἰῶν᾽ ἐξετόρησεν» (άδειασε το εσωτερικό).

   • Τεχνική: Χρήση σιδερένιου γλυφάνου (σκαρπέλο) για τον καθαρισμό του οστράκου της χελώνης, ώστε να δημιουργηθεί ο απαραίτητος κενός χώρος για την αντήχηση.

Ο 4ος ΟΜΗΡΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΣΤΟΝ ΕΡΜΗ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΛΥΡΑΣ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΥΜΝΟΥ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ

1.1 Η Φιλολογική Ταυτότητα: Ποιος «έγραψε» τον Ύμνο;

Ο 4ος Ομηρικός Ύμνος αποτελεί ένα από τα πιο αινιγματικά και γοητευτικά κείμενα της αρχαιότητας.

Ο Απόλλωνας με τη λύρα του Ερμή

Παρά την ονομασία τους, οι «Ομηρικοί Ύμνοι» δεν γράφτηκαν από τον Όμηρο. Είναι μια συλλογή ποιημάτων που συνετέθησαν από τον 7ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ. Ο συγκεκριμένος Ύμνος στον Ερμή τοποθετείται χρονολογικά γύρω στο 520 π.Χ., μια εποχή όπου η Ελλάδα άρχισε να περνά από την απόλυτη κυριαρχία του μύθου στην ανάπτυξη της τεχνολογικής και φιλοσοφικής σκέψης.

Ο ποιητής παραμένει ανώνυμος, αλλά η γνώση του για την οργανοποιία και τη μουσική θεωρία αποδεικνύει ότι ήταν ένας άνθρωπος με βαθιά παιδεία. Χρησιμοποιεί το δακτυλικό εξάμετρο, το ίδιο επιβλητικό μέτρο που συναντάμε στην Ιλιάδα, αλλά εδώ το ύφος είναι διαφορετικό: είναι παιγνιώδες, γεμάτο χιούμορ και πονηριά, ταιριάζοντας απόλυτα στην προσωπικότητα του θεού που υμνεί.

1.2 Το Σκηνικό: Η Σπηλιά της Κυλλήνης

Η ιστορία ξεκινά στο όρος Κυλλήνη της Πελοποννήσου. Ο Ερμής γεννιέται την αυγή και μέχρι το

Ο 4ος ΟΜΗΡΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΣΤΟΝ ΕΡΜΗ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΛΥΡΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΥΜΝΟΥ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ

1.1 Η Φιλολογική Ταυτότητα: Ποιος «έγραψε» τον Ύμνο;

Ο 4ος Ομηρικός Ύμνος αποτελεί ένα από τα πιο αινιγματικά και γοητευτικά κείμενα της αρχαιότητας. Παρά την ονομασία τους, οι «Ομηρικοί Ύμνοι» δεν γράφτηκαν από τον Όμηρο. Είναι μια συλλογή ποιημάτων που συνετέθησαν από τον 7ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ. Ο συγκεκριμένος Ύμνος στον Ερμή τοποθετείται χρονολογικά γύρω στο 520 π.Χ., μια εποχή όπου η Ελλάδα άρχισε να περνά από την απόλυτη κυριαρχία του μύθου στην ανάπτυξη της τεχνολογικής και φιλοσοφικής σκέψης.

Ο ποιητής παραμένει ανώνυμος, αλλά η γνώση του για την οργανοποιία και τη μουσική θεωρία αποδεικνύει ότι ήταν ένας άνθρωπος με βαθιά παιδεία. Χρησιμοποιεί το δακτυλικό εξάμετρο, το ίδιο επιβλητικό μέτρο που συναντάμε στην Ιλιάδα, αλλά εδώ το ύφος είναι διαφορετικό: είναι παιγνιώδες, γεμάτο χιούμορ και πονηριά, ταιριάζοντας απόλυτα στην προσωπικότητα του θεού που υμνεί.

1.2 Το Σκηνικό: Η Σπηλιά της Κυλλήνης

Η ιστορία ξεκινά στο όρος Κυλλήνη της Πελοποννήσου. Ο Ερμής γεννιέται την αυγή και μέχρι το μεσημέρι έχει ήδη καταφέρει να εφεύρει το πιο σημαντικό μουσικό όργανο του κόσμου. Αυτή η «ταχύτητα» της δημιουργίας συμβολίζει την αρχέγονη έμπνευση που δεν χρειάζεται χρόνο, αλλά μόνο τη σπίθα του πνεύματος.

1.3 Η Φιλοσοφία της «Χελώνης»: Γιατί αυτό το ζώο;

Στο πρώτο μέρος του Ύμνου, η συνάντηση με τη χελώνη περιγράφεται ως μια μοιραία στιγμή. Ο Ερμής βλέπει τη χελώνη να «βόσκει το πλούσιο χορτάρι» (βοσκομένην... ἐριθηλέα ποίην). Για έναν κοινό άνθρωπο, είναι απλώς ένα ζώο. Για τον Ερμή, είναι ένα «σύμβολο».

Η λέξη «σύμβολον» που χρησιμοποιεί ο ποιητής (στ. 30) είναι κρίσιμη. Στην αρχαιότητα, σύμβολο ήταν ένα αντικείμενο που ένωνε δύο κόσμους. Η χελώνη ενώνει τον κόσμο της σιωπηλής φύσης με τον κόσμο της θείας αρμονίας.

1.4 Η Αλληγορία του Θανάτου και της Μουσικής Αθανασίας

Ο στίχος 38 είναι ίσως ο πιο βαθυστόχαστος όλης της αρχαίας ποίησης περί μουσικής:

«ἢν δὲ θάνῃς, τότε κεν μάλα καλὸν ἀείδοις» (Αν όμως πεθάνεις, τότε θα τραγουδάς υπέροχα).

Εδώ ο ποιητής θέτει ένα τεράστιο φιλοσοφικό ζήτημα: Η τέχνη απαιτεί τη μεταστοιχείωση της ύλης. Η χελώνη ως ζωντανός οργανισμός είναι βουβή. Μόνο μέσω της «θυσίας» της και της τεχνικής παρέμβασης του δημιουργού μπορεί να αποκτήσει φωνή που θα μείνει αιώνια. Αυτό το «γιατί» που ρωτήσατε νωρίτερα, απαντάται εδώ: Ο Ερμής δεν είναι σκληρός· είναι ο πρώτος «καλλιτέχνης» που καταλαβαίνει ότι η ομορφιά του οργάνου ξεπερνά τη φθαρτή φύση του υλικού.

1.5 Η «Αντιφάρμακον» Φύση της Λύρας

Ο Ερμής αποκαλεί τη λύρα «πολυπήμονος ἀντιφάρμακον».

• Πολυπήμων: Αυτός που έχει πολλά βάσανα, ο δυστυχισμένος.

• Αντιφάρμακον: Το γιατρικό, η προστασία.

Αυτό το στοιχείο καθιστά τον Ύμνο ένα κείμενο ψυχολογίας. Η μουσική δεν εφευρέθηκε για να είναι απλώς «θόρυβος» ή διασκέδαση, αλλά για να αποτελέσει ένα προστατευτικό τείχος απέναντι στα δεινά της ανθρώπινης ύπαρξης. Η λύρα είναι το πρώτο «εργαλείο» που κατασκεύασε ο άνθρωπος (μέσω του θεού) για να γιατρέψει τη θλίψη του.

ΤΟ BANSURI ΤΟΥ ΚΡΙΣΝΑ: Η ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΠΑΜΠΟΥ

 

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Το Bansuri (από τις λέξεις bans που σημαίνει μπαμπού και sur που σημαίνει ήχος) είναι ένα από τα

αρχαιότερα όργανα της Ινδίας. Σε αντίθεση με τα περίτεχνα όργανα των ανακτόρων, το Bansuri γεννιέται από τη φύση. Είναι ένα απλό κομμάτι μπαμπού με έξι ή επτά τρύπες. Στην ινδική μυθολογία, ο Θεός Κρίσνα επιλέγει αυτό το ταπεινό υλικό για να δείξει ότι η ομορφιά δεν βρίσκεται στην ύλη, αλλά στην πνοή που τη διαπερνά.

Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΨΥΧΗΣ

Σύμφωνα με τη βεδική παράδοση, το Bansuri συμβολίζει την ανθρώπινη ψυχή.

• Η Κένωση: Για να βγάλει ήχο το μπαμπού, πρέπει πρώτα να αδειάσει εσωτερικά. Έτσι και η ψυχή, για να γίνει όργανο στα χέρια του Θεού, πρέπει να απαλλαγεί από τον εγωισμό και τα πάθη.

• Οι Τρύπες: Αντιπροσωπεύουν τις αισθήσεις του ανθρώπου. Όταν ο Θεός (ο παίκτης)

Η ΥΔΡΑΥΛΙΣ ΤΟΥ ΔΙΟΥ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ

 

Η Ύδραυλις, το πρώτο πληκτροφόρο πνευστό όργανο στην ιστορία, αποτελεί το κορυφαίο δείγμα της

αρχαίας ελληνικής μηχανικής σκέψης. Η τεκμηρίωσή της βασίζεται σε δύο πυλώνες: τις ιστορικές γραπτές πηγές και τα αρχαιολογικά ευρήματα.

Οι Πηγές των Στοιχείων: Τα στοιχεία για τη λειτουργία και την ύπαρξη του οργάνου αντλήθηκαν αρχικά από τα κείμενα του Ήρωνα του Αλεξανδρέα («Πνευματικά») και του Βιτρούβιου («De Architectura»), οι οποίοι περιέγραψαν με λεπτομέρεια τον μηχανισμό των εμβόλων και τη χρήση του νερού ως ρυθμιστή πίεσης. Ωστόσο, η απόλυτη επιβεβαίωση ήρθε μέσω της αρχαιολογικής σκαπάνης.

Η Ανακάλυψη: Το 1992, στο Δίον της Πιερίας, ο καθηγητής Δημήτριος Παντερμαλής ανακάλυψε τα

ΥΔΡΑΥΛΙΣ: ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΙΔΕΟΦΥΪΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Η ιστορία της Υδραύλεως δεν ξεκινά ως μουσικό γεγονός, αλλά ως ένας θρίαμβος της εφαρμοσμένης φυσικής και της μηχανικής. Το πρώτο πληκτροφόρο πνευστό όργανο στον κόσμο γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια του 3ου αιώνα π.Χ., την εποχή που η ελληνιστική επιστήμη βρισκόταν στο απόγειό της. Εφευρέτης της ήταν ο ΚΤΗΣΙΒΙΟΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΥΣ, ένας από τους σημαντικότερους μηχανικούς της αρχαιότητας, ο οποίος έθεσε τις βάσεις για την πνευματική και την υδραυλική επιστήμη.

Ο Μηχανισμός της Πίεσης

Ο Κτησίβιος, παρατηρώντας τη συμπεριφορά του αέρα υπό πίεση, συνέλαβε την ιδέα ενός οργάνου που δεν θα βασιζόταν στην πνοή του παίκτη (η οποία είναι ασταθής), αλλά σε μια σταθερή πηγή αέρα. Η καινοτομία του ήταν η χρήση του νερού ως ρυθμιστή πίεσης. Αυτή η «υδραυλική» φύση του οργάνου του χάρισε και το όνομά του: ΥΔΡΑΥΛΙΣ (ύδωρ + αυλός).

ΜΙΣΟΜΠΟΥΖΟΥΚΟ VS ΤΖΟΥΡΑΣ: Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΟΥ «ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΡΚΟΥ»

 

Στην ιστορία του ρεμπέτικου, ο όρος ΜΙΣΟΜΠΟΥΖΟΥΚΟ δεν είναι απλώς ένα υποκοριστικό, αλλά περιγράφει ένα συγκεκριμένο υβριδικό όργανο που κατέχει τη δική του θέση στην οικογένεια των ταμπουράδων. Για να καταλάβουμε γιατί το όργανο του Μάρκου Βαμβακάρη δεν πρέπει να συγχέεται με τον τζουρά, πρέπει να κοιτάξουμε τις προδιαγραφές του:

1. Η ΚΛΙΜΑΚΑ (ΤΟ ΜΑΝΙΚΙ) Η βασική διαφορά βρίσκεται στο μήκος της χορδής που πάλλεται.

• Το Μισομπούζουκο: Διαθέτει το μακρύ μανίκι ενός κανονικού μπουζουκιού (κλίμακα περίπου 67-68 εκατοστά). Αυτό επιτρέπει στον μουσικό να έχει την ίδια άνεση στις κινήσεις και την ίδια έκταση στις νότες όπως στο μεγάλο μπουζούκι.

• Ο Τζουράς: Είναι ένα συνολικά μικρότερο όργανο, με κοντύτερο μανίκι και μικρότερη κλίμακα, γεγονός που αλλάζει την απόσταση ανάμεσα στα τάστα και την αίσθηση στο παίξιμο.

2. ΤΟ ΣΚΑΦΟΣ (ΤΟ ΗΧΕΙΟ)

• Το Μισομπούζουκο: Ονομάζεται έτσι γιατί το σκάφος του έχει το μισό μέγεθος (όγκο) από το σκάφος ενός κανονικού μπουζουκιού. Είναι πιο ρηχό και πιο στενό, αλλά διατηρεί το σχήμα του «δάκρυος». Αυτός ο περιορισμένος όγκος δίνει στο όργανο τον χαρακτηριστικό «ξερό» και οξύ ήχο που ακούμε στις πρώτες ηχογραφήσεις του Μάρκου, ο οποίος «κόβει» μέσα στην ενορχήστρωση χωρίς να μπουκώνει.

• Ο Τζουράς: Έχει ακόμα μικρότερο, σχεδόν μικροσκοπικό σκάφος, το οποίο συχνά είναι σκαφτό (από ένα ενιαίο κομμάτι ξύλου) και παράγει έναν ήχο πιο πρίμο και λιγότερο «γεμάτο» από το μισομπούζουκο.

3. Ο ΗΧΟΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ Ο Μάρκος επέλεξε το μισομπούζουκο γιατί χρειαζόταν ένα όργανο που να είναι εύκολο στη μεταφορά (στα λιμάνια και τους τεκέδες), αλλά να έχει τη δύναμη και την ακρίβεια ενός κανονικού οργάνου. Το μισομπούζουκο του επέτρεπε να παίζει με την ίδια δεξιοτεχνία που θα έπαιζε σε ένα μεγάλο μπουζούκι, αλλά με μια ηχητική ταυτότητα που ήταν πιο επιθετική και λιγότερο «γλυκιά».

ΓΙΑΤΙ Ο ΜΑΡΚΟΣ ΕΛΕΓΕ «ΜΙΣΟΜΠΟΥΖΟΥΚΟ» Στην αυτοβιογραφία του και στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί τον όρο με ακρίβεια. Για τους παλιούς οργανοπαίχτες, ο τζουράς θεωρούνταν συχνά ένα όργανο «συνοδείας» ή για προσωπική διασκέδαση, ενώ το μισομπούζουκο ήταν ένα πλήρες σολιστικό όργανο που μπορούσε να ηγηθεί μιας ορχήστρας.

---

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ: > Όταν αναφερόμαστε στον Μάρκο Βαμβακάρη, ο όρος ΜΙΣΟΜΠΟΥΖΟΥΚΟ είναι ο μόνος ιστορικά και τεχνικά ορθός. Οποιαδήποτε ταύτιση με τον τζουρά αποτελεί ορολογικό λάθος που υποβαθμίζει την κατασκευαστική ιδιαιτερότητα του οργάνου που γέννησε τον Πειραιώτικο ήχο.

ΤΟ ΜΙΣΟΜΠΟΥΖΟΥΚΟ ΤΟΥ ΜΑΡΚΟΥ ΒΑΜΒΑΚΑΡΗ: ΤΟ ΞΥΛΟ ΠΟΥ ΑΝΥΨΩΣΕ ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ

 

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΜΥΗΣΗ ΣΤΗΝ «ΑΓΙΑ» ΤΕΧΝΗ

Στις αρχές της δεκαετίας του '20, στον Πειραιά, ένας νεαρός εκδορέας από τη Σύρο, ο ΜΑΡΚΟΣ

ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ, άκουσε για πρώτη φορά τον ήχο του μπουζουκιού. Ήταν μια στιγμή αποκάλυψης. Όπως έγραψε ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του, ορκίστηκε πως αν δεν μάθαινε να παίζει αυτό το όργανο, θα του έκοβαν τα χέρια. Το πρώτο του όργανο δεν ήταν ένα λαμπερό, επαγγελματικό μπουζούκι, αλλά ένα ταπεινό ΜΙΣΟΜΠΟΥΖΟΥΚΟ (ή αλλιώς τζουράς-μπουζούκι), ένα όργανο με μικρότερο σκάφος και πιο οξύ, «ξερό» ήχο.

Αυτό το μισομπούζουκο έγινε το σπαθί του στην πιάτσα του Πειραιά. Με αυτό το όργανο, ο Μάρκος άρχισε να πλάθει έναν νέο ήχο, παντρεύοντας τα βιώματα της Σύρου με την απόγνωση και τη δύναμη των λιμανιών. Το όργανο ήταν κατασκευασμένο με τις παραδοσιακές μεθόδους της εποχής: το σκάφος του

ΤΟ STEINWAY ΠΙΑΝΟ ΤΟΥ JOHN LENNON: ΤΟ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ "IMAGINE"

 

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΜΙΑ ΑΠΛΗ ΑΓΟΡΑ ΠΟΥ ΕΓΡΑΨΕ ΙΣΤΟΡΙΑ

Το αυθεντικό Steinway "Imagine" (Model Z

Τον Δεκέμβριο του 1970, ο JOHN LENNON αγόρασε ένα πιάνο τοίχου (upright) από την εταιρεία

"IL CANNONE" (ΤΟ ΚΑΝΟΝΙ): ΤΟ ΒΙΟΛΙ ΤΟΥ NICCOLO PAGANINI

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΥΧΗ 

 Η ιστορία του πιο διάσημου βιολιού στον κόσμο ξεκινά με μια απώλεια. Ο νεαρός NICCOLO PAGANINI, ο άνθρωπος που θα άλλαζε για πάντα την τέχνη του βιολιού, ήταν γνωστός για το πάθος του

ΤΟ ΚΕΡΑΣ ΤΟΥ ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ: ΟΙ ΣΑΛΠΙΓΓΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΜΗΝΥΟΥΝ ΠΟΛΕΜΟ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 3.000 ΧΡΟΝΙΑ

Όταν ο HOWARD CARTER εισήλθε στον θάλαμο του θησαυροφυλακίου στον τάφο του

ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ το 1922, ανάμεσα στα χρυσά άρματα και τα αγάλματα, ανακάλυψε δύο αντικείμενα που έμελλε να στοιχειώσουν την παγκόσμια ιστορία. Δεν ήταν κοσμήματα, αλλά όργανα ήχου: δύο σάλπιγγες (στρατιωτικά κέρατα), η μία κατασκευασμένη από ασήμι και η άλλη από χαλκό (ή μπρούντζο), καλυμμένες με φύλλα χρυσού.

Αυτά τα όργανα, που χρονολογούνται γύρω στο 1323 π.Χ., είναι τα παλαιότερα λειτουργικά πνευστά στον κόσμο. Για τους αρχαίους Αιγυπτίους, οι σάλπιγγες αυτές (γνωστές ως "sheneb") δεν χρησιμοποιούνταν για μουσική ψυχαγωγία, αλλά για στρατιωτικά σήματα ή θρησκευτικές τελετές, έχοντας τη δύναμη να καλούν τα στρατεύματα ή να ξυπνούν τις ψυχές των νεκρών.

Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΗΧΗΣΗΣ

Το μυστήριο γύρω από τις σάλπιγγες πήρε διαστάσεις θρύλου το 1939. Το BBC, σε συνεργασία με την

Αιγυπτιακή Υπηρεσία Αρχαιοτήτων, αποφάσισε να ηχογραφήσει τον ήχο τους για να τον μεταδώσει σε όλο τον κόσμο. Ο τρομπετίστας JAMES TAPPAN κλήθηκε να φυσήξει στα αρχαία όργανα. Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, η ασημένια σάλπιγγα έσπασε, προκαλώντας τρόμο στους παρευρισκόμενους που πίστεψαν ότι επρόκειτο για κακό οιωνό.

Τελικά, στις 16 Απριλίου 1939, ο ήχος της χάλκινης σάλπιγγας αντήχησε στα ραδιόφωνα εκατομμυρίων ανθρώπων. Ήταν ένας ήχος τραχύς, επιβλητικός,

"THE NUMBER ONE" (Ή "FIRST WIFE") ΤΟΥ STEVIE RAY VAUGHAN

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Ο ΕΡΩΤΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΑΤΙΑ

Το 1974, ένας νεαρός και άσημος τότε μουσικός, ο STEVIE RAY VAUGHAN, μπήκε στο κατάστημα οργάνων "Ray Hennig’s Heart of Texas Music" στο Όστιν. Εκεί, το μάτι του έπεσε πάνω σε μια μεταχειρισμένη Fender Stratocaster του 1963, η οποία ήταν σε κακή κατάσταση. Το φινίρισμα "Sunburst" είχε σχεδόν εξαφανιστεί από τη χρήση, και το σώμα της ήταν γεμάτο χτυπήματα. Όμως, μόλις την έπιασε στα χέρια του, ένιωσε κάτι που δεν είχε νιώσει με καμία άλλη κιθάρα. Την αντάλλαξε με μια άλλη Stratocaster που είχε τότε, και από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε μια από τις πιο θρυλικές σχέσεις στην ιστορία της ροκ.