 |
| «Ο μεσαιωνικός γκουσάν Μπαρμπάντ παίζει ενώπιον του Χοσρόη Β'» |
Η ιστορία των Γκουζάν (Gusan) είναι η ίδια η ιστορία της επιβίωσης του αρμενικού πολιτισμού. Ο όρος αναφέρεται στους παραδοσιακούς βάρδους, ποιητές και μουσικούς της Αρμενίας, των οποίων η δραστηριότητα εκτείνεται από την προϊστορική εποχή μέχρι και τον 19ο αιώνα, όταν η παράδοσή τους μετεξελίχθηκε στους Ασούγκ (Ashough).
Η Προέλευση και ο Ιερός Ρόλος
Στην αρχαία Αρμενία, οι Γκουζάν δεν ήταν απλοί διασκεδαστές. Ήταν λειτουργοί μιας ιερής τέχνης που συνδύαζε το τραγούδι, τη μουσική, τον χορό και την παντομίμα. Η καταγωγή τους εντοπίζεται στους ναούς των παγανιστικών θεοτήτων της Αρμενίας, όπως του Βαχάγκν και της Αναχίτ. Στις βασιλικές αυλές των Αρσακιδών, οι Γκουζάν κατείχαν εξέχουσα θέση· ήταν αυτοί που υμνούσαν τις νίκες των βασιλέων, θρηνούσαν τους νεκρούς ήρωες στις κηδείες και ευλογούσαν τους γάμους με τα «τραγούδια της χαράς».
 |
| «Ένα άγαλμα δύο γκουσάν στο Γκιουμρί, που απεικονίζει τον Σεράμ και τον Τζιβάνι» |
Η Τέχνη και η Κατασκευή του Ήχου
Οι Γκουζάν ήταν πολυοργανίστες. Το κύριο όργανο συνοδείας τους ήταν το Bambir, ένα αρχαίο έγχορδο που θεωρείται πρόγονος του βιολοντσέλου, το Saz και το Pku. Η μουσική τους βασιζόταν σε αυτοσχεδιαστικούς κανόνες, όπου ο λόγος (ποίηση) καθόριζε τη μελωδική γραμμή. Η φωνή του Γκουζάν έπρεπε να είναι δυνατή και εκφραστική, ικανή να μεταφέρει από τον θόρυβο της μάχης μέχρι τον ψίθυρο ενός ερωτικού καλέσματος.
 |
| «Μεσαιωνικός Αρμένιος γκουσάν στην Ανί» |
Η Σύγκρουση με τον Χριστιανισμό και η Επιβίωση
Με τον εκχριστιανισμό της Αρμενίας το 301 μ.Χ., οι Γκουζάν βρέθηκαν στο στόχαστρο της Εκκλησίας. Οι κληρικοί θεωρούσαν τις παραστάσεις τους «διαβολικές» επειδή περιλάμβαναν χορό, μάσκες και παγανιστικά στοιχεία. Ωστόσο, η αγάπη του λαού για τους βάρδους ήταν τόσο βαθιά, που η Εκκλησία αναγκάστηκε να συμβιβαστεί. Πολλοί Γκουζάν άρχισαν να προσαρμόζουν το ρεπερτόριό τους, εισάγοντας βιβλικά θέματα, ενώ παράλληλα διατηρούσαν κρυφά τις αρχαίες παραδόσεις. Έτσι, έγιναν οι «γέφυρες» που επέτρεψαν στα αρχαία αρμενικά έπη να επιβιώσουν μέσα στους αιώνες της ξένης κυριαρχίας.
 |
| «Ναγκάς Χοβνατάν, Αρμένιος ασούγκ από το Γκογκτν, στον οποίο αποδίδεται η μετάβαση από τη μεσαιωνική αρμενική λυρική ποίηση στη νέα αρμενική σχολή των τροβαδούρων.» |
Κοινωνική Λειτουργία: Η Ζωντανή Εφημερίδα
Σε μια εποχή χωρίς γραφή για τον απλό λαό, ο Γκουζάν ήταν ο φορέας των ειδήσεων. Ταξιδεύοντας από χωριό σε χωριό, μετέφεραν πληροφορίες για πολέμους, πολιτικές αλλαγές και κοινωνικά σκάνδαλα, πάντα ντυμένα με τον μανδύα της ποίησης. Λειτούργησαν ως ηθικοί διδάσκαλοι, κατακρίνοντας την πλεονεξία και εξυμνώντας τη γενναιοδωρία και την αυτοθυσία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου